Bezpośrednia odpowiedź na pytanie o wymóg uprzedniego pouczenia
W polskim systemie prawnym ukaranie karą pieniężną co do zasady nie wymaga uprzedniego pouczenia sprawcy naruszenia. Organ administracji publicznej lub inny uprawniony podmiot może nałożyć sankcję finansową bezpośrednio po stwierdzeniu faktu złamania określonego przepisu, bez konieczności wcześniejszego ostrzegania, wzywania do zaprzestania działań czy wydawania formalnych zaleceń naprawczych wobec sprawcy deliktu.
Istnieją jednak istotne wyjątki wynikające z przepisów szczególnych oraz ogólnych reguł prawa administracyjnego, w tym zwłaszcza z Kodeksu postępowania administracyjnego. W określonych okolicznościach organ ma obowiązek odstąpić od nałożenia kary i poprzestać na pouczeniu, jeśli waga naruszenia była znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa bądź naprawiła wyrządzoną szkodę.
Wymóg uprzedniego upomnienia pojawia się także w specyficznych procedurach branżowych, takich jak nadzór budowlany czy ochrona danych osobowych, gdzie organy dysponują gradacją środków naprawczych. Jednak w przeważającej większości przypadków naruszenie norm prawa powszechnie obowiązującego skutkuje natychmiastowym powstaniem odpowiedzialności finansowej, bez wcześniejszego ostrzeżenia ze strony aparatu państwowego.
Istota i charakter prawny administracyjnych kar pieniężnych
Administracyjna kara pieniężna jest określoną w ustawie sankcją o charakterze majątkowym, nakładaną przez właściwy organ administracji publicznej w drodze decyzji administracyjnej. Stanowi ona bezpośrednie następstwo naruszenia prawa polegającego na niedopełnieniu ciążącego na podmiocie obowiązku lub złamaniu określonego zakazu o charakterze administracyjnym, wynikającego z przepisów prawa materialnego.
Podstawową cechą administracyjnych kar pieniężnych jest ich obiektywny charakter, co oznacza, że przesłanką ich nałożenia jest sam fakt wystąpienia bezprawnego stanu. W przeciwieństwie do klasycznego prawa karnego, odpowiedzialność administracyjna z reguły nie zależy od stopnia winy sprawcy, jego zamiaru, motywacji czy świadomości bezprawności podejmowanego zachowania.
Kluczowe cechy administracyjnych kar finansowych obejmują następujące elementy:
- bezpośrednie nakładanie w drodze jednostronnej decyzji administracyjnej,
- obiektywny reżim odpowiedzialności oparty na samym fakcie naruszenia,
- brak konieczności wykazywania winy umyślnej lub nieumyślnej,
- realizacja funkcji prewencyjnej, restytucyjnej oraz represyjnej.
Kara pieniężna pełni jednocześnie funkcję represyjną, stanowiąc dolegliwość za popełniony czyn, oraz prewencyjną, mającą zniechęcić dany podmiot i innych adresatów normy do podobnych naruszeń. Właśnie ze względu na prewencyjny charakter sankcji ustawodawca często rezygnuje z wymogu uprzedniego ostrzegania, uznając sam przepis za wystarczające źródło wiedzy o zakazie.
Zasada znajomości prawa a brak generalnego obowiązku pouczania
Brak powszechnego obowiązku uprzedniego pouczania przed wymierzeniem kary finansowej wynika z fundamentalnej zasady prawnej nieznajomości prawa, zgodnie z którą niewiedza o zakazie nie zwalnia z odpowiedzialności. Każdy podmiot prawa ma prawny obowiązek znać obowiązujące przepisy i dostosowywać do nich swoją aktywność bez konieczności otrzymywania indywidualnych ostrzeżeń od organów.
W odniesieniu do przedsiębiorców standard ten jest jeszcze bardziej rygorystyczny z uwagi na wymóg zachowania należytej staranności zawodowej. Podmioty prowadzące działalność gospodarczą są zobowiązane do bieżącego monitorowania zmian w regulacjach prawnych regulujących ich sektor, a brak świadomości istnienia danego zakazu nie stanowi okoliczności wyłączającej odpowiedzialność administracyjną.
Publikacja aktu normatywnego w Dzienniku Ustaw lub Monitorze Polskim tworzy niepodważalne domniemanie powszechnej znajomości zawartych w nim norm prawnych. Organ kontrolny nie musi zatem udowadniać, że ukarany wiedział o zakazie, ani nie ma obowiązku wcześniejszego instruowania go o grożących konsekwencjach finansowych przed stwierdzeniem popełnienia deliktu administracyjnego.
Obowiązek informowania stron a uprzednie ostrzeżenie o sankcji
W toku postępowania administracyjnego organy są związane zasadą określoną w artykule 9 Kodeksu postępowania administracyjnego, nakazującą należyte i wyczerpujące informowanie stron o okolicznościach faktycznych i prawnych. Zasada ta nie oznacza jednak obowiązku ostrzegania obywatela przed dokonaniem naruszenia, lecz dotyczy wyłącznie praw i obowiązków procesowych w trakcie toczącej się sprawy.
Organ ma zatem obowiązek pouczyć stronę o przysługujących jej środkach odwoławczych, prawie do wglądu w akta sprawy czy możliwości składania wniosków dowodowych. Obowiązek ten aktualizuje się dopiero w momencie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary i nie obejmuje uprzedniego, pozaprocesowego informowania o nielegalności planowanych lub trwających działań strony.
Zawiadomienie o wszczęciu postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej pełni funkcję gwarancyjną, umożliwiając stronie realizację prawa do obrony. Nie stanowi ono jednak pouczenia w rozumieniu ostrzeżenia przed sankcją, lecz formalne otwarcie procedury jurysdykcyjnej, która może zakończyć się wydaniem decyzji wymierzającej karę finansową za już zaistniałe zdarzenie.
Instytucja odstąpienia od wymierzenia kary i poprzestania na pouczeniu w Kodeksie postępowania administracyjnego
Istotną modyfikację surowych reguł odpowiedzialności administracyjnej wprowadził Dział IVa Kodeksu postępowania administracyjnego, regulujący zasady nakładania kar pieniężnych. Kluczowe znaczenie ma w tym zakresie artykuł 189f, który wprowadził instytucję odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestania na samym pouczeniu podmiotu, który dopuścił się naruszenia prawa.
Instytucja ta stanowi ustawowy mechanizm miarkowania reakcji administracyjnej, chroniący przed nadmiernym automatyzmem w stosowaniu sankcji finansowych. W sytuacjach wskazanych w przepisach organ administracji nie tylko może, ale wręcz ma prawny obowiązek zrezygnować z wymierzenia kary majątkowej, zastępując ją sformalizowanym pouczeniem wskazującym na nieprawidłowość zaistniałego zachowania.
Zastosowanie artykułu 189f nie oznacza uniewinnienia ani stwierdzenia braku naruszenia, lecz stanowi potwierdzenie popełnienia deliktu przy jednoczesnym uznaniu, że cel kary zostanie osiągnięty bez represji finansowej. Pouczenie w tym trybie staje się ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy, wpisywanym do akt postępowania i branym pod uwagę przy ewentualnych kolejnych kontrolach.
Przesłanki stosowania artykułu 189f Kodeksu postępowania administracyjnego
Zastosowanie pouczenia zamiast kary pieniężnej na gruncie artykułu 189f Kodeksu postępowania administracyjnego wymaga spełnienia ściśle określonych przesłanek ustawowych. Podstawowym warunkiem jest wykazanie, że waga zaistniałego naruszenia prawa była znikoma, a strona niezwłocznie zaprzestała naruszania prawa bądź naprawiła skutki swojego bezprawnego zachowania.
Ocena wagi naruszenia prawa opiera się na analizie następujących kryteriów:
- stopień zagrożenia dla dóbr chronionych prawem,
- czas trwania oraz częstotliwość bezprawnego zachowania,
- rozmiar i odwracalność wywołanych skutków faktycznych,
- motywacja sprawcy oraz stopień przyczynienia się do powstania deliktu.
Drugą podstawą odstąpienia od kary jest sytuacja, w której za to samo zachowanie prawomocną decyzją innego organu nałożono już na stronę inną karę pieniężną lub sankcję karną. W takim przypadku ponowne ukaranie finansowe naruszałoby konstytucyjną i międzynarodową zasadę zakazującą podwójnego karania za ten sam czyn.
Jeżeli strona nie zaprzestała naruszenia przed wydaniem decyzji, organ może wyznaczyć jej odpowiedni termin na usunięcie nieprawidłowości. Dopiero bezskuteczny upływ tego terminu zamyka drogę do zastosowania pouczenia i obliguje organ do wydania decyzji o wymierzeniu pełnej kary pieniężnej przewidzianej w przepisach materialnych.
Pouczenie zamiast kary w prawie wykroczeń a sankcje administracyjne
W polskim prawie powszechnie myli się administracyjne kary pieniężne z grzywnami wymierzanymi za wykroczenia na podstawie Kodeksu wykroczeń. W prawie wykroczeń artykuł 41 wprost upoważnia uprawnione organy do zastosowania pouczenia, zwrócenia uwagi lub ostrzeżenia zamiast nakładania mandatu karnego, jeżeli takie środki są wystarczające do wdrożenia sprawcy do poszanowania prawa.
W reżimie wykroczeniowym pouczenie jest środkiem oddziaływania wychowawczego, stosowanym według swobodnego uznania funkcjonariusza policji lub straży miejskiej na miejscu zdarzenia. Sprawca wykroczenia nie ma roszczenia o zastosowanie pouczenia, jednak instytucja ta jest powszechnie wykorzystywana jako alternatywa dla kary grzywny przy drobnych naruszeniach porządku prawnego.
Natomiast administracyjne kary pieniężne podlegają odrębnemu reżimowi prawnemu, w którym swoboda decyzyjna organu jest znacznie bardziej ograniczona przepisami ustawowymi. Brak uprzedniego pouczenia na gruncie prawa administracyjnego nie stanowi wady postępowania, a samo pouczenie zamiast kary może nastąpić wyłącznie przy zaistnieniu rygorystycznych przesłanek z Kodeksu postępowania administracyjnego.
Kary pieniężne nakładane przez Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych
W obszarze ochrony danych osobowych zasady nakładania kar finansowych reguluje Ogólne rozporządzenie o ochronie danych, znane powszechnie jako RODO. Zgodnie z artykułem 58 ustęp 2 RODO, Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych dysponuje szerokim katalogiem uprawnień naprawczych, w skład którego wchodzą ostrzeżenia, upomnienia, nakazy dostosowania operacji przetwarzania oraz administracyjne kary pieniężne.
Europejski model nadzoru kładzie duży nacisk na zasadę proporcjonalności i stopniowalności reakcji organu nadzorczego wobec administratorów danych. W przypadku drobnych lub incydentalnych uchybień organ może w pierwszej kolejności skierować upomnienie lub ostrzeżenie, dając podmiotowi szansę na dobrowolną korektę procesów przetwarzania bez obciążenia finansowego.
Katalog instrumentów naprawczych organu ochrony danych osobowych obejmuje:
- wydawanie ostrzeżeń o prawdopodobieństwie naruszenia przepisów,
- udzielanie formalnych upomnień w przypadku stwierdzenia uchybień,
- nakazywanie spełnienia żądań osoby, której dane dotyczą,
- nakładanie administracyjnych kar pieniężnych na podstawie artykułu 83 RODO.
Mimo istnienia środków upominawczych Prezes UODO nie ma prawnego obowiązku poprzedzania kary pieniężnej wcześniejszym pouczeniem czy upomnieniem. W razie stwierdzenia poważnego, zawinionego lub długotrwałego naruszenia praw osób fizycznych, organ jest w pełni uprawniony do natychmiastowego wymierzenia kary finansowej sięgającej milionów euro już przy pierwszej stwierdzonej nieprawidłowości.
Postępowania przed Prezesem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów
Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów odpowiada za eliminowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów oraz zasady uczciwej konkurencji rynkowej. W toku swoich działań organ ten może stosować tak zwane wystąpienia miękkie, które pełnią rolę nieformalnego ostrzeżenia i wezwania przedsiębiorcy do zmiany kwestionowanych zachowań rynkowych.
Wystąpienie miękkie nie jest jednak obligatoryjnym etapem procedury antymonopolowej ani konsumenckiej, lecz fakultatywnym narzędziem stosowanym wedle uznania organu. Jeżeli przedsiębiorca nie zareaguje na pismo ostrzegawcze lub gdy skala naruszenia jest znaczna, Prezes Urzędu wszczyna właściwe postępowanie administracyjne zmierzające bezpośrednio do wydania decyzji nakładającej karę finansową.
Zgodnie z ustawą o ochronie konkurencji i konsumentów, kara pieniężna może wynieść nawet do dziesięciu procent obrotu przedsiębiorcy osiągniętego w poprzednim roku. Ustawa nie uzależnia nałożenia tej dolegliwości od uprzedniego pouczenia, co sprawia, że podmioty gospodarcze ponoszą pełne ryzyko finansowe za wprowadzanie niedozwolonych klauzul czy praktyk wprowadzających w błąd.
Sankcje finansowe Państwowej Inspekcji Pracy i kary porządkowe
Inspektorzy Państwowej Inspekcji Pracy kontrolują przestrzeganie przepisów prawa pracy oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładach pracy. W przypadku ujawnienia nieprawidłowości inspektor może zastosować środki oddziaływania wychowawczego, skierować wystąpienie zawierające wnioski pokontrolne lub wydać nakaz usunięcia uchybień w wyznaczonym terminie.
Gdy ujawnione uchybienie wyczerpuje znamiona wykroczenia przeciwko prawom pracownika, inspektor może nałożyć mandat karny lub skierować wniosek o ukaranie do sądu. W postępowaniu mandatowym inspektor ma prawo wyboru między pouczeniem a grzywną, jednak nie ma obowiązku wcześniejszego ostrzegania pracodawcy przed ukaraniem za rażące zaniedbania w sferze bezpieczeństwa.
Uprawnienia kontrolne i represyjne inspektora pracy obejmują następujące działania:
- wydawanie ustnych i pisemnych poleceń usunięcia uchybień,
- kierowanie wystąpień pokontrolnych z terminem realizacji,
- stosowanie pouczeń na podstawie Kodeksu wykroczeń,
- nakładanie mandatów karnych na osoby odpowiedzialne za stan BHP.
Odrębną kategorię stanowią pracownicze kary porządkowe regulowane przez Kodeks pracy, nakładane przez pracodawcę na pracownika. Nałożenie kary upomnienia, nagany lub kary pieniężnej z artykułu 108 Kodeksu pracy nie wymaga uprzedniego pouczenia, lecz jest bezwzględnie uzależnione od uprzedniego wysłuchania pracownika przez pracodawcę.
Kary za naruszenia przepisów prawa ochrony środowiska
Wojewódzcy Inspektorzy Ochrony Środowiska nakładają administracyjne kary pieniężne za szereg deliktów związanych z zanieczyszczaniem wód, powietrza, gleby oraz nielegalnym gospodarowaniem odpadami. Kary te charakteryzują się wyjątkowo wysokim rygoryzmem oraz automatyzmem naliczania, często w oparciu o sztywne stawki dzienne lub tonażowe określone w ustawach środowiskowych.
W prawie ochrony środowiska nie istnieje ogólna reguła nakazująca uprzednie pouczenie podmiotu przed wymierzeniem sankcji za przekroczenie dopuszczalnych emisji lub brak wymaganych pozwoleń zintegrowanych. Organ jest prawnie zobligowany do wszczęcia postępowania i nałożenia kary z chwilą stwierdzenia faktu naruszenia w protokole kontroli, bez możliwości poprzestania na samym upomnieniu.
Wyjątkiem bywa procedura odraczania płatności lub umarzania kar biegnących w zamian za realizację inwestycji proekologicznych usuwających źródło zanieczyszczeń. Jednak nawet w tym mechanizmie formalna decyzja o wymierzeniu kary musi zostać wydana, co potwierdza brak wymogu wcześniejszego instruowania sprawcy przed pociągnięciem go do finansowej odpowiedzialności administracyjnej.
Kary w prawie budowlanym i procedury naprawcze nadzoru budowlanego
Prawo budowlane przewiduje bardzo surowe sankcje finansowe, w tym opłaty legalizacyjne za samowolę budowlaną oraz kary z tytułu nielegalnego przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego. Organy nadzoru budowlanego działają w oparciu o sformalizowane procedury, w których funkcja naprawcza jest ściśle powiązana z sankcjami o charakterze fiskalnym.
W przypadku samowoli budowlanej inwestor nie otrzymuje od razu kary pieniężnej, lecz postanowienie o wstrzymaniu budowy oraz nałożeniu obowiązku przedłożenia dokumentacji legalizacyjnej. Dopiero podjęcie próby legalizacji wiąże się z obowiązkiem uiszczenia opłaty legalizacyjnej, której brak skutkuje wydaniem nakazu rozbiórki obiektu budowlanego.
Inaczej wygląda sytuacja w przypadku nielegalnego użytkowania obiektu bez wymaganego pozwolenia na użytkowanie lub skutecznego zawiadomienia o zakończeniu budowy. W takim stanie prawnym organ powiatowego nadzoru budowlanego ma obowiązek natychmiastowego wymierzenia kary finansowej, stanowiącej wielokrotność stawki podstawowej, bez konieczności uprzedniego wzywania do opuszczenia budynku.
Odpowiedzialność w prawie transportowym i sankcje Inspekcji Transportu Drogowego
Inspekcja Transportu Drogowego nakłada administracyjne kary pieniężne na przewoźników drogowych oraz osoby zarządzające transportem za naruszenia ustawy o transporcie drogowym oraz przepisów o czasie pracy kierowców. Sankcje te mają charakter bezwzględny i są wymierzane na podstawie sztywnego taryfikatora stanowiącego załącznik do ustawy transportowej.
W trakcie kontroli drogowej lub kontroli w przedsiębiorstwie inspektor nie stosuje uprzednich pouczeń przed nałożeniem kary finansowej za przekroczenie czasu jazdy, brak tachografu czy brak licencji. Sam fakt ujawnienia nieprawidłowości obliguje organ do wszczęcia postępowania administracyjnego i wydania decyzji o nałożeniu kary pieniężnej na przedsiębiorcę.
Przykłady sankcji nakładanych bez uprzedniego pouczenia w sektorze transportowym:
- kary za przekroczenie dopuszczalnego czasu prowadzenia pojazdu,
- sankcje za brak opłaty elektronicznej w systemie poboru myta,
- opłaty karne za brak obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej,
- kary za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu.
Analogiczne reguły dotyczą automatycznych kar nakładanych przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny za brak ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych. System informatyczny generuje wezwanie do zapłaty natychmiast po wykryciu przerwy w ochronie ubezpieczeniowej, bez obowiązku wcześniejszego przypominania właścicielowi o zbliżającym się końcu polisy.
Sankcje podatkowe i kary w prawie finansowym
W prawie podatkowym organy skarbowe stosują tak zwane dodatkowe zobowiązania podatkowe oraz odsetki za zwłokę, które pełnią funkcję sankcji finansowych. Przepisy Ordynacji podatkowej oraz ustawy o podatku od towarów i usług nie przewidują obowiązku uprzedniego pouczania podatnika o konieczności prawidłowego rozliczenia przed nałożeniem sankcji majątkowej.
Podatnik ponosi pełną odpowiedzialność za prawidłowość składanych deklaracji oraz terminowość wpłat należności publicznoprawnych na zasadzie samoobliczenia podatku. Wszczęcie kontroli podatkowej lub celno-skarbowej nie musi być poprzedzone żadnym ostrzeżeniem, a stwierdzenie zaniżenia podstawy opodatkowania skutkuje bezpośrednim wymierzeniem sankcji podatkowej w decyzji wymiarowej.
Z kolei na gruncie Kodeksu karnego skarbowego sprawca przestępstwa lub wykroczenia skarbowego może uniknąć kary poprzez złożenie instytucji czynnego żalu przed powzięciem wiedzy przez organ. Nie jest to jednak forma pouczenia przez państwo, lecz jednostronna inicjatywa sprawcy zmierzająca do naprawienia błędu przed ujawnieniem deliktu skarbowego.
Dyrektywa proporcjonalności i dyrektywy wymiaru kary administracyjnej
Choć uprzednie pouczenie nie jest formalnym warunkiem ukarania, organy administracji publicznej są zobowiązane do uwzględniania szeregu dyrektyw wymiaru kary określonych w artykule 189d Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepisy te nakazują indywidualizację sankcji finansowej oraz dostosowanie jej wysokości do realiów konkretnego przypadku i właściwości sprawcy.
Ustawowe dyrektywy wymiaru administracyjnej kary pieniężnej obejmują:
- wagę i precedensowy charakter stwierdzonego naruszenia prawa,
- częstotliwość niedopełniania obowiązku w przeszłości przez stronę,
- stopień przyczynienia się strony do powstania naruszenia,
- działania podjęte przez stronę w celu naprawienia szkody.
W procesie miarkowania kary organ bada również zachowanie strony po ujawnieniu naruszenia, w tym jej gotowość do współpracy z aparatem państwowym. Jeżeli podmiot natychmiast po zwróceniu uwagi usunął uchybienie, fakt ten przemawia za wymierzeniem kary w dolnej granicy ustawowego zagrożenia lub odstąpieniem od jej nałożenia.
Dyrektywa proporcjonalności wynika bezpośrednio z artykułu 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i wymaga, aby dolegliwość sankcji nie przekraczała stopnia zawinienia i wagi czynu. Z tego względu mechaniczne nakładanie maksymalnych stawek kar bez zbadania okoliczności łagodzących stanowi rażące naruszenie procedury administracyjnej.
Środki zaskarżenia i obrona przed karą pieniężną w razie braku pouczenia
Strona niezadowolona z wydanej w pierwszej instancji decyzji o nałożeniu administracyjnej kary pieniężnej ma prawo wnieść odwołanie do organu wyższego stopnia w terminie czternastu dni. W treści odwołania warto podnosić zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym nieprawidłowej oceny stopnia szkodliwości czynu przez organ orzekający.
Kluczowym zarzutem obronnym w sprawach o mniejszej wadze jest pominięcie przez organ dyspozycji artykułu 189f Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez bezpodstawne zaniechanie odstąpienia od kary i poprzestania na pouczeniu. Jeżeli materiał dowodowy wskazuje na znikomość naruszenia, organ odwoławczy ma obowiązek uchylić decyzję i zastosować pouczenie.
Po wyczerpaniu toku instancji stronie przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a następnie skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sądy administracyjne konsekwentnie uchylają decyzje nakładające kary pieniężne, w których organy pominęły obligatoryjne badanie przesłanek zaniechania ukarania i poprzestania na samym upomnieniu strony.
Praktyczne rekomendacje dla podmiotów zagrożonych karą pieniężną
Podmiot, który powziął informację o wszczęciu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, powinien natychmiast podjąć aktywne działania naprawcze. Bezzwłoczne zaprzestanie naruszania prawa oraz usunięcie wszelkich negatywnych skutków deliktu przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji otwiera drogę do wnioskowania o zastosowanie pouczenia zamiast sankcji finansowej.
W toku postępowania wyjaśniającego strona powinna aktywnie współpracować z organem kontrolnym, składając wyczerpujące wyjaśnienia oraz dokumentując wszelkie okoliczności łagodzące. Warto składać formalne wnioski dowodowe wykazujące znikomy stopień naruszenia dobra prawnego oraz brak wcześniejszych uchybień w prowadzonej działalności gospodarczej lub sferze prywatnej.
Rekomendowane kroki obronne w toku kontroli i postępowania administracyjnego:
- natychmiastowe usunięcie stwierdzonych uchybień i naprawienie szkody,
- zgromadzenie dowodów potwierdzających jednorazowy i incydentalny charakter czynu,
- sformułowanie formalnego wniosku o zastosowanie artykułu 189f k.p.a.,
- aktywne korzystanie z prawa wglądu w akta i składanie wyjaśnień.
W przypadku wydania niekorzystnej decyzji finansowej konieczne jest terminowe zaskarżenie jej do organu drugiej instancji z powołaniem się na zasady proporcjonalności i miarkowania. Profesjonalne przygotowanie argumentacji prawnej znacząco zwiększa szanse na zmianę decyzji i zamianę dolegliwej kary majątkowej na formalne pouczenie.