Powódka w sprawie o rozwód co do zasady musi stawić się w sądzie na rozprawie rozwodowej. Obowiązek ten wynika bezpośrednio z przepisów polskiego Kodeksu postępowania cywilnego, które nakazują przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron w celu ustalenia zupełnego i trwałego rozkładu pożycia małżeńskiego. Nieobecność powódki jest dopuszczalna jedynie w ściśle określonych, wyjątkowych sytuacjach losowych lub prawnych.
W polskim procesie cywilnym orzeczenie rozwodu bez osobistego udziału osoby wnoszącej pozew zdarza się niezwykle rzadko. Nawet jeśli powódka ustanowi profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata lub radcy prawnego, pełnomocnik nie może zastąpić jej podczas składania zeznań dotyczących intymnych relacji małżeńskich, przyczyn rozpadu związku oraz kwestii opieki nad wspólnymi małoletnimi dziećmi.
Prawny obowiązek osobistego stawiennictwa powódki na rozprawie rozwodowej
Podstawą prawną nakładającą na powódkę wymóg obecności jest artykuł 432 Kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie z tym przepisem w każdej sprawie o rozwód sąd ma ustawowy obowiązek zarządzić przeprowadzenie dowodu z przesłuchania obojga małżonków. Regulacja ta ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że sąd nie może pominąć tego etapu z własnej woli.
Przesłuchanie stron w procesie rozwodowym nie służy jedynie celom formalnym, lecz stanowi kluczowe źródło wiedzy o stanie faktycznym związku. Sąd musi bezpośrednio ocenić wiarygodność twierdzeń zawartych w pozwie oraz zweryfikować, czy zachodzą pozytywne i negatywne przesłanki rozwodowe. Z tego względu wezwanie wysyłane do powódki niemal zawsze zawiera adnotację o obowiązkowym stawiennictwie pod rygorem określonych skutków procesowych.
W toku postępowania sąd bada nie tylko relacje między samymi małżonkami, ale również dobro wspólnych małoletnich dzieci stron. Bezpośrednia obecność powódki pozwala składowi orzekającemu zadać precyzyjne pytania dotyczące dotychczasowego sprawowania opieki, więzi emocjonalnych oraz proponowanego planu wychowawczego. Zastępstwo procesowe ogranicza się w tym zakresie wyłącznie do składania wniosków formalnych.
Różnica między wezwaniem do osobistego stawiennictwa a zawiadomieniem o terminie
Otrzymanie pisma z sądu wymaga dokładnej analizy jego treści, ponieważ Kodeks postępowania cywilnego rozróżnia dwa rodzaje pism informujących o wyznaczeniu terminu posiedzenia. Pierwszym z nich jest wezwanie do osobistego stawiennictwa, które nakłada na adresata bezwzględną konieczność fizycznego lub zdalnego pojawienia się w wyznaczonym dniu i godzinie.
Drugim rodzajem pisma jest zawiadomienie o terminie rozprawy, które jedynie informuje stronę o toczącym się posiedzeniu i daje jej prawo, a nie obowiązek, wzięcia w nim udziału. W sprawach o rozwód powódka niemal zawsze otrzymuje formalne wezwanie, co wyklucza swobodne decydowanie o obecności na sali rozpraw bez narażania się na sankcje procesowe.
- Wezwanie nakłada prawny przymus obecności w celu złożenia zeznań pod rygorem skutków procesowych lub grzywny.
- Zawiadomienie stanowi jedynie informację o dacie posiedzenia i gwarantuje prawo do obrony swoich interesów.
- Pismo sądowe precyzuje charakter doręczenia w pouczeniu dołączonym na dole formularza lub w treści zarządzenia.
Ignorowanie rygoru zawartego w wezwaniu prowadzi do paraliżu postępowania dowodowego. Sąd musi mieć pewność, że powódka podtrzymuje swoje żądania oraz jest gotowa złożyć oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, co uniemożliwia traktowanie wezwania w sposób fakultatywny.
Dlaczego dowód z przesłuchania stron jest kluczowy w sprawach o rozwód
Instytucja rozwodu ingeruje głęboko w sferę praw stanu cywilnego, dlatego ustawodawca wprowadził wysoki standard dowodowy dla potwierdzenia rozpadu pożycia. Zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym sąd może rozwiązać małżeństwo jedynie w przypadku stwierdzenia, że między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład więzi duchowej, fizycznej oraz gospodarczej.
Przesłuchanie powódki pozwala ustalić chronologię zaniku poszczególnych więzi oraz zweryfikować motywacje stojące za decyzją o zakończeniu małżeństwa. Sąd analizuje mowę ciała, sposób wypowiedzi oraz emocjonalny stosunek do drugiego małżonka, co stanowi istotny element sędziowskiej oceny dowodów na zasadzie swobodnego uznania sędziowskiego wyrażonego w przepisach procedury cywilnej.
Równie istotne jest zbadanie negatywnych przesłanek rozwodowych, które bezwzględnie uniemożliwiają orzeczenie rozwodu mimo rozpadu pożycia. Należą do nich sytuacje, w których wskutek rozwodu miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci albo gdy orzeczenie rozwodu byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, co wymaga bezpośrednich i wyczerpujących pytań do powódki.
Konsekwencje niestawiennictwa powódki na pierwszej rozprawie rozwodowej
Nieusprawiedliwiona nieobecność powódki na pierwszym posiedzeniu wyznaczonym na rozprawę rodzi natychmiastowe i dotkliwe skutki dla biegu całej sprawy. Najpoważniejszą konsekwencją przewidzianą w artykule 428 Kodeksu postępowania cywilnego jest obligatoryjne zawieszenie postępowania przez sąd z urzędu, co wstrzymuje wszelkie czynności procesowe.
Zawieszenie postępowania z powodu nieobecności powódki oznacza, że sprawa trafia do sądowego archiwum i nie są w niej podejmowane żadne decyzje merytoryczne. Sąd nie przesłucha w takim przypadku obecnego na sali pozwanego ani wezwanych świadków, co generuje stratę czasu oraz niepotrzebne koszty po stronie wszystkich uczestników postępowania.
- Sąd wydaje postanowienie o zawieszeniu postępowania z urzędu w przypadku braku powódki i jej pełnomocnika.
- Podjęcie zawieszonego postępowania może nastąpić na wniosek powódki nie wcześniej niż po upływie trzech miesięcy.
- Brak wniosku o podjęcie postępowania w terminie roku od zawieszenia skutkuje definitywnym umorzeniem sprawy.
Umorzenie postępowania zamyka drogę do uzyskania rozwodu w ramach wniesionego pozwu i powoduje konieczność ponownego uiszczenia opłaty sądowej przy składaniu nowego pisma. Ponadto powódka może zostać obciążona kosztami stawiennictwa pozwanego oraz powołanych na dany termin świadków.
Kiedy sąd może ukarać powódkę grzywną za niestawiennictwo
Sankcja finansowa w postaci grzywny jest stosowana w sytuacjach, gdy powódka została prawidłowo wezwana do osobistego stawiennictwa w charakterze strony lub świadka, a mimo to zignorowała nakaz sądu bez przedstawienia usprawiedliwienia. Zgodnie z przepisami ogólnymi Kodeksu postępowania cywilnego wysokość grzywny może wynieść nawet do kilku tysięcy złotych.
Sąd nakłada grzywnę w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Ukarana powódka może jednak uniknąć konieczności zapłaty, jeżeli w zakreślonym terminie złoży wniosek o zwolnienie z grzywny i wykaże, że jej nieobecność była spowodowana przeszkodą o charakterze obiektywnym, której nie mogła wcześniej zgłosić składowi orzekającemu.
Należy pamiętać, że grzywna nie zwalnia z obowiązku złożenia zeznań na kolejnym wyznaczonym posiedzeniu. W skrajnych przypadkach uporczywego uchylania się od udziału w czynnościach dowodowych sąd może zastosować dodatkowe środki przymusu przewidziane w procedurze cywilnej, chociaż w sprawach rozwodowych zazwyczaj poprzestaje się na zawieszeniu lub umorzeniu sprawy.
Rola pełnomocnika procesowego a obowiązek obecności powódki
Ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego, takiego jak adwokat lub radca prawny, znacząco ułatwia prowadzenie sprawy, lecz nie zdejmuje z powódki obowiązku osobistego stawiennictwa na zarządzone przesłuchanie. Pełnomocnik reprezentuje stronę w sferze formalnoprawnej, składa pisma procesowe, wnioski dowodowe oraz zadaje pytania, lecz nie może zeznawać w imieniu mocodawczyni.
Obecność samego adwokata na sali rozpraw przy jednoczesnym braku powódki wezwanej do osobistego stawiennictwa zapobiega automatycznemu zawieszeniu postępowania tylko wtedy, gdy pełnomocnik przedstawi wiarygodne usprawiedliwienie nieobecności swojej klientki lub wniesie o przeprowadzenie innych zaplanowanych dowodów, takich jak przesłuchanie świadków.
- Pełnomocnik zarządza strategią procesową, zadaje pytania pozwanemu i kontroluje poprawność protokołu.
- Prawnik nie posiada uprawnienia do składania depozycji o intymnych i emocjonalnych relacjach małżonków.
- Zastępca procesowy może w imieniu powódki złożyć formalny wniosek o odroczenie posiedzenia lub przesłuchanie zdalne.
Współpraca z adwokatem pozwala uniknąć błędów formalnych związanych z nieobecnością. Doświadczony prawnik potrafi odpowiednio wcześnie zareagować na nagłe zdarzenia uniemożliwiające powódce dotarcie do sądu, składając stosowne pisma procesowe wraz z wymaganą dokumentacją medyczną lub urzędową.
Jak prawidłowo usprawiedliwić nieobecność w sądzie z przyczyn zdrowotnych
Choroba powódki uniemożliwiająca udział w rozprawie rozwodowej wymaga dopełnienia rygorystycznych formalności przewidzianych w artykule 214[1] Kodeksu postępowania cywilnego. Zwykłe zwolnienie lekarskie wystawione na druku ZUS ZLA lub zaświadczenie od lekarza rodzinnego nie jest dokumentem wystarczającym do usprawiedliwienia niestawiennictwa przed sądem powszechnym.
Jedynym skutecznym dokumentem medycznym honorowanym przez sąd jest zaświadczenie wystawione przez lekarza sądowego, który znajduje się na oficjalnej liście prowadzonej przez prezesa danego sądu okręgowego. Lekarz sądowy dokonuje weryfikacji stanu zdrowia na podstawie przedstawionej dokumentacji medycznej i wydaje sformalizowany druk potwierdzający niezdolność do podróży i udziału w posiedzeniu.
Wniosek o usprawiedliwienie nieobecności wraz z załączonym zaświadczeniem lekarza sądowego należy przesłać do właściwego wydziału cywilnego niezwłocznie po jego uzyskaniu. W sytuacjach nagłych dopuszcza się poinformowanie sądu drogą elektroniczną lub telefoniczną, pod warunkiem natychmiastowego uzupełnienia oryginału dokumentu za pośrednictwem biura podawczego lub operatora pocztowego.
Wyjątki od obowiązku przesłuchania powódki według przepisów prawa
Kodeks postępowania cywilnego przewiduje nieliczne sytuacje, w których sąd może zrezygnować z przeprowadzenia dowodu z przesłuchania jednej ze stron lub ograniczyć ten dowód wyłącznie do wysłuchania pozwanego. Zgodnie z artykułem 432 zdanie drugie pominięcie przesłuchania powódki jest dopuszczalne wyłącznie wtedy, gdy napotyka ono trudne do przezwyciężenia przeszkody.
Przeszkoda o charakterze trwałym musi mieć charakter obiektywny i niezależny od woli strony wnoszącej pozew. Sąd bada każdorazowo, czy przyczyny niestawiennictwa mają charakter przemijający, czy też uniemożliwiają odebranie zeznań w przewidywalnym horyzoncie czasowym, co groziłoby przewlekłością postępowania i naruszeniem konstytucyjnego prawa do sądu.
- Całkowity i trwały brak kontaktu z powódką spowodowany nieznanym miejscem jej pobytu.
- Ciężka, nieuleczalna choroba psychiczna lub fizyczna wykluczająca logiczny kontakt i złożenie świadomych zeznań.
- Pobyt w odległym kraju połączony z brakiem technicznych i prawnych możliwości przeprowadzenia przesłuchania na odległość.
W razie zaistnienia trwałej przeszkody sąd podejmuje decyzję w formie postanowienia dowodowego o ograniczeniu przesłuchania do pozwanego. Taka sytuacja wymaga jednak przedstawienia bezspornych dowodów potwierdzających istnienie przeszkody, w tym dokumentacji medycznej lub urzędowych zaświadczeń organów administracji państwowej.
Pobyt za granicą a konieczność stawiennictwa w polskim sądzie
Stałe lub czasowe zamieszkiwanie powódki poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej nie zwalnia jej automatycznie z obowiązku złożenia zeznań w procesie rozwodowym. Sam fakt emigracji zarobkowej lub osiedlenia się w innym państwie nie stanowi dla polskich sądów samoistnej, trudnej do przezwyciężenia przeszkody uzasadniającej całkowite odstąpienie od przesłuchania.
Powódka przebywająca za granicą ma do wyboru kilka ścieżek prawnych umożliwiających spełnienie wymogu procesowego bez konieczności kosztownego przyjazdu do kraju. Najbardziej powszechnym rozwiązaniem jest złożenie wniosku o przesłuchanie w ramach pomocy prawnej przez polski konsulat lub właściwy sąd państwa miejsca pobytu na podstawie międzynarodowych konwencji.
Alternatywnym i znacznie szybszym rozwiązaniem jest skorzystanie z instytucji wideokonferencji, która pozwala na przeprowadzenie czynności dowodowej w czasie rzeczywistym. Wybór odpowiedniej metody zależy od regulacji prawnych obowiązujących w kraju pobytu powódki oraz infrastruktury technicznej sądu okręgowego prowadzącego postępowanie w Polsce.
Przesłuchanie powódki na odległość w formie wideokonferencji
Nowelizacje procedury cywilnej wprowadziły szerokie możliwości przeprowadzania tak zwanych rozpraw zdalnych. Zgodnie z obowiązującymi przepisami sąd może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających jednoczesny bezpośredni przekaz obrazu i dźwięku, co stanowi doskonałe ułatwienie dla stron mieszkających w znacznej odległości od siedziby sądu.
Aby powódka mogła zostać przesłuchana online, konieczne jest złożenie odpowiednio umotywowanego wniosku procesowego przed wyznaczeniem terminu rozprawy. W treści pisma należy wskazać obiektywne przyczyny uniemożliwiające osobiste stawiennictwo w gmachu sądu oraz podać adres poczty elektronicznej, na który sekretariat prześle link umożliwiający bezpieczne dołączenie do wideokonferencji.
- Złożenie pisemnego wniosku o przesłuchanie zdalne z podaniem istotnych powodów logistycznych lub zdrowotnych.
- Zapewnienie stabilnego łącza internetowego, kamery oraz mikrofonu gwarantujących należytą jakość transmisji.
- Przebywanie podczas e-rozprawy w zamkniętym, cichym pomieszczeniu bez obecności osób trzecich.
Podczas przesłuchania zdalnego powódka musi zachować powagę wymaganą na sali sądowej oraz okazać do kamery ważny dokument tożsamości w celu weryfikacji danych osobowych. Zeznania złożone za pośrednictwem wideokonferencji mają taką samą moc dowodową jak depozycje złożone bezpośrednio przed składem orzekającym w budynku sądu.
Przesłuchanie w drodze pomocy sądowej przed innym sądem
W sytuacji, gdy powódka mieszka na terytorium Polski, lecz w znacznej odległości od sądu okręgowego rozpoznającego pozew rozwodowy, dopuszczalne jest zastosowanie instytucji pomocy sądowej. Rozwiązanie to znajduje zastosowanie szczególnie wtedy, gdy zły stan zdrowia, podeszły wiek lub trudna sytuacja materialna uniemożliwiają daleką podróż.
Sąd okręgowy prowadzący sprawę może zwrócić się do sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania powódki o odebranie od niej zeznań w ramach tak zwanej pomocy prawnej. W takim wypadku powódka stawia się w lokalnym sądzie rejonowym, gdzie sędzia wyznaczony przeprowadza przesłuchanie na podstawie pytań sformułowanych przez sąd rozwodowy.
Protokół z przeprowadzonego przesłuchania wraz z nagraniem audio-wideo zostaje następnie przesłany do sądu orzekającego i włączony w poczet materiału dowodowego. Choć procedura ta wydłuża czas trwania postępowania o kilka miesięcy, stanowi skuteczne narzędzie chroniące prawa procesowe strony niemogącej dotrzeć do odległego miasta wojewódzkiego.
Rozwód bez orzekania o winie a obowiązek obecności stron
Powszechnym mitem prawnym jest przekonanie, że zgodny wniosek małżonków o zaniechanie orzekania o winie zwalnia ich z konieczności pojawienia się w sądzie. Zgodność stron w kwestii rozpadu pożycia znacząco upraszcza i skraca postępowanie dowodowe, lecz nie uchyla bezwzględnego obowiązku przeprowadzenia przesłuchania powódki i pozwanego.
W sprawach bezspornych przesłuchanie stron ma charakter zwięzły i zazwyczaj ogranicza się do kilkunastu podstawowych pytań zadawanych przez sędziego przewodniczącego. Sąd musi upewnić się, że zgoda na rozwód bez winy została wyrażona w sposób w pełni świadomy, swobodny oraz wolny od jakichkolwiek nacisków lub gróźb ze strony drugiego małżonka.
- Przesłuchanie w sprawach bezspornych trwa zazwyczaj od 15 do 30 minut.
- Pytania dotyczą daty ustania pożycia fizycznego, prowadzenia wspólnego gospodarstwa i więzi duchowej.
- Sąd weryfikuje porozumienie rodzicielskie dotyczące alimentów, kontaktów i władzy rodzicielskiej nad dziećmi.
Dzięki obecności powódki i pozwanego na jednej rozprawie sąd może wydać wyrok rozwodowy już na pierwszym posiedzeniu. Brak powódki na takiej rozprawie niweczy szansę na szybkie zakończenie procesu i wymusza wyznaczenie kolejnego terminu w odległości wielu miesięcy.
Sprawa z orzekaniem o winie a konieczność bezpośredniego składania zeznań
W procesach rozwodowych połączonych z żądaniem przypisania wyłącznej winy jednemu z małżonków osobiste stawiennictwo powódki ma absolutnie fundamentalne znaczenie dla końcowego rozstrzygnięcia. W takich sprawach ciężar udowodnienia faktów obciąża stronę wysuwającą twierdzenia o naruszeniu obowiązków małżeńskich przez pozwanego.
Zeznania powódki stanowią w procesie winowym główny punkt odniesienia dla pozostałych dowodów z dokumentów, nagrań, raportów detektywistycznych oraz zeznań świadków. Sąd szczegółowo weryfikuje każdą okoliczność zdrady, przemocy, nadużywania alkoholu czy porzucenia rodziny, zadając precyzyjne i często wielowątkowe pytania wymagające natychmiastowej reakcji powódki.
Niestawiennictwo powódki w procesie z orzekaniem o winie pozbawia ją możliwości bezpośredniego ustosunkowania się do zarzutów stawianych przez pozwanego. Sąd może uznać nieobecność za brak woli obrony własnych twierdzeń, co w konsekwencji może doprowadzić do oddalenia żądania orzeczenia winy pozwanego lub nawet przypisania winy samej powódce na skutek jednostronnych zeznań męża.
Wpływ posiadania małoletnich dzieci na procedurę przesłuchania powódki
Obecność wspólnych małoletnich dzieci stron nakłada na sąd rozwodowy szczególny obowiązek ochrony ich dobra, co bezpośrednio przekłada się na rygoryzm w egzekwowaniu stawiennictwa powódki. Zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym rozwód nie może zostać orzeczony, jeżeli wskutek niego miałoby ucierpieć dobro małoletnich dzieci małżonków.
Podczas przesłuchania powódka musi szczegółowo przedstawić sytuację życiową, edukacyjną, zdrowotną oraz emocjonalną potomstwa. Sąd bada, jak dzieci reagują na rozstanie rodziców, w jaki sposób zaspokajane są ich codzienne potrzeby materialne oraz jak powódka zamierza realizować kontakty ojca z dziećmi po formalnym rozwiązaniu małżeństwa.
- Szczegółowe ustalenie dotychczasowego podziału obowiązków opiekuńczych i wychowawczych między małżonkami.
- Weryfikacja kosztów utrzymania dzieci w kontekście zgłoszonego roszczenia o świadczenia alimentacyjne.
- Ocena wykonalności porozumienia wychowawczego lub konieczności wydania opinii przez opiniodawczy zespół sądowych specjalistów.
Jeżeli powódka nie stawi się na rozprawie, sąd nie ma możliwości zweryfikowania warunków opiekuńczych, co całkowicie blokuje wydanie orzeczenia kończącego sprawę. W takich sytuacjach skład orzekający nie może zatwierdzić porozumienia rodzicielskiego ani ustalić wysokości alimentów zabezpieczających byt dzieci.
Jak przygotować się do osobistego wystąpienia przed sądem rozwodowym
Osobiste stawiennictwo w sądzie wiąże się ze znacznym stresem, dlatego właściwe przygotowanie merytoryczne i psychiczne pozwala zminimalizować napięcie i złożyć spójne zeznania. Przed wyznaczonym terminem powódka powinna dokładnie przeanalizować treść złożonego pozwu rozwodowego, repliki na odpowiedź na pozew oraz zgromadzonych w aktach dokumentów.
Warto sporządzić chronologiczne zestawienie kluczowych wydarzeń z historii małżeństwa, w tym datę ślubu, moment pojawienia się pierwszych kryzysów, datę definitywnego ustania pożycia intymnego oraz moment rozdzielenia finansów. Taka struktura ułatwia precyzyjne odpowiadanie na pytania sędziego bez konieczności chaotycznego poszukiwania faktów w pamięci.
- Zapoznanie się z topografią budynku sądu i przybycie pod salę rozpraw minimum 15 minut przed czasem.
- Przygotowanie ważnego dowodu osobistego lub paszportu w celu okazania go sędziemu przed rozpoczęciem przesłuchania.
- Zachowanie formalnego i schludnego stroju podkreślającego szacunek dla powagi instytucji wymiaru sprawiedliwości.
Podczas składania zeznań należy mówić spokojnie, rzeczowo i bezpośrednio do składu sędziowskiego, a nie do obecnego na sali małżonka. Wszelkie emocjonalne wybuchy, przerywanie wypowiedzi drugiej strony czy komentowanie słów pozwanego mogą spotkać się ze stanowczą reakcją przewodniczącego i negatywnie wpłynąć na ocenę wiarygodności powódki.
Praktyczne procedury wnioskowania o zmianę terminu lub formy posiedzenia
W przypadku zaistnienia nagłych, obiektywnych przeszkód uniemożliwiających stawiennictwo na wyznaczonym posiedzeniu, powódka musi podjąć natychmiastowe działania formalne w celu ochrony swoich praw procesowych. Złożenie wniosku o zmianę terminu lub zmianę formy posiedzenia na tryb zdalny wymaga zachowania formy pisemnej oraz precyzyjnego uzasadnienia.
Wniosek o odroczenie rozprawy należy skierować do wydziału prowadzącego sprawę niezwłocznie po powzięciu informacji o przeszkodzie, dołączając uwierzytelnione dowody potwierdzające opisywane okoliczności. Pismo musi zawierać sygnaturę akt sprawy, dane stron, jednoznacznie sformułowane żądanie oraz podpis powódki lub jej pełnomocnika procesowego.
- Niezwłoczne sporządzenie wniosku o odroczenie terminu posiedzenia z podaniem przyczyny losowej.
- Załączenie twardych dowodów w postaci zaświadczenia lekarza sądowego lub biletów lotniczych zakupionych przed wezwaniem.
- Monitorowanie stanu sprawy za pośrednictwem Biura Obsługi Interesantów lub Portalu Informacyjnego Sądów Powszechnych.
Należy pamiętać, że sam fakt złożenia wniosku nie zwalnia automatycznie z obowiązku stawiennictwa, dopóki sąd nie wyda postanowienia o odwołaniu lub odroczeniu posiedzenia. W przypadku braku wcześniejszej decyzji sądu, sprawę na sali powinien poprowadzić ustanowiony pełnomocnik, który podtrzyma wniosek przed obliczem składu orzekającego.