Niestawiennictwo powoda na rozprawie cywilnej nie prowadzi automatycznie do przegrania sprawy, lecz wywołuje określone skutki procesowe zależne od stanowiska pozwanego oraz wcześniejszych pism. Zasadą jest, że sąd może zawiesić postępowanie, prowadzić je pod nieobecność powoda lub wydać wyrok zaoczny, jeżeli pozwany złoży odpowiedni wniosek. Kluczowe znaczenie ma to, czy powód wnosił wcześniej o rozpoznanie sprawy pod swoją nieobecność.
Gdy powód nie stawi się na pierwsze posiedzenie wyznaczone na rozprawę, a nie żądał przeprowadzenia rozprawy w swej nieobecności, sąd zawiesza postępowanie, jeśli pozwany nie złoży wniosku o jego prowadzenie. W sytuacji gdy pozwany stawi się i zażąda merytorycznego rozpoznania, sąd proceduje dalej, co przy braku aktywności dowodowej powoda może skutkować oddaleniem powództwa w wyroku.
W polskiej procedurze cywilnej niestawiennictwo powoda rodzi odmienne skutki w zależności od charakteru doręczenia wezwania, rodzaju posiedzenia oraz etapu sprawy. Istotne jest odróżnienie zawiadomienia o terminie od wezwania do osobistego stawiennictwa pod rygorem pominięcia dowodu z przesłuchania stron lub nałożenia grzywny. Brak obecności inicjatora procesu zawsze wpływa na dynamikę sporu sądowego.
Obowiązek a prawo obecności powoda na rozprawie cywilnej
Strona powodowa będąca inicjatorem procesu cywilnego co do zasady posiada uprawnienie, a nie bezwzględny obowiązek osobistego uczestnictwa w posiedzeniach jawnych. Zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego, powód ma prawo do bezpośredniego przedstawiania swoich racji przed składem orzekającym, zadawania pytań świadkom oraz składania oświadczeń procesowych w toku bezpośredniego przewodu sądowego.
Sytuacja ulega diametralnej zmianie w momencie, gdy przewodniczący wydaje zarządzenie o wezwaniu powoda do osobistego stawiennictwa. Obowiązek taki pojawia się najczęściej wówczas, gdy okoliczności faktyczne sprawy pozostają sporne, a sąd dopuszcza dowód z przesłuchania stron lub wymaga złożenia osobistych wyjaśnień co do określonych dokumentów i twierdzeń pozwu.
- Doręczenie zawiadomienia informuje stronę o terminie i daje możliwość dobrowolnego udziału w posiedzeniu.
- Wezwanie do osobistego stawiennictwa nakłada procesowy przymus pojawienia się w budynku sądu pod rygorem skutków prawnych.
- Ustanowienie pełnomocnika procesowego zwalnia stronę z konieczności obecności, o ile sąd nie zarządzi jej osobistego przesłuchania.
Zaniechanie stawiennictwa przy samym zawiadomieniu nie pociąga za sobą sankcji porządkowych, lecz wywołuje ściśle określone następstwa jurysdykcyjne. Ocena zachowania powoda zależy wówczas od treści wcześniejszych pism procesowych oraz zachowania strony przeciwnej, która zjawia się na sali rozpraw.
Skutki niestawiennictwa powoda na pierwszym posiedzeniu wyznaczonym na rozprawę
Pierwsze posiedzenie wyznaczone na rozprawę ma fundamentalne znaczenie dla dalszego biegu postępowania rozpoznawczego. Jeżeli powód nie pojawi się na tym terminie, sąd w pierwszej kolejności bada prawidłowość doręczenia zawiadomienia oraz sprawdza, czy w pozwie lub dalszym piśmie procesowym zawarto wniosek o rozpoznanie sprawy pod nieobecność strony inicjującej proces.
Jeżeli powód nie złożył wniosku o prowadzenie sprawy pod swoją nieobecność, a pozwany również nie stawił się na posiedzenie, sąd nie może wydać wyroku merytorycznego. W takim układzie procesowym przewodniczący podejmuje decyzję o wstrzymaniu biegu sprawy, co chroni wymiar sprawiedliwości przed prowadzeniem postępowań fikcyjnych lub porzuconych przez samego inicjatora roszczenia.
- Sąd bada dowód doręczenia wezwania lub zawiadomienia dla powoda pod kątem prawidłowości adresu.
- Weryfikowana jest obecność pozwanego oraz ewentualnych pełnomocników procesowych obu stron sporu.
- Sprawdzane są adnotacje w aktach sprawy dotyczące ewentualnych wniosków o odroczenie lub usprawiedliwień.
Gdy pozwany stawia się na pierwszym posiedzeniu i zgłasza wniosek o rozpoznanie sprawy, sąd ma obowiązek kontynuować procedowanie pomimo absencji powoda. Taka konfiguracja procesowa stawia powoda w wysoce niekorzystnym położeniu dowodowym, uniemożliwiając mu bieżące odpieranie zarzutów merytorycznych.
Zawieszenie postępowania z mocy art. 177 Kodeksu postępowania cywilnego
Podstawowym skutkiem niestawiennictwa powoda na pierwszej rozprawie przy jednoczesnym braku wniosku o rozpoznanie sprawy w jego nieobecności jest fakultatywne zawieszenie postępowania. Przepis art. 177 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania cywilnego daje sądowi instrument do czasowego wstrzymania biegu sprawy, gdy na skutek braku aktywności powoda nie można nadać jej biegu.
Zawieszenie postępowania z tej przyczyny ma charakter ochronny dla struktury procesu, zapobiegając angażowaniu aparatu państwowego w spory, którymi powód przestał się interesować. Sąd wydaje w tym przedmiocie postanowienie na posiedzeniu jawnym, doręczając je stronom z pouczeniem o przysługujących środkach zaskarżenia.
- Postanowienie o zawieszeniu zapobiega podejmowaniu dalszych czynności merytorycznych przez sąd.
- W okresie zawieszenia nie biegną terminy sądowe, z wyjątkiem terminów do podjęcia zawieszonego postępowania.
- Sąd może podejmować jedynie czynności niecierpiące zwłoki oraz zabezpieczające dowody przed zniszczeniem.
Wstrzymanie biegu procesu nie oznacza definitywnego zakończenia sprawy, lecz wprowadza stan procesowego uśpienia. Los wniesionego pozwu zależy wówczas całkowicie od terminowego podjęcia działań naprawczych przez powoda, który musi wykazać wolę dalszego prowadzenia sporu przed sądem cywilnym.
Umorzenie postępowania po okresie zawieszenia
Konsekwencją długotrwałego braku aktywności procesowej powoda po wydaniu postanowienia o zawieszeniu jest prawomocne umorzenie postępowania. Zgodnie z art. 182 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli wniosek o podjęcie postępowania zawieszonego na skutek niestawiennictwa nie zostanie zgłoszony w ciągu trzech miesięcy, sąd umarza postępowanie z urzędu.
Trzymiesięczny termin na złożenie wniosku o podjęcie postępowania ma charakter zawity i biegnie od daty uprawomocnienia się postanowienia o zawieszeniu. Powód nie może skutecznie złożyć wniosku po upływie tego czasu, chyba że wykaże brak winy w uchybieniu terminu i wniesie o jego przywrócenie.
- Umorzenie postępowania niweczy materialnoprawne skutki wniesienia pozwu, w tym przerwę biegu przedawnienia.
- Roszczenie powoda traktowane jest tak, jakby pozew w ogóle nie został skutecznie wytoczony.
- Wszelkie koszty procesu poniesione dotychczas w sprawie obciążają powoda jako stronę inicjującą.
Wydanie postanowienia o umorzeniu zamyka drogę do merytorycznego rozstrzygnięcia w danej sprawie, otwierając jednocześnie możliwość ponownego wytoczenia powództwa, o ile roszczenie główne nie uległo w międzyczasie przedawnieniu na zasadach ogólnych Kodeksu cywilnego.
Wniosek o rozpoznanie sprawy pod nieobecność powoda
Najprostszym i najskuteczniejszym środkiem zapobiegającym negatywnym skutkom niestawiennictwa jest zawarcie w pozwie lub odrębnym piśmie procesowym wniosku o rozpoznanie sprawy pod nieobecność powoda. Uprawnienie to wynika wprost z art. 209 Kodeksu postępowania cywilnego i wiąże sąd w zakresie konieczności prowadzenia posiedzeń.
Zgłoszenie takiego żądania sprawia, że niestawiennictwo powoda na jakimkolwiek etapie procesu nie może być podstawą do zawieszenia postępowania ani uznania braku woli popierania powództwa. Sąd jest wówczas zobligowany do przeprowadzenia dowodów z dokumentów, przesłuchania obecnych świadków oraz oceny twierdzeń zawartych w pismach.
- Wniosek może zostać sformułowany bezpośrednio w petitum pozwu jako jedno z żądań formalnych.
- Strona ma prawo złożyć taki wniosek w toku procesu w dowolnym piśmie przygotowawczym.
- Złożenie wniosku chroni przed zawieszeniem sprawy, lecz nie zastępuje dowodu z przesłuchania strony.
Mimo istnienia wniosku o rozpoznanie sprawy pod nieobecność, powód musi liczyć się z ryzykiem braku możliwości odniesienia się do nowych dowodów i twierdzeń podnoszonych przez pozwanego bezpośrednio na sali rozpraw w toku ustnych wystąpień.
Wpływ postawy pozwanego na bieg sprawy przy absencji powoda
Zachowanie strony pozwanej obecnej na posiedzeniu sądu determinuje kierunek, w jakim potoczy się sprawa w razie braku powoda. Pozwany ma prawo wyboru pomiędzy poparciem wniosku o zawieszenie postępowania a zażądaniem merytorycznego rozpoznania sprawy na podstawie zebranego materiału dowodowego.
Jeżeli pozwany wnosi o rozpoznanie sprawy, sąd nie może zawiesić postępowania, lecz przystępuje do procedowania. W realiach procesowych pozwany dąży wówczas zazwyczaj do natychmiastowego oddalenia powództwa z uwagi na nieudowodnienie roszczenia przez powoda, który nie stawił się na terminie.
- Pozwany może wnieść o zawieszenie, licząc na umorzenie sprawy po upływie trzech miesięcy bez wyroku.
- Pozwany może zażądać merytorycznego procedowania w celu uzyskania prawomocnego wyroku oddalającego pozew.
- W przypadku wyroku oddalającego powództwo powstaje stan powagi rzeczy osądzonej (res iudicata).
Decyzja pozwanego zależy od stopnia przygotowania materiału obronnego. Dla powoda żądanie merytorycznego rozpoznania pod jego nieobecność jest scenariuszem wysoce ryzykownym, gdyż traci on kontrolę nad dynamiką przeprowadzanych dowodów i ustnych oświadczeń.
Skutki niestawiennictwa powoda wezwanego do osobistego stawiennictwa
Sytuacja procesowa powoda komplikuje się diametralnie, gdy przewodniczący wezwie go do osobistego stawiennictwa pod określonym rygorem procesowym. Sąd stosuje ten środek, gdy w sprawie zachodzi konieczność wyjaśnienia istotnych sprzeczności lub przeprowadzenia subsydiarnego dowodu z przesłuchania stron na podstawie art. 299 Kodeksu postępowania cywilnego.
Niestawiennictwo powoda wezwanego do osobistego przesłuchania skutkuje z reguły pominięciem dowodu z jego zeznań. Zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, sąd może ponadto wyciągnąć negatywne wnioski z odmowy złożenia zeznań lub bezpodstawnego niestawiennictwa na posiedzeniu dowodowym.
- Sąd wydaje postanowienie o pominięciu dowodu z przesłuchania powoda w charakterze strony.
- Skład orzekający ocenia na podstawie art. 233 § 2 KPC, jakie znaczenie nadać odmowie stawiennictwa.
- W wyjątkowych sprawach niemajątkowych niestawiennictwo może skutkować przymusowym sprowadzeniem lub grzywną.
Pominięcie dowodu z przesłuchania powoda w sprawach, gdzie ciężar dowodu spoczywał na stronie inicjującej proces, zazwyczaj przesądza o przegraniu sporu sądowego z powodu niewykazania przesłanek uzasadniających roszczenie dochodzone w pozwie.
Rola i obecność pełnomocnika procesowego na rozprawie
Ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata lub radcy prawnego w pełni zabezpiecza interesy powoda podczas rozprawy. Stawiennictwo należycie umocowanego pełnomocnika jest w świetle polskiego prawa procesowego traktowane na równi ze stawiennictwem samej strony.
Jeżeli pełnomocnik stawi się na posiedzeniu, sprawa toczy się normalnym trybem, niezależnie od tego, czy powód jest obecny w budynku sądu. Pełnomocnik składa wnioski dowodowe, odnosi się do twierdzeń pozwanego oraz przeprowadza przesłuchania świadków powołanych przez obie strony sporu.
- Pełnomocnik reprezentuje stronę we wszystkich czynnościach łączących się z prowadzeniem procesu.
- Obecność pełnomocnika wyklucza możliwość zawieszenia postępowania z powodu niestawiennictwa strony.
- Pełnomocnik nie może złożyć zeznań w charakterze strony za powoda wezwanego do przesłuchania.
Jedynym wyjątkiem od zasady pełnej substytucji jest wezwanie powoda do osobistego stawiennictwa w celu przesłuchania. W takim przypadku obecność pełnomocnika nie sanuje braku powoda, lecz pozwala na kontrolę prawidłowości decyzji podejmowanych przez sąd.
Wyrok zaoczny a nieobecność powoda w procesie cywilnym
W powszechnym odbiorze instytucja wyroku zaocznego kojarzona jest wyłącznie z biernością strony pozwanej. W polskim procesie cywilnym wyrok zaoczny co do zasady zapada przeciwko pozwanemu, który nie wdał się w spór, jednak niestawiennictwo powoda również wywołuje daleko idące skutki rozstrzygające.
Jeżeli na rozprawę nie stawi się wyłącznie powód, a pozwany zażąda rozpoznania sprawy i wnosi o oddalenie powództwa bez wdawania się w spór co do istoty, sąd wydaje wyrok zwykły, a nie zaoczny. Wyrok zaoczny oddalający powództwo z powodu niestawiennictwa powoda nie występuje w polskiej procedurze cywilnej.
- Sąd nie może wydać wyroku zaocznego przeciwko nieobecnemu powodowi na posiedzeniu jawnym.
- Rozstrzygnięcie zapadłe pod nieobecność powoda na wniosek pozwanego ma charakter wyroku zwykłego.
- W przypadku bierności obu stron sąd stosuje instytucję zawieszenia postępowania rozpoznawczego.
Oznacza to, że nieobecny powód, wobec którego zapadł niekorzystny wyrok zwykły, nie może złożyć sprzeciwu od wyroku zaocznego. Jedynym środkiem prawnym zaskarżenia takiego orzeczenia staje się apelacja do sądu drugiej instancji wnoszona na ogólnych zasadach.
Niestawiennictwo powoda na posiedzeniu przygotowawczym
Reforma procedury cywilnej wprowadziła instytucję posiedzenia przygotowawczego służącego zaplanowaniu przebiegu całego procesu oraz sporządzeniu planu rozprawy. Zgodnie z art. 205[5] Kodeksu postępowania cywilnego, udział powoda w posiedzeniu przygotowawczym ma charakter w pełni obligatoryjny.
Niestawiennictwo powoda lub jego pełnomocnika na posiedzeniu przygotowawczym bez usprawiedliwienia pociąga za sobą surowe konsekwencje procesowe. Sąd w takiej sytuacji umarza postępowanie, a skutki wniesienia pozwu zostają zniweczone, chyba że pozwany złoży wniosek o prowadzenie posiedzenia przygotowawczego.
- Nieusprawiedliwiona nieobecność powoda prowadzi do natychmiastowego umorzenia postępowania przez sąd.
- Koszty posiedzenia przygotowawczego w razie umorzenia obciążają w całości stronę powodową.
- Plan rozprawy może zostać sporządzony bez udziału powoda, jeśli pozwany złoży stosowny wniosek.
Rygoryzm posiedzenia przygotowawczego ma na celu wymuszenie na stronach rzetelnego przygotowania do procesu. Powód musi traktować posiedzenie wstępne z najwyższą powagą, gdyż absencja prowadzi do szybkiego zakończenia sprawy ze szkodą dla roszczenia.
Prawidłowe usprawiedliwienie nieobecności powoda w sądzie
Jeżeli powód nie może stawić się na wyznaczonym terminie rozprawy z przyczyn obiektywnych, ma obowiązek niezwłocznego poinformowania sądu i złożenia wniosku o odroczenie posiedzenia. Usprawiedliwienie musi nastąpić przed rozpoczęciem posiedzenia lub niezwłocznie po ustaniu przeszkody uniemożliwiającej kontakt z sądem.
Zgodnie z art. 214 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli nieobecność strony jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można było przezwyciężyć. Ocena wagi przyczyny należy zawsze do składu orzekającego prowadzącego sprawę.
- Wypadek komunikacyjny lub nagła awaria transportowa uniemożliwiająca dotarcie do gmachu sądu.
- Nagła śmierć lub ciężka choroba najbliższego członka rodziny powoda wymagająca opieki.
- Klęska żywiołowa lub inne zdarzenie o charakterze siły wyższej uniemożliwiające komunikację.
Zwykłe oświadczenie o braku możliwości przybycia nie stanowi wystarczającej podstawy do odroczenia terminu. Powód musi poprzeć swoje twierdzenia odpowiednimi dokumentami urzędowymi, biletami lub zaświadczeniami potwierdzającymi wystąpienie nadzwyczajnej przeszkody życiowej.
Zaświadczenie od lekarza sądowego jako jedyny dowód choroby
W przypadku gdy przyczyną niestawiennictwa powoda na rozprawie jest stan chorobowy, polskie prawo procesowe stawia rygorystyczne wymogi formalne. Zwykłe zwolnienie lekarskie wystawione przez lekarza rodzinnego na druku ZUS ZLA nie stanowi dla sądu dokumentu usprawiedliwiającego niestawiennictwo.
Zgodnie z art. 214[1] Kodeksu postępowania cywilnego, usprawiedliwienie niestawiennictwa z powodu choroby wymaga przedstawienia zaświadczenia wystawionego przez uprawnionego lekarza sądowego. Dokument ten potwierdza obiektywną niemożność stawienia się w gmachu sądu w konkretnym dniu i godzinie.
- Powód musi udać się ze zwykłym zwolnieniem do lekarza sądowego wpisanego na listę prezesa sądu okręgowego.
- Lekarz sądowy bada stan zdrowia i wydaje urzędowe zaświadczenie o niezdolności do udziału w czynnościach.
- W przypadku stanu nagłego dopuszcza się złożenie wniosku o odroczenie z następczym dołączeniem zaświadczenia.
Przedłożenie zwykłego zwolnienia lekarskiego nie tamuje biegu postępowania. Sąd ma pełne prawo pominąć taki dokument, uznać niestawiennictwo powoda za nieusprawiedliwione i kontynuować rozprawę bądź zastosować sankcję pominięcia dowodów.
Niestawiennictwo powoda w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych
W postępowaniach odrębnych z zakresu prawa pracy oraz ubezpieczeń społecznych pozycja pracownika lub ubezpieczonego występującego w roli powoda podlega szczególnej ochronie procesowej. Sąd pracy podejmuje z urzędu szereg czynności zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności spornych.
Pomimo zasady ochrony pracownika, jego bezpodstawna nieobecność na rozprawie może uniemożliwić przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron, co osłabia szanse na uwzględnienie powództwa. Sąd pracy nie może jednak w sposób pochopny zawieszać postępowania, dążąc do zbadania dokumentacji pracowniczej.
- Sąd pracy bada akta osobowe pracownika oraz dokumentację płacową niezależnie od jego obecności.
- W sprawach ubezpieczeniowych kluczowe znaczenie ma dokumentacja medyczna i opinie biegłych sądowych.
- Niestawiennictwo na badanie wyznaczone przez biegłego sądowego rodzi tożsame skutki jak absencja w sądzie.
Pracownik będący powodem powinien dbać o kontakt z sądem pracy, gdyż bierność może zostać odebrana jako brak zainteresowania wynikiem sporu, co przy aktywności pracodawcy skutkuje przegraniem procesu.
Skutki absencji powoda w sprawach rodzinnych i opiekuńczych
Sprawy ze stosunków rodzinnych, w szczególności procesy o rozwód, separację oraz alimenty, cechują się odmienną specyfiką proceduralną. W sprawach o rozwód obecność małżonka będącego powodem jest co do zasady obowiązkowa z mocy przepisów regulujących procedurę rozwodową.
Zgodnie z art. 428 Kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli powód nie stawi się na pierwsze posiedzenie wyznaczone na rozprawę w sprawie o rozwód bez usprawiedliwienia, sąd ma obowiązek zawiesić postępowanie. Nie stosuje się tu ogólnej reguły o możliwości prowadzenia sprawy na wniosek pozwanego.
- W procesie rozwodowym sąd z urzędu zawiesza sprawę przy niestawiennictwie powoda na pierwszym terminie.
- Podjęcie zawieszonego postępowania rozwodowego może nastąpić nie wcześniej niż po upływie trzech miesięcy.
- W sprawach o alimenty niestawiennictwo powoda nie wstrzymuje zabezpieczenia roszczeń na rzecz małoletnich.
Prawidłowe usprawiedliwienie nieobecności na rozprawie rozwodowej chroni przed automatycznym zawieszeniem sprawy i wielomiesięcznym opóźnieniem w uzyskaniu ostatecznego orzeczenia rozwiązującego związek małżeński.
Rozprawa zdalna jako alternatywa dla osobistego stawiennictwa
Nowoczesna procedura cywilna umożliwia udział w posiedzeniu sądowym w formie zdalnej przy wykorzystaniu urządzeń technicznych umożliwiających bezpośredni przekaz obrazu i dźwięku. Rozprawa online stanowi doskonałe rozwiązanie dla powoda, który nie może osobiście pojawić się na sali rozpraw.
Złożenie wniosku o przeprowadzenie posiedzenia zdalnego lub umożliwienie udziału w rozprawie na odległość pozwala na pełnoprawny udział w czynnościach procesowych bez konieczności podróżowania do siedziby sądu. Warunkiem jest dysponowanie odpowiednim sprzętem komputerowym oraz stabilnym łączem internetowym.
- Wniosek o e-rozprawę należy złożyć z odpowiednim wyprzedzeniem przed wyznaczonym terminem.
- Powód uczestniczący zdalnie składa zeznania i oświadczenia z zachowaniem powagi sądu.
- Problemy techniczne po stronie powoda mogą zostać uznane za nieusprawiedliwione niestawiennictwo.
Instytucja rozprawy zdalnej eliminuje większość barier logistycznych związanych z odległością i stanem zdrowia, stanowiąc bezpieczny sposób realizacji praw procesowych powoda w dobie cyfryzacji wymiaru sprawiedliwości.
Jak naprawić błędy procesowe po niestawiennictwie na rozprawie?
Jeżeli doszło do nieusprawiedliwionego niestawiennictwa, powód musi podjąć natychmiastowe kroki prawne w celu zminimalizowania negatywnych konsekwencji. Pierwszym działaniem powinno być uzyskanie wglądu do protokołu posiedzenia za pośrednictwem Portalu Informacyjnego Sądów Powszechnych lub w czytelni akt.
W przypadku wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania, powód powinien niezwłocznie sporządzić wniosek o podjęcie zawieszonej sprawy, deklarując gotowość do aktywnego udziału w procesie. Jeżeli zapadł już wyrok merytoryczny oddalający powództwo, jedynym ratunkiem pozostaje wniesienie wniosku o uzasadnienie orzeczenia.
- Wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku należy złożyć w terminie 7 dni od dnia jego ogłoszenia.
- Wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania należy złożyć bezwzględnie przed upływem 3 miesięcy.
- Przy uchybieniu terminom procesowym z przyczyn obiektywnych należy wnieść wniosek o ich przywrócenie.
Szybka reakcja procesowa pozwala niejednokrotnie na uratowanie toczącej się sprawy cywilnej, zapobiegając prawomocnemu oddaleniu powództwa lub bezpowrotnemu umorzeniu wieloletniego sporu sądowego.