Bezpośrednia odpowiedź: uprawnienia poszkodowanego w polskim prawie
Każdy poszkodowany ma pełne prawo ubiegać się o odszkodowanie z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej sprawcy wypadku drogowego lub kolizji. Uprawnienie to wynika wprost z przepisów Kodeksu cywilnego oraz ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. Zakład ubezpieczeń, w którym sprawca posiada ważną polisę OC, przejmuje pełną odpowiedzialność finansową za powstałe szkody majątkowe oraz szkody na osobie wyrządzone poszkodowanemu.
W polskim prawie obowiązuje zasada bezpośredniego roszczenia, czyli tak zwane actio directa. Uprawnia ona osobę poszkodowaną do wystąpienia ze swoimi żądaniami wprost do ubezpieczyciela sprawcy zdarzenia, bez konieczności pozywania samego sprawcy. Taka konstrukcja prawna gwarantuje poszkodowanemu realną wypłacalność świadczenia, chroniąc go przed ryzykiem niewypłacalności osoby fizycznej ponoszącej bezpośrednią odpowiedzialność cywilną za spowodowanie danego wypadku.
Podstawy prawne odpowiedzialności odszkodowawczej z ubezpieczenia OC
Podstawy prawne odpowiedzialności ubezpieczyciela opierają się na przepisach artykułu 822 Kodeksu cywilnego oraz normach regulujących odpowiedzialność deliktową. W sytuacji zderzenia się dwóch poruszających się pojazdów mechanicznych odpowiedzialność kierujących rozpatruje się na zasadzie winy, określonej w artykule 415 Kodeksu cywilnego. Aby uzyskać odszkodowanie, konieczne jest wykazanie zawinionego działania sprawcy, zaistnienia szkody oraz bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy tymi elementami.
Odmienna reguła obowiązuje w przypadku potrącenia pieszego, uderzenia w rowerzystę lub zniszczenia mienia osób trzecich, na przykład ogrodzenia czy budynku. W takich sytuacjach kierujący pojazdem odpowiada na surowszej zasadzie ryzyka, przewidzianej w artykule 436 Kodeksu cywilnego. Ubezpieczyciel sprawcy może uwolnić się od wypłaty odszkodowania wyłącznie wtedy, gdy udowodni działanie siły wyższej, wyłączną winę poszkodowanego lub wyłączną winę osoby trzeciej.
Podmioty uprawnione do ubiegania się o odszkodowanie
Pojęcie poszkodowanego obejmuje każdą osobę fizyczną lub prawną, której prawnie chronione dobra zostały naruszone w wyniku ruchu pojazdu mechanicznego. Do kręgu osób uprawnionych należą zarówno kierujący pojazdami, którzy nie ponoszą wyłącznej winy za zdarzenie, jak i wszyscy pasażerowie. Prawo do odszkodowania przysługuje również pieszym, rowerzystom oraz właścicielom jakiegokolwiek zniszczonego mienia ruchomego lub nieruchomego znajdującego się w obrębie zdarzenia.
- Kierowca pojazdu, który nie jest wyłącznym sprawcą kolizji drogowej.
- Pasażerowie podróżujący pojazdem sprawcy, w tym jego krewni i powinowaci.
- Pasażerowie podróżujący pojazdem poszkodowanym oraz pasażerowie środków transportu zbiorowego.
- Niechronieni uczestnicy ruchu drogowego, w szczególności piesi, rolkarze oraz rowerzyści.
- Właściciele budynków, ogrodzeń, przydrożnych instalacji oraz przewożonych towarów handlowych.
Często spotykanym błędem jest przekonanie, że pasażer podróżujący ze sprawcą nie może ubiegać się o odszkodowanie z jego polisy OC. Przepisy chronią każdego pasażera, bez względu na stopień pokrewieństwa łączący go z kierowcą, nawet jeżeli jest to małżonek lub dziecko sprawcy. Pasażer traci prawo do odszkodowania jedynie w wyjątkowych sytuacjach, na przykład wtedy, gdy świadomie i z własnej woli uczestniczy w popełnieniu przestępstwa.
Rozróżnienie między szkodą majątkową a szkodą niemajątkową
Kodeks cywilny nakazuje pełne naprawienie szkody, co obejmuje zarówno uszczerbek o charakterze majątkowym, jak i szkody niemajątkowe. Szkoda majątkowa dotyczy bezpośredniego pomniejszenia aktywów poszkodowanego, określanego jako strata rzeczywista, a także korzyści, które poszkodowany mógłby osiągnąć, gdyby zdarzenie nie nastąpiło. Odszkodowanie majątkowe ma na celu zrekompensowanie wszystkich wydatków finansowych i przywrócenie stanu posiadania do poziomu sprzed wystąpienia kolizji drogowej.
Szkoda niemajątkowa, określana w prawie mianem krzywdy, dotyczy sfery psychicznej i fizycznej osoby poszkodowanej. Obejmuje ona doznany ból, cierpienia moralne, poczucie bezradności, traumę powypadkową oraz trwałe obniżenie jakości życia osobistego czy rodzinnego. W przypadku zaistnienia krzywdy poszkodowany ma prawo ubiegać się o zadośćuczynienie pieniężne, które ma wymiar jednorazowej rekompensaty finansowej łagodzącej skutki doznanych urazów cielesnych i wstrząsu emocjonalnego.
Odszkodowanie za uszkodzenie lub zniszczenie mienia
Odszkodowanie za szkodę w mieniu z polisy OC sprawcy powinno pokryć wszystkie ekonomicznie uzasadnione koszty przywrócenia uszkodzonego pojazdu do stanu sprzed zdarzenia. Obejmuje to wydatki na zakup części zamiennych, materiałów lakierniczych oraz koszt robocizny warsztatu naprawczego. Ubezpieczyciel nie może narzucać poszkodowanemu konieczności stosowania najtańszych zamienników, jeżeli do naprawy niezbędne jest użycie oryginalnych części gwarantujących bezpieczeństwo i estetykę samochodu.
Poza samym pojazdem ubezpieczyciel sprawcy ma prawny obowiązek zrekompensować zniszczenie innych rzeczy znajdujących się w pojeździe podczas kolizji. Dotyczy to telefonów komórkowych, laptopów, przewożonych towarów handlowych, fotelików dziecięcych oraz uszkodzonej odzieży. W przypadku fotelików samochodowych producenci i eksperci zalecają ich bezwzględną wymianę po każdym zdarzeniu drogowym, a koszt zakupu nowego egzemplarza w całości obciąża polisę OC sprawcy.
Rekompensata za utratę wartości handlowej pojazdu
Nawet profesjonalnie przeprowadzona naprawa powypadkowa często powoduje, że samochód traci swoją wartość rynkową w porównaniu z egzemplarzami bezwypadkowymi. Poszkodowany ma prawo domagać się od ubezpieczyciela sprawcy wyrównania tej straty poprzez wypłatę świadczenia za utratę wartości handlowej pojazdu. Roszczenie to ma charakter stricte majątkowy i wynika bezpośrednio z faktu, że pojazd powypadkowy osiąga na rynku wtórnym zauważalnie niższą cenę sprzedaży.
Sąd Najwyższy potwierdził zasadność tego roszczenia w uchwale z dnia 12 października 2001 roku. Odszkodowanie z tytułu utraty wartości handlowej przysługuje zazwyczaj właścicielom pojazdów młodszych, eksploatowanych nie dłużej niż kilka lat, które przed wypadkiem nie uczestniczyły w innych kolizjach. Aby otrzymać należne środki, poszkodowany powinien złożyć odpowiedni wniosek do ubezpieczyciela sprawcy, poparty profesjonalną kalkulacją rzeczoznawcy majątkowego.
Świadczenia przysługujące w przypadku doznania obrażeń ciała
W sytuacji, gdy poszkodowany doznał w wypadku uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia, ubezpieczyciel sprawcy ma obowiązek pokryć wszelkie wynikłe z tego powodu koszty leczenia. Artykuł 444 Kodeksu cywilnego nakłada na ubezpieczyciela obowiązek finansowania zarówno wydatków już poniesionych, jak i wyłożenia z góry sumy potrzebnej na koszty przyszłej terapii. Katalog refundowanych świadczeń medycznych ma charakter otwarty i zależy od indywidualnych potrzeb rannego.
- Konsultacje lekarskie u lekarzy specjalistów, w tym w placówkach prywatnych i gabinetach rehabilitacyjnych.
- Koszty badań laboratoryjnych, diagnostyki obrazowej, zabiegów chirurgicznych oraz hospitalizacji poszkodowanego.
- Zakup leków przeciwbólowych, preparatów wspomagających leczenie, opatrunków oraz specjalistycznej żywności medycznej.
- Zaopatrzenie w sprzęt ortopedyczny, wózki inwalidzkie, ortezy, kule rehabilitacyjne oraz protezy kończyn.
- Koszty dojazdów poszkodowanego i osób bliskich do placówek medycznych, sanatoriów oraz ośrodków opiekuńczych.
- Wynagrodzenie profesjonalnych opiekunów lub rekompensata za opiekę sprawowaną przez członków rodziny poszkodowanego.
Zakłady ubezpieczeń często odmawiają zwrotu kosztów prywatnego leczenia, powołując się na dostępność publicznej służby zdrowia w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia. Stanowisko to jest niezgodne z orzecznictwem Sądu Najwyższego, który jednoznacznie orzekł, że poszkodowany nie ma obowiązku oczekiwać w wielomiesięcznych kolejkach na zabieg. Jeżeli skorzystanie z prywatnej opieki medycznej przyspiesza powrót do zdrowia lub zapobiega powikłaniom, ubezpieczyciel musi zwrócić poniesione nakłady.
Zadośćuczynienie za doznaną krzywdę i cierpienie psychiczne
Zadośćuczynienie za krzywdę jest jednorazowym świadczeniem pieniężnym, które ma złagodzić cierpienia fizyczne oraz negatywne doznania psychiczne poszkodowanego. W przeciwieństwie do odszkodowania majątkowego zadośćuczynienie nie wymaga przedstawiania rachunków czy faktur, lecz wykazania rozmiaru doznanej krzywdy. Przepisy prawa nie określają sztywnego taryfikatora kwot, dlatego wysokość zadośćuczynienia zależy od wnikliwej oceny okoliczności konkretnego przypadku przez ubezpieczyciela lub sąd rozstrzygający spór odszkodowawczy.
Na wymiar przyznawanego zadośćuczynienia wpływa wiele czynników, w tym stopień i trwałość uszczerbku na zdrowiu, wiek poszkodowanego oraz intensywność bólu. Istotne znaczenie ma również to, jak urazy powypadkowe wpłynęły na życie zawodowe, plany osobiste oraz zdolność do samodzielnego funkcjonowania w społeczeństwie. Im większy wstrząs psychiczny i poczucie bezradności wywołał wypadek, tym wyższej kwoty zadośćuczynienia może skutecznie domagać się poszkodowany.
Renta powypadkowa jako długoterminowe zabezpieczenie poszkodowanego
Trwałe następstwa wypadku komunikacyjnego mogą skutkować koniecznością przyznania poszkodowanemu regularnych świadczeń okresowych w postaci renty powypadkowej wypłacanej z polisy OC sprawcy. Kodeks cywilny przewiduje możliwość ubiegania się o rentę w trzech odmiennych sytuacjach życiowych, które mogą występować łącznie. Renta ma na celu zapewnienie poszkodowanemu środków finansowych na bieżące funkcjonowanie, gdy jego stan zdrowia nie pozwala na samodzielne zaspokajanie elementarnych potrzeb życiowych.
- Renta z tytułu zwiększonych potrzeb, pokrywająca koszty stałej opieki, leków, rehabilitacji czy specjalnej diety.
- Renta wyrównawcza, kompensująca utracone dochody wskutek całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej.
- Renta z tytułu zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość, wyrównująca utratę szans na rozwój kariery zawodowej.
W określonych okolicznościach poszkodowany może wystąpić z żądaniem kapitalizacji renty, czyli zamiany powtarzających się świadczeń miesięcznych na jednorazową wypłatę skapitalizowanej kwoty. Przesłanką do takiego kroku są ważne powody, w szczególności zamiar podjęcia nowej działalności gospodarczej, przekwalifikowania zawodowego lub przystosowania mieszkania do potrzeb osoby z niepełnosprawnością. Decyzja o kapitalizacji renty wymaga wnikliwej analizy ekonomicznej, gdyż trwale zamyka możliwość pobierania comiesięcznych świadczeń.
Procedura zgłoszenia szkody do ubezpieczyciela sprawcy
Proces ubiegania się o odszkodowanie rozpoczyna się od formalnego zawiadomienia ubezpieczyciela sprawcy o zaistnieniu zdarzenia szkodowego. Poszkodowany może zgłosić szkodę za pomocą formularza na stronie internetowej zakładu ubezpieczeń, dzwoniąc na infolinię lub wysyłając zgłoszenie listem poleconym. Coraz częściej poszkodowani korzystają również z systemu Bezpośredniej Likwidacji Szkód, zgłaszając uszkodzenie pojazdu do własnego ubezpieczyciela, który przejmuje formalności i wypłaca odszkodowanie.
- Pozyskanie danych sprawcy, w tym numeru rejestracyjnego pojazdu oraz numeru jego polisy ubezpieczenia OC.
- Sporządzenie i wysłanie formularza zgłoszeniowego ze szczegółowym opisem daty, miejsca i okoliczności kolizji.
- Przedstawienie ubezpieczycielowi wykazu uszkodzeń oraz sprecyzowanie wstępnych roszczeń finansowych z tytułu poniesionych strat.
- Udostępnienie uszkodzonego pojazdu lub mienia do oględzin rzeczoznawcy wyznaczonemu przez towarzystwo ubezpieczeniowe.
Podczas zgłaszania szkody poszkodowany powinien pamiętać o ciążącym na nim obowiązku minimalizowania jej rozmiarów oraz współdziałania z ubezpieczycielem. Oznacza to konieczność zabezpieczenia uszkodzonego pojazdu przed dalszym zniszczeniem, na przykład przed opadami atmosferycznymi czy kradzieżą elementów wyposażenia. Niedopełnienie tych podstawowych obowiązków może stać się dla ubezpieczyciela pretekstem do proporcjonalnego obniżenia wypłacanego świadczenia odszkodowawczego o wartość dodatkowych strat.
Wymagana dokumentacja dowodowa w procesie likwidacji szkody
Zgodnie z regułą dowodową wynikającą z artykułu 6 Kodeksu cywilnego ciężar udowodnienia faktów spoczywa na osobie, która wywodzi z nich skutki prawne. Prawidłowe udokumentowanie okoliczności zdarzenia oraz wysokości poniesionej szkody jest najważniejszym warunkiem uzyskania pełnego odszkodowania od ubezpieczyciela sprawcy. Im bardziej kompletny i spójny materiał dowodowy przedstawi poszkodowany na początku procedury, tym mniejsze ryzyko wystąpienia przewlekłości w toku likwidacji szkody.
- Wspólne oświadczenie o zdarzeniu drogowym podpisane przez sprawcę lub zaświadczenie wydane przez jednostkę Policji.
- Fotografie miejsca zdarzenia, położenia pojazdów po kolizji, śladów hamowania oraz wszelkich widocznych uszkodzeń mechanicznych.
- Kopia dowodu rejestracyjnego pojazdu poszkodowanego, zaświadczenie o ważności badań technicznych oraz prawo jazdy.
- Faktury VAT, rachunki imienne, paragony z numerem NIP oraz bilety potwierdzające bezpośrednie koszty powypadkowe.
- Dokumentacja medyczna zawierająca karty informacyjne leczenia szpitalnego, wyniki badań RTG i opisy procedur rehabilitacyjnych.
W przypadku braku notatki policyjnej niezwykle istotna staje się precyzja wspólnego oświadczenia o zdarzeniu drogowym. Dokument ten musi jednoznacznie określać, kto ponosi winę za spowodowanie kolizji, zawierać dane osobowe uczestników oraz dokładny opis przebiegu wypadku. Wszelkie niejasności, poprawki lub brak jednoznacznego przyznania się sprawcy do winy mogą skłonić ubezpieczyciela do wszczęcia długotrwałego postępowania wyjaśniającego, wstrzymującego wypłatę środków.
Metody likwidacji szkody komunikacyjnej: wariant kosztorysowy a bezgotówkowy
Poszkodowany ma pełną swobodę wyboru pomiędzy dwiema podstawowymi metodami likwidacji szkody w pojeździe: wariantem kosztorysowym a wariantem bezgotówkowym. W metodzie kosztorysowej ubezpieczyciel wylicza wysokość szkody na podstawie własnych kalkulacji systemowych i wypłaca odszkodowanie bezpośrednio na konto poszkodowanego. Właściciel samochodu nie ma obowiązku przedstawiania faktur za naprawę ani udowadniania, że pojazd został w ogóle naprawiony po wypadku.
Wariant bezgotówkowy polega natomiast na zleceniu naprawy profesjonalnemu warsztatowi blacharsko-lakierniczemu, który po wykonaniu usługi rozlicza się bezpośrednio z ubezpieczycielem sprawcy. Poszkodowany podpisuje cesję wierzytelności, zwalniając się z konieczności samodzielnego finansowania naprawy. To rozwiązanie minimalizuje stres i formalności po stronie właściciela samochodu, eliminując ryzyko zaniżenia kalkulacji, ponieważ ubezpieczyciel weryfikuje i opłaca rzeczywiste faktury wystawione przez warsztat.
Pojazd zastępczy na koszt polisy odpowiedzialności cywilnej sprawcy
Utrata możliwości korzystania z własnego samochodu wskutek kolizji stanowi realny uszczerbek majątkowy, który ubezpieczyciel sprawcy ma bezwzględny obowiązek pokryć. Poszkodowanemu przysługuje prawo do bezpłatnego wynajęcia pojazdu zastępczego na koszt polisy OC sprawcy na cały uzasadniony okres likwidacji szkody. Uprawnienie to obejmuje zarówno przedsiębiorstwa potrzebujące floty do prowadzenia działalności gospodarczej, jak i osoby fizyczne wykorzystujące pojazd wyłącznie do celów prywatnych.
Okres refundowanego najmu auta zastępczego zależy od wybranego sposobu likwidacji szkody oraz charakteru powstałych uszkodzeń. Przy szkodzie częściowej ubezpieczyciel finansuje najem na czas technologicznej naprawy, sprowadzenia części oraz dni wolne od pracy warsztatu. W razie stwierdzenia szkody całkowitej pojazd zastępczy przysługuje poszkodowanemu od dnia kolizji aż do momentu, w którym uzyskał on obiektywną możliwość zakupu innego samochodu na rynku.
Ustawowe terminy wypłaty odszkodowania przez ubezpieczyciela
Zgodnie z przepisami ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych zakład ubezpieczeń ma prawny obowiązek wypłacić należne odszkodowanie w terminie 30 dni od zawiadomienia o szkodzie. W tym ustawowym okresie ubezpieczyciel musi przeprowadzić całe postępowanie likwidacyjne, ustalić odpowiedzialność oraz wyliczyć kwotę odszkodowania. Wypłata kwoty bezspornej, czyli części odszkodowania niebudzącej wątpliwości, musi nastąpić bezwzględnie w podstawowym terminie 30 dni od zgłoszenia.
Gdy wyjaśnienie okoliczności koniecznych do ustalenia odpowiedzialności okazało się niemożliwe w terminie 30 dni, odszkodowanie powinno zostać wypłacone w ciągu 14 dni od wyjaśnienia tych okoliczności. Ubezpieczyciel ma wówczas obowiązek pisemnego powiadomienia poszkodowanego o przyczynach opóźnienia oraz przypuszczalnym terminie zakończenia sprawy. Niewypłacenie odszkodowania w terminie uprawnia poszkodowanego do naliczenia odsetek ustawowych za opóźnienie za każdy kolejny dzień zwłoki.
Powszechne praktyki zaniżania odszkodowań przez zakłady ubezpieczeń
W praktyce rynkowej towarzystwa ubezpieczeniowe bardzo często stosują różnorodne mechanizmy zmierzające do zaniżenia wypłacanego odszkodowania z polisy OC sprawcy. Do najpopularniejszych metod należy potrącanie amortyzacji części, narzucanie cen najtańszych zamienników o niskiej jakości oraz drastyczne obniżanie realnych stawek za roboczogodzinę pracy warsztatu. Ubezpieczyciele liczą na to, że poszkodowany zaakceptuje zaniżony kosztorys z braku wiedzy technicznej lub obawy przed sporem prawnym.
Działania takie stoją w jaskrawej sprzeczności z wytycznymi Komisji Nadzoru Finansowego oraz jednolitą linią orzeczniczą Sądu Najwyższego. Ubezpieczyciel nie ma prawa dokonywać potrąceń amortyzacyjnych, chyba że udowodni, iż montaż nowych części doprowadził do wzrostu wartości rynkowej całego pojazdu. Poszkodowany ma pełne prawo zakwestionować każdą pozycję w kosztorysie ubezpieczyciela i żądać dopłaty odszkodowania do wysokości rzeczywistych kosztów profesjonalnej naprawy.
Procedura reklamacyjna i odwołanie od decyzji ubezpieczyciela
Gdy zakład ubezpieczeń odmówi wypłaty odszkodowania lub przyzna kwotę rażąco zaniżoną, podstawowym narzędziem obrony poszkodowanego jest złożenie pisemnej reklamacji. Postępowanie reklamacyjne reguluje ustawa o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego, nakładająca na ubezpieczycieli rygorystyczne obowiązki formalne. W piśmie należy dokładnie wskazać zaskarżoną decyzję, przedstawić merytoryczne zarzuty oraz dołączyć niezależną kalkulację kosztów naprawy sporządzoną przez licencjonowanego rzeczoznawcę techniki motoryzacyjnej.
Zakład ubezpieczeń ma obowiązek udzielić merytorycznej odpowiedzi na reklamację w terminie 30 dni od daty jej otrzymania. W sprawach szczególnie skomplikowanych dopuszcza się wydłużenie tego terminu do 60 dni, pod warunkiem uprzedniego powiadomienia klienta o przyczynach zwłoki. Jeżeli ubezpieczyciel nie dotrzyma ustawowego terminu odpowiedzi, reklamację uważa się z mocy prawa za rozpatrzoną zgodnie z wolą i żądaniem poszkodowanego.
Wsparcie instytucjonalne: Rzecznik Finansowy i postępowanie sądowe
Poszkodowany, którego reklamacja została odrzucona przez zakład ubezpieczeń, może zwrócić się o pomoc do Rzecznika Finansowego. Rzecznik podejmuje interwencję na wniosek klienta, żądając od ubezpieczyciela ponownego zbadania sprawy oraz wyjaśnienia przyczyn odmowy wypłaty świadczenia. Ponadto Rzecznik Finansowy prowadzi pozasądowe postępowania polubowne, które pozwalają na wypracowanie kompromisu bez konieczności ponoszenia wysokich kosztów procesu sądowego przed sądem powszechnym.
W sytuacji, gdy metody polubowne zawiodą, poszkodowany może skierować sprawę na drogę postępowania sądowego poprzez wniesienie pozwu o zapłatę. W procesie cywilnym to na ubezpieczycielu spoczywa obowiązek obalenia wyliczeń biegłego sądowego, którego opinia stanowi kluczowy dowód dla sądu. Prawomocny wyrok sądu zasądzający odszkodowanie z polisy OC sprawcy jest wiążący i podlega natychmiastowej egzekucji komorniczej w razie braku dobrowolnej zapłaty.
Terminy przedawnienia i likwidacja szkody przez UFG
Dochodzenie roszczeń odszkodowawczych z ubezpieczenia OC sprawcy jest ograniczone terminami przedawnienia określonymi w Kodeksie cywilnym. Podstawowy termin przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym wynosi trzy lata. Bieg tego terminu rozpoczyna się od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie oraz o osobie obowiązanej do jej naprawienia.
Gdy sprawca nie posiadał ubezpieczenia lub zbiegł z miejsca zdarzenia, odszkodowanie wypłaca Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny. Jeżeli czyn sprawcy stanowił przestępstwo, roszczenia przedawniają się dopiero po upływie dwudziestu lat od zdarzenia. Wniosek o likwidację szkody przez fundusz składa się za pośrednictwem dowolnego ubezpieczyciela oferującego polisy komunikacyjne, co w pełni zabezpiecza interesy majątkowe poszkodowanego.