Z chwilą ogłoszenia upadłości konsumenckiej syndyk przejmuje zarząd nad całym majątkiem dłużnika wchodzącym w skład masy upadłości, w tym nad nieruchomościami, samochodami, wartościowym sprzętem, oszczędnościami oraz częścią wynagrodzenia za pracę. Syndyk nie może jednak zająć przedmiotów pierwszej potrzeby, kwoty wolnej od potrąceń, świadczeń socjalnych i alimentacyjnych oraz rzeczy niezbędnych do codziennej egzystencji upadłego i jego rodziny.
Głównym celem postępowania upadłościowego jest likwidacja składników majątkowych w celu zaspokojenia wierzycieli w jak najwyższym stopniu przy jednoczesnym oddłużeniu osoby fizycznej. Syndyk działa na podstawie przepisów ustawy Prawo upadłościowe oraz odpowiednio stosowanych przepisów Kodeksu postępowania cywilnego o egzekucji sądowej, które wyznaczają precyzyjne granice dopuszczalnych zajęć majątkowych oraz określają katalog wyłączeń.
Co syndyk zajmuje w pierwszej kolejności po ogłoszeniu upadłości konsumenckiej
Pierwszym krokiem syndyka po wydaniu postanowienia przez sąd jest zablokowanie dostępu upadłego do rachunków bankowych oraz objęcie fizycznego nadzoru nad posiadanymi nieruchomościami i pojazdami mechanicznymi. Dłużnik ma ustawowy obowiązek wydać cały majątek, kompletną dokumentację finansową, klucze do lokali oraz karty płatnicze. Zaniechanie tego obowiązku może skutkować natychmiastowym umorzeniem całego postępowania upadłościowego bez oddłużenia.
- Przejęcie pełnej kontroli nad rachunkami oszczędnościowymi i bieżącymi dłużnika.
- Zabezpieczenie dokumentów własnościowych domów, mieszkań, działek oraz pojazdów.
- Sporządzenie szczegółowego spisu inwentarza w miejscu zamieszkania osoby upadłej.
- Zawiadomienie pracodawcy oraz organów emerytalno-rentowych o konieczności dokonywania potrąceń.
Syndyk dokonuje formalnego powiadomienia komorników prowadzących dotychczasowe egzekucje, co skutkuje natychmiastowym zawieszeniem, a następnie umorzeniem postępowań komorniczych z mocy samego prawa. Wszelkie środki dotychczas przekazywane komornikowi zaczynają trafiać bezpośrednio do masy upadłości. Dłużnik traci prawo do swobodnego rozporządzania jakimikolwiek składnikami majątku, które weszły do masy, pod rygorem bezwzględnej nieważności takich czynności prawnych.
Skład masy upadłości a majątek dłużnika w świetle prawa upadłościowego
Masa upadłości obejmuje cały majątek należący do upadłego w dniu ogłoszenia upadłości oraz majątek nabyty w toku całego postępowania, aż do momentu prawomocnego ustalenia planu spłaty. Ustawodawca definiuje masę upadłości w sposób szeroki, co oznacza, że domyślnie każdy składnik majątkowy podlega likwidacji, chyba że został wprost wyłączony przez przepisy Prawa upadłościowego lub Kodeksu postępowania cywilnego.
Ustalenie ostatecznego składu masy upadłości następuje w drodze sporządzenia formalnego spisu inwentarza oraz planu likwidacyjnego przez wyznaczonego syndyka. Do masy wchodzą zarówno prawa rzeczowe, jak i wymagalne wierzytelności przysługujące upadłemu wobec innych podmiotów. Wyłączeniu podlegają wyłącznie te składniki, które są chronione ze względów humanitarnych oraz w celu zagwarantowania upadłemu i jego rodzinie minimum egzystencji.
Zajęcie nieruchomości i lokali mieszkalnych przez syndyka
Każda nieruchomość stanowiąca własność lub współwłasność upadłego konsumenta wchodzi w skład masy upadłości i podlega obowiązkowej sprzedaży w celu zaspokojenia wierzycieli. Dotyczy to mieszkań własnościowych, domów jednorodzinnych, działek budowlanych, rekreacyjnych, gruntów rolnych oraz garaży. Syndyk zajmuje także spółdzielcze własnościowe prawa do lokalu mieszkalnego, niezależnie od tego, czy upadły zamieszkuje w danej nieruchomości samotnie, czy z małoletnimi dziećmi.
Sprzedaż nieruchomości przez syndyka odbywa się w drodze przetargu, aukcji lub z wolnej ręki po uprzednim uzyskaniu formalnej zgody sędziego-wyznaczonego. Nabycie lokalu od syndyka ma skutki sprzedaży egzekucyjnej, co oznacza wygaśnięcie wszelkich obciążeń hipotecznych oraz praw osobistych ujawnionych w księdze wieczystej. Upadły ma obowiązek opuścić i opróżnić lokal w terminie wyznaczonym przez sędziego lub syndyka.
Środki na wynajem mieszkania po sprzedaży lokalu przez syndyka
Prawo upadłościowe chroni dłużnika przed bezdomnością poprzez mechanizm wydzielenia określonej kwoty na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych z funduszów uzyskanych ze sprzedaży domu lub lokalu mieszkalnego. Po sfinalizowaniu transakcji zbycia nieruchomości sędzia-wyznaczony na wniosek dłużnika przyznaje sumę odpowiadającą przeciętnemu czynszowi najmu lokalu w danej miejscowości na okres od dwunastu do dwudziestu czterech miesięcy.
- Złożenie formalnego wniosku do sędziego-wyznaczonego o wydzielenie kwoty mieszkaniowej.
- Ocena sytuacji materialnej oraz liczby osób pozostających na utrzymaniu dłużnika.
- Uwzględnienie aktualnych stawek rynkowych za wynajem lokalu w danej miejscowości.
- Wypłata przyznanych środków jednorazowo lub w formie comiesięcznych transz.
Wysokość przyznanej kwoty zależy bezpośrednio od sytuacji rodzinnej upadłego, liczby osób na jego wyłącznym utrzymaniu oraz możliwości zarobkowych dłużnika. Jeżeli w lokalu mieszka wieloosobowa rodzina, sąd przyznaje wyższą kwotę uwzględniającą konieczność wynajęcia odpowiednio większego metrażu. Środki te podlegają ścisłej ochronie prawnej i nie mogą zostać przeznaczone na zaspokojenie wierzycieli ani na koszty sądowe.
Samochody, motocykle i inne pojazdy mechaniczne w masie upadłości
Pojazdy mechaniczne, w tym samochody osobowe, samochody dostawcze, motocykle, skutery, przyczepy kempingowe oraz łodzi motorowe stanowiące własność upadłego, podlegają bezwzględnemu zajęciu przez syndyka. Pojazd zostaje wyceniony przez biegłego rzeczoznawcę lub na podstawie uśrednionych cen rynkowych, a następnie wystawiony na sprzedaż. Upadły traci prawo do swobodnego korzystania z pojazdu, chyba że syndyk wyrazi zgodę na jego czasowe użytkowanie.
Wyłączenie samochodu z masy upadłości może nastąpić w wyjątkowych okolicznościach, gdy pojazd jest niezbędny osobie z niepełnosprawnością do codziennego funkcjonowania, leczenia lub rehabilitacji. W takim wypadku upadły składa umotywowany wniosek do sędziego-wyznaczonego. Ponadto pojazdy o znikomej wartości rynkowej, których koszt holowania, parkowania i wyceny przewyższa przewidywany dochód ze sprzedaży, mogą zostać pominięte w planie likwidacji.
Wynagrodzenie za pracę na umowie o pracę oraz kwota wolna od zajęcia
Syndyk ma prawo zająć część wynagrodzenia ze stosunku pracy, stosując wprost przepisy Kodeksu pracy regulujące dopuszczalne granice potrąceń komorniczych. Wolna od zajęcia pozostaje kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązująca w danym roku po odliczeniu zaliczki na podatek dochodowy, składek ubezpieczeniowych oraz wpłat na pracownicze plany kapitałowe. Wszelka nadwyżka ponad to ustawowe minimum jest przekazywana do masy upadłości.
W przypadku występowania długów alimentacyjnych ochrona minimalnego wynagrodzenia nie ma zastosowania, a syndyk zajmuje do trzech piątych pensji niezależnie od jej wysokości. Przy zobowiązaniach niealimentacyjnych maksymalne potrącenie wynosi pięćdziesiąt procent pensji, z bezwzględnym zachowaniem kwoty wolnej. Pracodawca otrzymuje oficjalne pismo od syndyka i ma prawny obowiązek regularnego przekazywania potrąconych sum na rachunek bankowy masy.
Dochody z umów cywilnoprawnych a uprawnienia syndyka
Wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia oraz umowy o dzieło co do zasady podlega zajęciu przez syndyka w pełnej wysokości. Dłużnik może jednak ubiegać się o ochronę części swoich dochodów, jeżeli wykaże, że świadczenie ma charakter powtarzający się i stanowi jedyne źródło utrzymania. Wówczas sędzia-wyznaczony lub syndyk może zastosować odpowiednio przepisy Kodeksu pracy dotyczące kwoty wolnej od potrąceń.
- Ustalenie cyklicznego i regularnego charakteru wypłat z tytułu zlecenia.
- Złożenie wniosku o ograniczenie zajęcia ze względu na brak innych dochodów.
- Przedstawienie rachunków i potwierdzeń przelewów z ostatnich miesięcy pracy.
- Całkowite zajęcie przychodów z umów o dzieło o charakterze jednorazowym.
W sytuacji gdy umowa zlecenia jest jedynie dodatkowym źródłem zarobku, a upadły posiada inne stałe źródło utrzymania, syndyk przejmuje całość środków z umowy cywilnoprawnej. Upadły ma bezwzględny obowiązek zgłaszania syndykowi każdej nowo zawartej umowy oraz każdej otrzymanej wypłaty pod rygorem zarzutu ukrywania dochodów, co mogłoby doprowadzić do negatywnego zakończenia procedury oddłużenia.
Zajęcie emerytury, renty i świadczeń z ubezpieczeń społecznych
Świadczenia emerytalne, renty z tytułu niezdolności do pracy oraz renty rodzinne podlegają częściowemu zajęciu przez syndyka na zasadach określonych w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zakład Ubezpieczeń Społecznych lub Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego dokonuje potrąceń przed wypłatą świadczenia dłużnikowi, przekazując potrącone środki do masy upadłości, z zachowaniem gwarantowanej kwoty wolnej.
Maksymalna wysokość potrącenia z emerytury wynosi dwadzieścia pięć procent kwoty brutto przy zadłużeniu standardowym oraz sześćdziesiąt procent przy zaległościach alimentacyjnych. Świadczenia dodatkowe, takie jak trzynasta i czternasta emerytura, są ustawowo wyłączone spod egzekucji i nie podlegają zajęciu przez syndyka. Środki te są wypłacane bezpośrednio upadłemu i służą pokryciu jego bieżących kosztów utrzymania i zakupu leków.
Rachunki bankowe, oszczędności, lokaty i kryptowaluty upadłego
Wszystkie rachunki oszczędnościowo-rozliczeniowe, lokaty terminowe, konta walutowe, rachunki maklerskie oraz portfele kryptowalutowe dłużnika podlegają natychmiastowej blokadzie po ogłoszeniu upadłości. Zgromadzone tam środki pieniężne zasilają masę upadłości w całości. Syndyk przejmuje wyłączne prawo do dysponowania rachunkami, a banki blokują karty debetowe i dostęp dłużnika do systemów bankowości elektronicznej i aplikacji mobilnych.
Aktywa cyfrowe, takie jak Bitcoin, Ethereum czy inne tokeny, są traktowane przez prawo jako zbywalne prawa majątkowe podlegające przymusowej likwidacji. Dłużnik ma prawny obowiązek ujawnić wszystkie posiadane portfele kryptowalutowe oraz przekazać klucze dostępu syndykowi. Syndyk dokonuje sprzedaży kryptowalut na licencjonowanych giełdach i wpłaca uzyskane środki w walucie tradycyjnej na rachunek bankowy masy upadłości.
Sprzęt RTV, AGD, elektronika oraz przedmioty codziennego użytku
Syndyk ma prawo dokonać zajęcia wartościowego sprzętu elektronicznego, w tym nowoczesnych telewizorów o dużej przekątnej, konsol do gier, wysokiej klasy komputerów stacjonarnych oraz profesjonalnego sprzętu fotograficznego i audio. Przedmioty te są wyceniane i przeznaczane do sprzedaży licytacyjnej. Likwidacji podlega również luksusowy sprzęt gospodarstwa domowego, którego sprzedaż przyniesie realne środki na zaspokojenie zgłoszonych roszczeń wierzycieli.
- Wielkoekranowe telewizory, projektory oraz kina domowe o znacznej wartości.
- Konsole do gier wideo, laptopy gamingowe oraz zaawansowane tablety.
- Dodatkowe urządzenia domowe, takie jak ekspresy ciśnieniowe czy roboty sprzątające.
- Smartfony z najwyższej półki cenowej podlegające spieniężeniu na rzecz masy.
Zajęciu nie podlegają podstawowe sprzęty AGD, takie jak jedna lodówka, pralka, kuchenka gazowa lub elektryczna, piekarnik oraz standardowe meble niezbędne do funkcjonowania gospodarstwa domowego. Przepisy chronią przedmioty służące przygotowywaniu posiłków, przechowywaniu odzieży oraz utrzymaniu higieny osobistej dłużnika. Rzeczy o znikomej wartości rynkowej lub mocno zużyte są zazwyczaj pozostawiane upadłemu ze względu na nieopłacalność ich licytacji.
Rzeczy osobiste, pamiątki rodzinne i przedmioty o wartości artystycznej
Przedmioty luksusowe, w tym biżuteria ze złota i kamieni szlachetnych, markowe zegarki, dzieła sztuki, obrazy, rzeźby, antyki oraz zbiory numizmatyczne i filatelistyczne wchodzą do masy upadłości. Syndyk zleca ich oszacowanie rzeczoznawcom majątkowym, a następnie wystawia je na sprzedaż aukcyjną. Wszelkie precjoza stanowiące realną wartość rynkową są likwidowane w celu pozyskania środków na spłatę długów.
Ochronie podlegają przedmioty o charakterze ściśle osobistym, ubrania codzienne, bielizna, pościel, odznaczenia państwowe oraz przedmioty kultu religijnego. Pamiątki rodzinne o znikomej wartości rynkowej, lecz posiadające wysoką wartość sentymentalną, nie podlegają zajęciu przez syndyka. Podstawowym kryterium oceny jest zawsze możliwość uzyskania ze sprzedaży danej rzeczy kwoty przewyższającej koszty jej wyceny i organizacji licytacji komorniczej lub syndykowskiej.
Majątek wspólny małżonków a upadłość konsumencka jednego z nich
Z dniem ogłoszenia upadłości jednego z małżonków między małżonkami powstaje z mocy prawa ustrój rozdzielności majątkowej, a cały majątek wspólny wchodzi do masy upadłości. Syndyk obejmuje zarządem nie tylko majątek osobisty upadłego, ale także wszystkie nieruchomości, samochody i oszczędności zgromadzone wspólnie w trakcie trwania małżeństwa, co stanowi jeden z najdotkliwszych skutków finansowych całej procedury.
Małżonek osoby upadłej traci bezpośredni zarząd nad wspólnym dorobkiem, jednak uzyskuje uprawnienie do zgłoszenia wierzytelności w postępowaniu upadłościowym. Zgłoszenie obejmuje równowartość udziału w majątku wspólnym, który wynosi zazwyczaj pięćdziesiąt procent. Zaspokojenie tego roszczenia następuje na zasadach ogólnych z funduszów masy, co sprawia, że małżonek dłużnika odzyskuje z reguły tylko część wartości majątku.
Spadki, darowizny i inne przysporzenia majątkowe w toku postępowania
Jeżeli w trakcie trwania postępowania upadłościowego dłużnik nabędzie spadek, wchodzi on do masy upadłości z mocy prawa z dobrodziejstwem inwentarza. Upadły konsument nie może samodzielnie odrzucić spadku ani zawrzeć umowy o dział spadku bez zgody sędziego-wyznaczonego. Wszelkie próby zrzeczenia się dziedziczenia są z mocy prawa bezskuteczne wobec wierzycieli, a syndyk przejmuje nabyte prawa spadkowe.
- Obowiązkowe poinformowanie syndyka o otwarciu spadku na rzecz upadłego.
- Przejęcie praw do masy spadkowej z ograniczeniem odpowiedzialności za długi.
- Likwidacja odziedziczonych nieruchomości, udziałów oraz ruchomości przez syndyka.
- Zaliczenie do masy upadłości darowizn pieniężnych i rzeczowych otrzymanych przez dłużnika.
Wszelkie darowizny, wygrane na loterii oraz inne nieodpłatne przysporzenia majątkowe uzyskane przed zakończeniem postępowania trafiają bezpośrednio do masy upadłości. Syndyk ma prawo zażądać natychmiastowego wydania wszystkich otrzymanych środków pieniężnych lub przedmiotów. Zatajenie informacji o uzyskaniu spadku lub darowizny stanowi rażące naruszenie obowiązków upadłego i może skutkować odmową oddłużenia przez sąd upadłościowy.
Świadczenia socjalne, alimenty i programy wsparcia wyłączone spod zajęcia
Prawo upadłościowe wprowadza bezwzględny zakaz zajmowania przez syndyka wszelkich świadczeń o charakterze socjalnym, opiekuńczym oraz alimentacyjnym. Środki wypłacane w ramach programu Rodzina 800 plus, świadczenia z funduszu alimentacyjnego, zasiłki rodzinne, pielęgnacyjne, zasiłki dla opiekunów oraz dodatki mieszkaniowe i energetyczne nie wchodzą do masy upadłości. Środki te są przeznaczone wyłącznie na utrzymanie upadłego i jego dzieci.
Ochronie podlegają także świadczenia z pomocy społecznej, jednorazowe zapomogi z tytułu urodzenia dziecka, dodatki osłonowe oraz stypendia szkolne i socjalne. Jeżeli tego rodzaju świadczenia wpłyną na zablokowany rachunek bankowy, syndyk ma ustawowy obowiązek niezwłocznego wypłacenia ich upadłemu lub odblokowania do nich dostępu. Syndyk nie może potrącić z tych kwot żadnych opłat ani kosztów prowadzonego postępowania.
Przedmioty niezbędne do pracy zarobkowej i nauki upadłego oraz jego rodziny
Zgodnie z przepisami o egzekucji sądowej syndyk nie może zająć narzędzi oraz innych przedmiotów niezbędnych dłużnikowi do osobistej pracy zarobkowej przez okres jednego tygodnia. Zwolnieniu podlegają proste instrumenty rzemieślnicze, odzież robocza oraz urządzenia techniczne, które umożliwiają dłużnikowi dalsze świadczenie pracy i uzyskiwanie regularnego wynagrodzenia, z którego następnie dokonywane są potrącenia na rzecz wierzycieli.
Wyłączeniu spod zajęcia podlegają również przedmioty służące do nauki, w tym podręczniki, przybory szkolne oraz komputery wykorzystywane przez dzieci dłużnika do edukacji szkolnej. Ponadto syndyk nie może zająć sprzętu medycznego i rehabilitacyjnego, takiego jak wózki inwalidzkie, łóżka ortopedyczne, aparaty słuchowe czy zapasy leków niezbędne do funkcjonowania upadłego lub członków jego rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie.
Transakcje dokonane przed upadłością a bezskuteczność czynności prawnych
Syndyk ma ustawowy obowiązek zbadania historii majątkowej dłużnika z okresu poprzedzającego złożenie wniosku o upadłość pod kątem czynności dokonanych z pokrzywdzeniem wierzycieli. Czynności prawne nieodpłatne, w tym darowizny nieruchomości, pojazdów lub środków pieniężnych dokonane przez dłużnika w ciągu roku przed dniem złożenia wniosku, są bezskuteczne z mocy samego prawa, a przekazany majątek powraca do masy upadłości.
- Uznanie za bezskuteczne darowizn dokonanych w ciągu dwunastu miesięcy przed wnioskiem.
- Zaskarżenie sprzedaży majątku po rażąco zaniżonych cenach na rzecz osób trzecich.
- Unieważnienie zabezpieczeń majątkowych ustanowionych na rzecz wybranych wierzycieli.
- Obowiązek zwrotu rzeczy lub zapłaty równowartości przez obdarowanego na rzecz masy.
W przypadku transakcji odpłatnych zawieranych z osobami bliskimi lub podmiotami powiązanymi syndyk może wytoczyć powództwo ze skargi pauliańskiej dotyczące czynności dokonanych w ciągu pięciu lat przed ogłoszeniem upadłości. Osoba, która nabyła majątek od dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli, musi wydać go syndykowi w naturze lub zwrócić równowartość rynkową. Ukrywanie majątku przed sądem może doprowadzić do odpowiedzialności karnej.
Procedura inwentaryzacji, oszacowania i likwidacji majątku przez syndyka
Proces likwidacji majątku rozpoczyna się od sporządzenia przez syndyka dokładnego spisu inwentarza, w którym odnotowywane są wszystkie ruchomości, nieruchomości oraz prawa majątkowe dłużnika podlegające zajęciu. Następnie syndyk dokonuje wyceny poszczególnych składników, korzystając z cen rynkowych lub zlecając sporządzenie operatu szacunkowego uprawnionemu rzeczoznawcy majątkowemu w przypadku nieruchomości i specjalistycznych maszyn.
Po sporządzeniu wyceny syndyk przygotowuje plan likwidacji i składa go sędziemu-wyznaczonemu do zatwierdzenia. Sprzedaż majątku następuje poprzez obwieszczenia w Krajowym Rejestrze Zadłużonych, aukcje internetowe, przetargi pisemne lub sprzedaż z wolnej ręki. Uzyskane środki finansowe trafiają na rachunek masy upadłości i po pokryciu kosztów procedury są rozdzielane pomiędzy wierzycieli zgodnie z planem podziału.
Obowiązki upadłego w zakresie współpracy z syndykiem masy upadłości
Ogłoszenie upadłości konsumenckiej nakłada na dłużnika szereg rygorystycznych obowiązków prawnych, których celem jest sprawne przeprowadzenie likwidacji majątku. Upadły ma obowiązek wskazać i wydać cały swój majątek, udostępnić wszystkie dokumenty dotyczące rozliczeń finansowych, ujawnić posiadane rachunki bankowe oraz udzielać syndykowi i sędziemu-wyznaczonemu wyczerpujących wyjaśnień dotyczących stanu majątkowego i źródeł dochodu.
- Obowiązek osobistego stawiennictwa na wezwanie syndyka lub sędziego-wyznaczonego.
- Udostępnienie lokalu mieszkalnego w celu dokonania spisu inwentarza ruchomości.
- Niezwłoczne informowanie o każdej zmianie miejsca zamieszkania lub zatrudnienia.
- Przekazywanie syndykowi wszelkiej korespondencji urzędowej i dokumentów podatkowych.
Niewykonywanie poleceń syndyka, utrudnianie czynności inwentaryzacyjnych lub unikanie kontaktu z organami postępowania stanowi podstawę do umorzenia postępowania upadłościowego z winy dłużnika. W takiej sytuacji upadły traci szansę na umorzenie niespłaconych długów, a dotychczasowi wierzyciele odzyskują pełne prawo do wznowienia egzekucji komorniczej wraz z naliczonymi odsetkami za cały okres trwania upadłości.
Konsekwencje ukrywania majątku i składania fałszywych oświadczeń
Próby ukrycia składników majątkowych przed syndykiem, przepisywanie majątku na członków rodziny w toku procedury lub składanie nieprawdziwych oświadczeń w wykazie majątku niosą za sobą surowe konsekwencje prawne. Sąd upadłościowy ma prawo umorzyć postępowanie z urzędu, co bezpowrotnie zamyka drogę do uzyskania oddłużenia i przywraca stan wymagalności wszystkich zobowiązań finansowych dłużnika.
Ukrywanie majątku, usuwanie rzeczy spod zajęcia, udaremnianie zaspokojenia wierzycieli oraz składanie fałszywych zeznań pod rygorem odpowiedzialności karnej stanowi przestępstwo określone w Kodeksie karnym. Dłużnikowi grozi kara pozbawienia wolności, a syndyk ma obowiązek zawiadomić organy ścigania o każdym przypadku podejrzenia popełnienia przestępstwa gospodarczego. Uczciwość i pełna transparentność są podstawowymi warunkami uzyskania oddłużenia.
Zakończenie likwidacji majątku a ustalenie planu spłaty wierzycieli
Po zakończeniu likwidacji wszystkich składników masy upadłości i sporządzeniu ostatecznego planu podziału funduszów syndyk składa sądowi sprawozdanie ze swoich czynności. Sąd upadłościowy wydaje postanowienie o ustaleniu planu spłaty wierzycieli, w którym określa, przez jaki okres i w jakiej miesięcznej wysokości upadły będzie spłacał pozostałe zobowiązania ze swoich bieżących zarobków.
- Sporządzenie ostatecznego sprawozdania finansowego przez syndyka masy upadłości.
- Określenie możliwości zarobkowych upadłego oraz kosztów utrzymania rodziny.
- Ustalenie harmonogramu miesięcznych spłat wierzycieli na okres do trzydziestu sześciu miesięcy.
- Wydanie przez sąd postanowienia o umorzeniu pozostałych niespłaconych długów.
Plan spłaty wierzycieli trwa zazwyczaj od dwunastu do trzydziestu sześciu miesięcy, a w przypadku umyślnego doprowadzenia do niewypłacalności do siedmiu lat. Jeśli sytuacja osobista dłużnika wskazuje na trwałą niezdolność do dokonywania jakichkolwiek spłat, sąd może umorzyć zobowiązania bez ustalania planu spłaty. Z chwilą wykonania planu spłaty upadły uzyskuje całkowite i definitywne oddłużenie.
Wnioski o wyłączenie przedmiotów z masy upadłości
Jeżeli syndyk zajął przedmiot, który nie stanowi własności upadłego lub podlega ustawowemu wyłączeniu, właściciel rzeczy lub sam dłużnik ma prawo złożyć wniosek o wyłączenie z masy upadłości. Wniosek kieruje się w pierwszej kolejności do syndyka w terminie miesiąca od dnia dowiedzenia się o zajęciu, dołączając dowody potwierdzające prawo własności lub podstawę prawną wyłączenia.
W przypadku odmownej decyzji syndyka lub braku odpowiedzi w terminie uprawniony może wnieść skargę do sędziego-wyznaczonego. Postępowanie o wyłączenie z masy chroni prawa osób trzecich, których rzeczy znajdowały się we władaniu dłużnika w chwili ogłoszenia upadłości, na przykład na podstawie umowy najmu, użyczenia lub leasingu. Do czasu rozstrzygnięcia wniosku syndyk wstrzymuje sprzedaż spornego przedmiotu.
Ochrona praw osób trzecich przy czynnościach syndyka
Osoby trzecie, których mienie zostało omyłkowo włączone do masy upadłości przez syndyka, posiadają pełną ochronę prawno-procesową przewidzianą w Prawie upadłościowym. Dotyczy to sytuacji, w których upadły użytkował cudzy pojazd, mieszkał w wynajmowanym lokalu wyposażonym w meble właściciela lub posiadał przedmioty oddane mu w przechowanie lub komis. Właściciel mienia musi wykazać swoje prawo fakturami lub umowami.
Jeżeli syndyk zbył już rzecz należącą do osoby trzeciej przed rozpoznaniem wniosku o wyłączenie, osobie tej przysługuje roszczenie o wydanie uzyskanej ceny sprzedaży lub odszkodowanie z funduszów masy upadłości. Wszelkie spory w tym zakresie rozstrzyga sąd upadłościowy. Dbałość o precyzyjne dokumentowanie praw majątkowych pozwala osobom trzecim na szybkie odzyskanie swoich rzeczy bez ponoszenia strat finansowych.