Zasada ponoszenia kosztów procesu karnego po wyroku skazującym
Zgodnie z polskim prawem karnym oskarżony po wydaniu wyroku skazującego co do zasady ma obowiązek zapłacić pełne koszty procesu. Reguła ta wynika bezpośrednio z artykułu 627 Kodeksu postępowania karnego. Sąd w orzeczeniu skazującym obciąża sprawcę przestępstwa należnościami na rzecz Skarbu Państwa oraz nakazuje zwrot uzasadnionych wydatków poniesionych przez oskarżyciela posiłkowego lub prywatnego.
Podstawowym celem tej regulacji jest ochrona finansów publicznych oraz zagwarantowanie, że podatnicy nie będą ponosić ciężaru finansowego związanego z prowadzeniem postępowania przeciwko osobie winnej naruszenia prawa. Skazanie oznacza jednoznaczne potwierdzenie winy, co rodzi odpowiedzialność finansową za wszelkie czynności procesowe, które organy ścigania i wymiar sprawiedliwości musiały podjąć od momentu wszczęcia śledztwa lub dochodzenia.
Wyrok skazujący stanowi tytuł egzekucyjny, na podstawie którego orzeczone koszty podlegają przymusowemu ściągnięciu. Od tej zasady istnieją nieliczne wyjątki o charakterze socjalnym, jednak to skazany musi wykazać brak możliwości zarobkowych lub trudną sytuację rodzinną. W braku takiego wniosku lub braku przesłanek do zwolnienia, sąd obligatoryjnie wymierza stosowne obciążenia finansowe kończące sprawę w danej instancji.
Składniki kosztów sądowych w polskim postępowaniu karnym
Na łączne koszty sądowe, którymi sąd obciąża oskarżonego po wyroku skazującym, składają się dwa główne elementy: opłaty oraz wydatki poniesione przez Skarb Państwa. Podział ten ma charakter formalny, ale bezpośrednio wpływa na sposób wyliczenia ostatecznej kwoty zadłużenia. Opłaty są zryczałtowaną daniną publiczną, natomiast wydatki odzwierciedlają realne koszty materialne wygenerowane w toku sprawy karnej.
- Opłata sądowa określana na podstawie ustawy o opłatach w sprawach karnych, zależna od wymiaru orzeczonej kary.
- Ryczałty za doręczenia pism sądowych oraz wezwań wysyłanych do stron i świadków.
- Wynagrodzenia i zwrot kosztów podróży powołanych biegłych, tłumaczy oraz specjalistów.
- Koszty uzyskania niezbędnej dokumentacji medycznej, opinii laboratoryjnych oraz ekspertyz technicznych.
- Należności przysługujące świadkom z tytułu utraconego zarobku oraz kosztów dojazdu do sądu.
Wszystkie te pozycje są sumowane w orzeczeniu kończącym postępowanie w instancji. Sąd ma obowiązek szczegółowo wyszczególnić w uzasadnieniu wyroku lub w protokole koszty, które złożyły się na kwotę końcową. Transparentność tego rozliczenia umożliwia skazanemu weryfikację zasadności poszczególnych pozycji oraz ewentualne ich zaskarżenie, jeśli kwoty zostały policzone błędnie.
Wysokość opłat sądowych wymierzanych skazanemu
Wysokość opłaty sądowej, którą musi uiścić skazany, jest ściśle uregulowana w ustawie z dnia 23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnych. Kwota ta nie jest ustalana dowolnie przez sędziego, lecz zależy bezpośrednio od rodzaju i wymiaru orzeczonej kary. Inne stawki obowiązują w przypadku kary grzywny, kary ograniczenia wolności, a inne przy karze pozbawienia wolności.
W przypadku orzeczenia kary grzywny opłata wynosi 10 procent jej wysokości, jednak nie mniej niż 30 złotych. Przy karze ograniczenia wolności opłata jest stała i zależy od okresu wykonywania tej kary. Natomiast przy karze pozbawienia wolności opłata rośnie proporcjonalnie do orzeczonego wyroku, zaczynając się od kilkudziesięciu złotych przy karach krótkoterminowych, aż po wysokie kwoty przy karach wieloletnich.
Jeżeli sąd orzeka karę łączną lub orzeka jednocześnie kilka kar różnego rodzaju, zasady ustalania opłaty podlegają odpowiedniej kumulacji lub modyfikacji zgodnie z przepisami ustawy. Warto podkreślić, że opłata sądowa jest należnością budżetową o charakterze przymusowym, która nie podlega negocjacjom między stronami procesu, a jej nieuiszczenie prowadzi bezpośrednio do wszczęcia procedury egzekucyjnej.
Wydatki Skarbu Państwa poniesione w toku postępowania przygotowawczego i sądowego
Wydatki Skarbu Państwa stanowią zazwyczaj największą część łącznych kosztów procesu karnego. Obejmują one wszelkie rzeczywiste nakłady finansowe, które policja, prokuratura oraz sąd musiały ponieść od momentu przyjęcia zawiadomienia o przestępstwie aż do wydania prawomocnego wyroku. Każda czynność procesowa generująca koszty jest rejestrowana w aktach sprawy w formie rachunków i faktur.
- Koszty badań toksykologicznych, genetycznych, daktyloskopijnych i balistycznych.
- Wynagrodzenie lekarzy psychiatrów i psychologów badających poczytalność oskarżonego.
- Opłaty za przechowywanie dowodów rzeczowych oraz holowanie i zabezpieczenie pojazdów.
- Koszty tłumaczeń dokumentów oraz wynagrodzenie tłumacza przysięgłego na rozprawach.
- Ryczałt za pobyt i badania oskarżonego w zakładzie leczniczym na obserwacji sądowo-psychiatrycznej.
W skomplikowanych sprawach gospodarczych, medycznych lub wypadkach komunikacyjnych koszty opinii biegłych mogą wynosić od kilku do kilkudziesięciu tysięcy złotych. Skazany zostaje obciążony tymi sumami, ponieważ to jego bezprawne zachowanie bezpośrednio wymusiło konieczność przeprowadzenia specjalistycznych dowodów. Wydatki te muszą być jednak ściśle powiązane z czynem, za który sprawca został skazany.
Wynagrodzenie obrońcy z urzędu a obowiązek zapłaty przez skazanego
Wyznaczenie obrońcy z urzędu nie oznacza automatycznie, że pomoc prawna pozostanie całkowicie bezpłatna dla skazanego. Państwo pokrywa koszty obrony z urzędu jedynie tymczasowo w toku trwania procesu. Po wydaniu wyroku skazującego sąd rozstrzyga, czy oskarżony ma zwrócić Skarbowi Państwa kwotę stanowiącą równowartość wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego reprezentującego go z urzędu.
Wysokość tego wynagrodzenia jest precyzyjnie określona w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu. Stawka bazowa zależy od rodzaju sprawy, instancji oraz liczby terminów rozpraw, w których prawnik brał udział. Dodatkowo doliczany jest podatek od towarów i usług według obowiązującej stawki.
Jeżeli skazany posiada stałe dochody, majątek lub możliwości zarobkowe, sąd niemal zawsze nakaże mu zwrot kosztów wyznaczonej obrony z urzędu. Jedynie w sytuacji skrajnego ubóstwa, trwałej niezdolności do pracy lub wieloletniej kary pozbawienia wolności bez perspektyw zarobkowych w zakładzie karnym, koszty te zostają definitywnie przejęte na rachunek Skarbu Państwa.
Zwrot kosztów poniesionych przez oskarżyciela posiłkowego i prywatnego
Skazanie oskarżonego rodzi obowiązek zwrotu wydatków poniesionych przez pokrzywdzonego, który brał udział w sprawie jako oskarżyciel posiłkowy lub prywatny. Zgodnie z przepisami prawa sprawca musi zrekompensować pokrzywdzonemu wszelkie uzasadnione koszty, które ten musiał wyłożyć, aby skutecznie dochodzić swoich praw i sprawiedliwości przed niezawisłym sądem karnym.
Najważniejszą pozycją w tym zakresie jest wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika, czyli adwokata lub radcy prawnego reprezentującego pokrzywdzonego. Sąd zasądza te kwoty na podstawie przedłożonego przez pełnomocnika spisu kosztów lub według norm przepisanych określonych w stosownych rozporządzeniach. Oprócz honorarium prawnika zwrotowi podlegają również udokumentowane koszty dojazdu pokrzywdzonego na rozprawy sądowe.
Obciążenie skazanego wydatkami strony pokrzywdzonej ma charakter cywilnoprawny wpleciony w wyrok karny. Oznacza to, że po uprawomocnieniu się orzeczenia pokrzywdzony może wystąpić o nadanie klauzuli wykonalności i skierować sprawę bezpośrednio do komornika sądowego. Obowiązek ten istnieje niezależnie od konieczności uregulowania należności wobec Skarbu Państwa i orzeczonych środków kompensacyjnych.
Ustawowe przesłanki zwolnienia z kosztów procesu
Sąd karny nie zawsze musi obciążać skazanego całością kosztów postępowania, gdyż polskie prawo przewiduje instytucję zwolnienia z kosztów sądowych. Zgodnie z artykułem 624 paragraf 1 Kodeksu postępowania karnego sąd może zwolnić oskarżonego w całości lub w części od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa, jeżeli istnieją ku temu uzasadnione podstawy faktyczne i społeczne.
- Wykazanie, że uiszczenie kosztów byłoby zbyt uciążliwe ze względu na sytuację rodzinną skazanego.
- Trudny stan majątkowy, brak oszczędności, nieruchomości oraz wartościowych ruchomości.
- Niski poziom dochodów lub brak możliwości zarobkowania z powodu podeszłego wieku lub niepełnosprawności.
- Wymierzenie długoterminowej kary bezwzględnego pozbawienia wolności uniemożliwiającej podjęcie pracy.
- Względy słuszności, gdy charakter sprawy lub postawa oskarżonego przemawiają za rezygnacją z roszczeń.
Zwolnienie z kosztów ma charakter fakultatywny, co oznacza, że sąd bada sytuację indywidualnie i podejmuje suwerenną decyzję. Sam fakt orzeczenia kary pozbawienia wolności nie skutkuje automatycznym zwolnieniem, jeśli skazany ma majątek lub szanse na pracę w więzieniu. Ciężar wykazania trudnej sytuacji majątkowej spoczywa w całości na oskarżonym.
Częściowe zwolnienie skazanego z obowiązku uiszczenia kosztów
Sąd orzekający w sprawie karnej dysponuje elastycznym narzędziem w postaci częściowego zwolnienia oskarżonego z kosztów procesu. Rozwiązanie to znajduje zastosowanie w sytuacjach, gdy sprawca posiada pewne źródła dochodu lub majątek, ale ich wielkość nie pozwala na pokrycie całości bardzo wysokich wydatków wygenerowanych w toku wieloletniego śledztwa lub procesu.
W praktyce orzeczniczej sąd może na przykład zwolnić skazanego z obowiązku uiszczenia opłaty sądowej, obciążając go jedynie rzeczywistymi wydatkami Skarbu Państwa, lub odwrotnie. Często stosowanym zabiegiem jest również zwolnienie z wielotysięcznych kosztów drogich ekspertyz laboratoryjnych przy jednoczesnym nakazaniu uiszczenia opłat podstawowych oraz wydatków za doręczenia pism i wezwań świadków.
Częściowe zwolnienie pozwala zachować równowagę pomiędzy interesem finansowym Skarbu Państwa a realnymi możliwościami płatniczymi osoby skazanej. Zapobiega to nakładaniu zobowiązań o charakterze fikcyjnym, których egzekucja byłaby z góry bezskuteczna. Jednocześnie skazany odczuwa dolegliwość finansową orzeczonego wyroku, co wspiera realizację wychowawczych i prewencyjnych celów całego postępowania karnego.
Koszty procesu w sprawach z oskarżenia prywatnego
Postępowanie w sprawach z oskarżenia prywatnego charakteryzuje się odrębnymi regułami finansowymi w porównaniu z procesami ściganymi z urzędu. W sprawach o zniesławienie, zniewagę czy naruszenie nietykalności cielesnej to oskarżyciel prywatny na początku wnosi zryczałtowaną opłatę w kasie sądu, aby zainicjować postępowanie i nadać mu bieg procesowy.
Jeżeli oskarżony zostanie uznany za winnego i zapadnie prawomocny wyrok skazujący, sąd nakazuje mu zwrot wniesionej przez pokrzywdzonego opłaty zryczałtowanej. Ponadto skazany zostaje zobowiązany do pokrycia wszelkich innych wydatków poniesionych przez oskarżyciela prywatnego, w tym kosztów ustanowienia adwokata lub radcy prawnego oraz ewentualnych opinii rzeczoznawców.
W sytuacji, gdy proces z oskarżenia prywatnego zakończy się uniewinnieniem oskarżonego lub umorzeniem postępowania, sytuacja finansowa ulega odwróceniu. Wówczas to oskarżyciel prywatny musi ponieść koszty procesu oraz zwrócić oskarżonemu wydatki na obrońcę. Skazanie definitywnie przenosi jednak całkowity ciężar ekonomiczny procesu na sprawcę popełnionego czynu zabronionego.
Rozstrzygnięcie o kosztach w sprawach z wieloma oskarżonymi
W sprawach karnych, w których na ławie oskarżonych zasiada kilka osób, sąd musi precyzyjnie określić zasady podziału kosztów procesu pomiędzy poszczególnych współsprawców. Zgodnie z artykułem 633 Kodeksu postępowania karnego koszty procesu związane z udziałem każdego ze współoskarżonych sąd wymierza w częściach odpowiadających ich rzeczywistemu udziałowi w sprawie.
Zasada ta oznacza brak domniemania solidarności w zakresie opłat i wydatków sądowych, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Jeśli określona opinia biegłego dotyczyła tylko jednego z oskarżonych, kosztami tej ekspertyzy obciąża się wyłącznie tego konkretnego sprawcę. Wydatki wspólne dla całego postępowania są dzielone proporcjonalnie w równych częściach lub wedle stopnia skomplikowania zarzutów.
Opłatę sądową każdy ze skazanych uiszcza w sposób całkowicie indywidualny, ponieważ jest ona bezpośrednio powiązana z wymiarem kary orzeczonej wobec danej osoby. Zróżnicowanie to sprawia, że jeden współsprawca może otrzymać nakaz zapłaty kilkuset złotych, podczas gdy inny, z uwagi na wyższy wyrok i liczne badania specjalistyczne, zapłaci kilkanaście tysięcy.
Wpływ apelacji na ostateczną wysokość kosztów sądowych
Wniesienie apelacji od wyroku sądu pierwszej instancji wiąże się z ryzykiem powstania dodatkowych obciążeń finansowych po stronie oskarżonego. Jeżeli sąd odwoławczy utrzyma w mocy zaskarżony wyrok skazujący lub zmieni go na niekorzyść sprawcy, oskarżony zostanie obciążony kosztami postępowania apelacyjnego, w tym kolejną opłatą sądową za drugą instancję.
Koszty postępowania odwoławczego obejmują opłatę za postępowanie apelacyjne, ryczałty za doręczenia oraz koszty reprezentacji oskarżyciela posiłkowego przed sądem wyższej instancji. W sytuacji, gdy apelację wniósł wyłącznie oskarżony i okazała się ona całkowicie bezzasadna, sąd apelacyjny z reguły nie znajduje podstaw do zwolnienia z kosztów, uznając działanie sprawcy za przedłużanie procesu.
Inaczej wygląda sytuacja, gdy apelacja doprowadzi do uniewinnienia oskarżonego, uchylenia wyroku do ponownego rozpoznania lub znacznego złagodzenia kary. W przypadku uniewinnienia w drugiej instancji koszty całego procesu przejmuje Skarb Państwa. Natomiast przy częściowym uwzględnieniu środka odwoławczego sąd może odpowiednio obniżyć należne opłaty i wydatki za obie instancje.
Warunkowe umorzenie postępowania a koszty procesu
Warunkowe umorzenie postępowania karnego jest specyficznym rozstrzygnięciem, w którym sąd stwierdza winę sprawcy, lecz odstępuje od wymierzenia kary. Z punktu widzenia ponoszenia kosztów procesu artykuł 629 Kodeksu postępowania karnego nakazuje stosować w tym przypadku przepisy dotyczące wyroku skazującego, co rodzi konkretne obowiązki płatnicze dla sprawcy czynu.
Osoba, wobec której warunkowo umorzono postępowanie, co do zasady musi pokryć wydatki poniesione przez Skarb Państwa oraz oskarżyciela posiłkowego. Ponadto sąd wymierza opłatę sądową, której stawka określona jest w ustawie o opłatach w sprawach karnych dla tej instytucji prawnej. Sprawca unika więc wpisu o karze, lecz ponosi dolegliwość finansową.
Sąd może również w tym wypadku zastosować zwolnienie z kosztów na ogólnych zasadach, biorąc pod uwagę sytuację osobistą i majątkową podejrzanego. W praktyce jednak warunkowe umorzenie często łączy się z nałożeniem świadczenia pieniężnego na cel społeczny lub obowiązku naprawienia szkody, a koszty procesu stanowią uzupełniający element odpowiedzialności sprawcy za czyn.
Postępowanie wykonawcze i ściąganie należności sądowych
Po uprawomocnieniu się wyroku skazującego orzeczenie o kosztach procesu przekazywane jest do wykonania sekcji wykonawczej właściwego sądu. Skazany otrzymuje wezwanie do zapłaty określonej kwoty w terminie zazwyczaj 30 dni od daty doręczenia pisma. Płatności dokonuje się na wskazany rachunek bankowy sądu lub bezpośrednio w kasie jednostki.
Bezskuteczny upływ wyznaczonego terminu uruchamia procedurę przymusowego dochodzenia roszczeń. Sąd wystawia tytuł wykonawczy i kieruje wniosek o wszczęcie egzekucji do komornika sądowego lub przekazuje sprawę do właściwego urzędu skarbowego. Egzekucja administracyjna lub komornicza wiąże się z natychmiastowym zajęciem rachunków bankowych, wynagrodzenia za pracę oraz innych składników majątkowych dłużnika.
Postępowanie egzekucyjne generuje dodatkowe, bardzo wysokie opłaty egzekucyjne, którymi w całości zostaje obciążony skazany. Kwota długu powiększa się o koszty komornicze, co sprawia, że ignorowanie wezwań do zapłaty jest rozwiązaniem wysoce niekorzystnym ekonomicznie. Dłużnik ponosi pełną odpowiedzialność całym swoim obecnym i przyszłym majątkiem aż do całkowitej spłaty.
Rozłożenie kosztów procesu na raty oraz ich umorzenie po wyroku
Skazany, który po zapadnięciu prawomocnego wyroku nie jest w stanie uiścić całości kosztów jednorazowo, może skorzystać z instrumentów przewidzianych w Kodeksie karnym wykonawczym. Artykuł 206 Kodeksu karnego wykonawczego umożliwia złożenie umotywowanego wniosku o rozłożenie należności sądowych na raty, odroczenie terminu ich płatności, a w skrajnych przypadkach nawet o ich umorzenie.
- Złożenie wniosku o rozłożenie na raty na okres nieprzekraczający z reguły jednego roku lub trzech lat w wypadkach wyjątkowych.
- Wnioskowanie o odroczenie płatności w przypadku nagłej choroby, utraty pracy lub zdarzenia losowego.
- Wniosek o umorzenie należności, gdy egzekucja okazała się trwale bezskuteczna i brak perspektyw na poprawę sytuacji.
- Obowiązek dołączenia dokumentów potwierdzających stan majątkowy, dochody, wydatki oraz zaświadczeń lekarskich.
Sąd penitencjarny lub sąd pierwszej instancji wnikliwie weryfikuje każdy wniosek skazanego. Rozłożenie na raty jest najczęściej stosowanym rozwiązaniem, które chroni dłużnika przed egzekucją komorniczą, o ile raty są spłacane terminowo. Umorzenie kosztów po wyroku jest rzadkością i następuje tylko przy trwałej, obiektywnej niemożności zaspokojenia roszczeń.
Zaskarżenie orzeczenia o kosztach procesu
Orzeczenie o kosztach procesu zawarte w wyroku skazującym nie jest ostateczne i podlega kontroli instancyjnej. Oskarżony ma prawo zakwestionować zarówno samą zasadę obciążenia go kosztami, jak i ich wysokość. Zaskarżenie może nastąpić w ramach apelacji od całego wyroku lub poprzez złożenie zażalenia na samo rozstrzygnięcie o kosztach i opłatach.
W zażaleniu lub apelacji strona może podnosić zarzuty dotyczące błędnego wyliczenia wydatków, nieuzasadnionego obciążenia kosztami czynności zbędnych lub nieuwzględnienia trudnej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Ważnym argumentem bywa także naruszenie zasady słuszności, zwłaszcza gdy sprawca został skazany jedynie za drobny wycinek zarzucanych mu w akcie oskarżenia czynów.
Złożenie środka zaskarżenia wstrzymuje wykonalność orzeczenia w części dotyczącej kosztów aż do momentu rozpoznania sprawy przez sąd wyższej instancji. Sąd odwoławczy może utrzymać rozstrzygnięcie w mocy, obniżyć kwotę kosztów, zwolnić skazanego z ich uiszczenia lub uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania.
Praktyczne konsekwencje nieuiszczenia kosztów sądowych przez skazanego
Zignorowanie obowiązku zapłaty kosztów sądowych po wyroku skazującym wywołuje daleko idące negatywne skutki prawne i finansowe dla skazanego. Należności sądowe stanowią wierzytelności publicznoprawne, które nie ulegają łatwemu przedawnieniu, a ich ściąganie jest realizowane z urzędu przez wyspecjalizowane organy egzekucyjne państwa bez konieczności prowadzenia dodatkowego procesu cywilnego.
Wszczęcie egzekucji komorniczej skutkuje natychmiastowym wpisem danych dłużnika do rejestrów osób zadłużonych oraz Biura Informacji Kredytowej. Taki stan rzeczy całkowicie blokuje możliwość zaciągnięcia kredytu bankowego, zakupu towarów na raty czy podpisania umowy leasingu. Ponadto zajęcie konta bankowego utrudnia bieżące funkcjonowanie oraz prowadzenie jakiejkolwiek działalności gospodarczej.
Co istotne, niewywiązanie się ze zobowiązań finansowych nałożonych w wyroku karnym może negatywnie wpłynąć na ocenę postawy skazanego w przypadku ubiegania się o warunkowe przedterminowe zwolnienie z odbywania kary lub zatarcia skazania. Sąd penitencjarny bada realizację wszystkich obowiązków orzeczonych w wyroku, a lekceważenie kosztów świadczy o braku krytycyzmu wobec popełnionego przestępstwa.
Różnica między kosztami procesu a środkami kompensacyjnymi i grzywną
W powszechnym odbiorze koszty procesu bywają mylone z innymi obciążeniami finansowymi orzekanymi w wyroku skazującym, takimi jak grzywna, nawiązka czy obowiązek naprawienia szkody. Należy wyraźnie odróżnić te kategorie, ponieważ pełnią one całkowicie odmienne funkcje w polskim systemie prawa karnego i podlegają odmiennym reżimom prawnym.
Grzywna jest samoistną karą kryminalną mającą na celu ukaranie sprawcy i odstraszenie go od ponownego popełnienia przestępstwa. Środki kompensacyjne, takie jak naprawienie szkody czy zadośćuczynienie, służą bezpośredniemu wyrównaniu strat materialnych lub krzywdy moralnej doznanej przez pokrzywdzonego. Z kolei koszty procesu stanowią wyłącznie zwrot nakładów wyłożonych przez państwo i strony na przeprowadzenie procedury sądowej.
W praktyce oznacza to, że skazany musi uiścić każdą z tych kwot niezależnie od pozostałych. Zapłata grzywny lub naprawienie szkody na rzecz pokrzywdzonego nie zwalnia automatycznie z obowiązku pokrycia kosztów sądowych. Każda z tych należności trafia na inny rachunek i realizuje odrębne cele sprawiedliwościowe oraz fiskalne państwa.
Przedawnienie wykonania orzeczenia o kosztach procesu
Obowiązek uiszczenia kosztów procesu karnego nie trwa w nieskończoność i podlega instytucji przedawnienia wykonania kary i środków karnych. Zgodnie z artykułem 35 Kodeksu karnego wykonawczego roszczenia Skarbu Państwa z tytułu kosztów sądowych ulegają przedawnieniu z upływem określonego czasu, co zamyka organom państwowym drogę do ich przymusowego ściągnięcia.
Przedawnienie egzekucji kosztów sądowych następuje z upływem 5 lat od momentu, w którym orzeczenie stało się prawomocne i wykonalne. Warto jednak pamiętać, że każda skuteczna czynność egzekucyjna podjęta przez komornika lub poborcę skarbowego, o której dłużnik został powiadomiony, może przerwać bieg tego terminu, powodując, że zaczyna on biec na nowo.
Z tego względu bierne oczekiwanie na przedawnienie kosztów sądowych rzadko przynosi oczekiwany rezultat. Sądy dysponują zautomatyzowanymi systemami monitorowania należności, które regularnie ponawiają wnioski egzekucyjne, nie dopuszczając do upływu terminu przedawnienia. Jedynym w pełni bezpiecznym i prawnie skutecznym sposobem na zakończenie sprawy jest terminowa zapłata lub uzyskanie formalnego orzeczenia o umorzeniu.