Ile zarabia prezes spółdzielni mieszkaniowej w Polsce
Prezes spółdzielni mieszkaniowej w Polsce zarabia przeciętnie od 8 000 zł do 20 000 zł brutto miesięcznie, zależnie od skali działalności i regionu. W małych spółdzielniach zarządzających kilkoma budynkami pensje wynoszą zwykle 5 000 – 8 000 zł brutto. W największych podmiotach w aglomeracjach zarobki prezesów sięgają od 25 000 zł do nawet 45 000 zł brutto miesięcznie.
Ostateczny dochód osoby pełniącej funkcję prezesa zależy nie tylko od pensji podstawowej, lecz także od premii kwartalnych, nagród rocznych oraz dodatków funkcyjnych. W skali roku całkowite uposażenie prezesa dużej spółdzielni może przekraczać kwotę 300 000 zł brutto. Jednocześnie w mikrospółdzielniach wynagrodzenie często odpowiada przeciętnemu wynagrodzeniu w sektorze przedsiębiorstw.
- Małe spółdzielnie do 500 lokali: od 5 000 do 8 000 zł brutto miesięcznie.
- Średnie spółdzielnie od 500 do 2 500 lokali: od 8 000 do 16 000 zł brutto miesięcznie.
- Duże spółdzielnie od 2 500 do 10 000 lokali: od 16 000 do 25 000 zł brutto miesięcznie.
- Największe podmioty powyżej 10 000 lokali: od 25 000 do 45 000 zł brutto miesięcznie.
Stawki te wynikają ze złożoności zarządzania majątkiem o wielomilionowej wartości, konieczności nadzorowania inwestycji termomodernizacyjnych oraz prowadzenia bieżącej obsługi prawnej i technicznej. Na wysokość zarobków wpływa także kondycja finansowa danego podmiotu oraz decyzje podejmowane bezpośrednio przez radę nadzorczą reprezentującą wszystkich zrzeszonych członków spółdzielni mieszkaniowej.
Podstawa prawna regulująca wynagrodzenie prezesa spółdzielni mieszkaniowej
Warunki zatrudnienia oraz wynagradzania członków zarządu spółdzielni mieszkaniowych wynikają bezpośrednio z przepisów ustawy z dnia 16 września 1982 roku Prawo spółdzielcze oraz ustawy z dnia 15 grudnia 2000 roku o spółdzielniach mieszkaniowych. Zgodnie z tymi aktami prawnymi, członek zarządu może pełnić swoją funkcję na podstawie umowy o pracę, powołania bądź umowy cywilnoprawnej.
Ustawodawca nie określił sztywnego limitu wynagrodzeń w spółdzielniach mieszkaniowych, co odróżnia je od spółek komunalnych objętych tak zwaną ustawą kominową. Autonomia spółdzielni pozwala na samodzielne kształtowanie polityki płacowej w ramach statutu. Wszelkie zasady dotyczące wypłaty środków muszą być jednak zgodne z powszechnie obowiązującym prawem pracy oraz uchwałami organów statutowych.
W praktyce prawnej kluczowe znaczenie ma statut spółdzielni, który precyzuje procedurę zawierania umów z członkami zarządu. Najczęściej to rada nadzorcza występuje w imieniu spółdzielni jako pracodawca. Zapisy statutowe mogą wprowadzać mechanizmy ograniczające, takie jak powiązanie pensji prezesa ze średnią krajową lub średnim wynagrodzeniem pracowników danej jednostki organizacyjnej.
Rola rady nadzorczej w ustalaniu pensji prezesa zarządu
Rada nadzorcza stanowi kluczowy organ kontrolny, który w imieniu członków spółdzielni kształtuje wynagrodzenie prezesa oraz pozostałych członków zarządu. Do wyłącznej kompetencji rady należy uchwalenie regulaminu wynagradzania zarządu, a także ustalenie indywidualnej stawki dla prezesa. Decyzje te zapadają w drodze kolegialnych uchwał podejmowanych podczas posiedzeń statutowych.
- Opracowanie i zatwierdzenie szczegółowego regulaminu wynagradzania zarządu.
- Określenie comiesięcznej płacy zasadniczej prezesa w uchwale organu.
- Weryfikacja wykonania rocznych planów gospodarczych przed przyznaniem premii.
- Okresowa ocena efektywności zarządzania majątkiem wspólnym spółdzielców.
Kompetencje rady nadzorczej w zakresie polityki płacowej obejmują zarówno przyznawanie pensji zasadniczej, jak i decydowanie o uruchomieniu składników zmiennych. Rada ma obowiązek dbać o racjonalność wydatków i gospodarność, co oznacza, że poziom płac powinien odpowiadać rzeczywistym możliwościom finansowym danej jednostki oraz nakładowi pracy wymaganemu na stanowisku kierowniczym.
Często dochodzi do sporów między mieszkańcami a radą nadzorczą, gdy członkowie uznają wynagrodzenie prezesa za nieadekwatnie wysokie. Z punktu widzenia prawa uchwała rady jest wiążąca, chyba że zostanie zaskarżona do sądu powszechnego z powodu sprzeczności z prawem lub statutem, bądź uchylona w wyniku zmian osobowych w składzie organu kontrolnego.
Wpływ wielkości zasobów mieszkaniowych na poziom zarobków prezesa
Skala zarządzanego majątku jest jednym z głównych czynników determinujących poziom zarobków na stanowisku prezesa zarządu. Spółdzielnie zarządzające tysiącami mieszkań, infrastrukturą ciepłowniczą, lokalami użytkowymi oraz rozległymi terenami zielonymi wymagają zaawansowanego aparatu administracyjnego. Odpowiedzialność za wielomilionowy budżet przekłada się bezpośrednio na wysokość proponowanego uposażenia kadry zarządzającej.
W podmiotach administrujących ponad dziesięcioma tysiącami lokali mieszkalnych zarobki prezesów nierzadko przewyższają wynagrodzenia prezydentów miast czy dyrektorów departamentów państwowych. Z kolei w jednostkach kameralnych, obejmujących zaledwie kilka bloków lub jedno małe osiedle, funkcja prezesa bywa sprawowana na część etatu, co skutkuje odpowiednio niższym comiesięcznym wynagrodzeniem zasadniczym.
Wielkość zasobów wpływa również na strukturę zatrudnienia w samej spółdzielni, gdzie prezes koordynuje pracę dziesiątek lub setek podległych specjalistów. Złożoność operacyjna dużej jednostki rodzi konieczność ciągłego zarządzania ryzykiem finansowym, technicznym i społecznym, co rady nadzorcze powszechnie wskazują jako uzasadnienie dla wyższych stawek wynagrodzenia podstawowego i premiowego.
Różnice w wynagrodzeniach prezesów ze względu na lokalizację spółdzielni
Geografia rynku nieruchomości w Polsce silnie różnicuje pensje prezesów spółdzielni mieszkaniowych w poszczególnych regionach kraju. Najwyższe zarobki odnotowuje się w Warszawie, Trójmieście, Krakowie, Wrocławiu oraz Poznaniu. W tych metropoliach wysoki koszt utrzymania oraz presja ze strony komercyjnego rynku nieruchomości wymuszają ustalanie stawek konkurencyjnych wobec sektora prywatnego.
- Aglomeracja warszawska: stawki w przedziale od 15 000 do 35 000 zł brutto.
- Pozostałe miasta wojewódzkie: wynagrodzenia na poziomie od 12 000 do 24 000 zł brutto.
- Ośrodki średniej wielkości: przeciętne uposażenie w granicach od 8 000 do 14 000 zł brutto.
- Mniejsze miejscowości powiatowe: wynagrodzenia zasadnicze w przedziale od 5 000 do 9 000 zł brutto.
W mniejszych miastach powiatowych zarobki prezesów zarządu kształtują się na zdecydowanie niższym pułapie. W takich lokalizacjach pensja rzędu 6 000 – 9 000 zł brutto jest powszechnym standardem, odzwierciedlającym lokalne realia gospodarcze oraz mniejsze budżety podmiotów mieszkaniowych, które nie mogą pozwolić sobie na nadmierne obciążenie funduszu płac.
Dysproporcje regionalne wynikają również z odmiennej struktury własnościowej i stopnia komercjalizacji nieruchomości należących do danej spółdzielni. Podmioty dysponujące atrakcyjnymi lokalami pod wynajem w centrach aglomeracji generują dodatkowe przychody z działalności gospodarczej, co stwarza przestrzeń do wypłacania wyższych wynagrodzeń zarządowi bez drastycznego podnoszenia stawek zaliczek eksploatacyjnych dla lokatorów.
Składniki pensji prezesa spółdzielni mieszkaniowej
Struktura miesięcznego uposażenia prezesa spółdzielni mieszkaniowej składa się z kilku odrębnych elementów o charakterze stałym i zmiennym. Podstawę stanowi płaca zasadnicza, określona kwotowo w umowie o pracę lub powołaniu. Do niej doliczane są różnego rodzaju dodatki o charakterze motywacyjnym, funkcyjnym lub rekompensacyjnym, regulowane wewnętrznymi przepisami płacowymi.
Istotną rolę odgrywa dodatek funkcyjny, który wynika z pełnienia najważniejszej roli kierowniczej w strukturze organizacyjnej podmiotu. Ponadto w wielu spółdzielniach funkcjonuje dodatek stażowy, nagradzający wieloletnią pracę w strukturach spółdzielczości. Wszystkie te elementy tworzą comiesięczną podstawę naliczania zaliczek na podatek dochodowy oraz obowiązkowych składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne.
Wprowadzenie przejrzystego podziału na płacę stałą oraz zmienną ma na celu motywowanie zarządu do osiągania wyznaczonych celów operacyjnych. W wielu regulaminach wynagradzania wysokość dodatków jest uzależniona od terminowej realizacji remontów, wskaźnika ściągalności należności czynszowych oraz poziomu redukcji strat ciepła i energii w zarządzanych budynkach mieszkalnych.
Premie regulaminowe i uznaniowe w zarządach spółdzielni
Premie stanowią znaczący element całkowitego dochodu prezesa spółdzielni i mogą zwiększyć podstawowe uposażenie o kilkadziesiąt procent. Wyróżnia się premie regulaminowe, które przysługują po spełnieniu ściśle określonych wskaźników efektywności, oraz premie uznaniowe, przyznawane na podstawie subiektywnej oceny zaangażowania i bieżącej pracy prezesa przez radę nadzorczą.
Najczęściej premia regulaminowa wypłacana jest w cyklu kwartalnym i waha się od 10 do 35 procent miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego. Warunkiem jej przyznania bywa brak zaległości finansowych spółdzielni wobec dostawców mediów, sprawne przeprowadzanie przeglądów technicznych budynków oraz skuteczne dochodzenie roszczeń od zadłużonych lokatorów w postępowaniach windykacyjnych.
- Poziom ściągalności comiesięcznych opłat za użytkowanie lokali.
- Terminowe i bezusterkowe rozliczanie rocznych planów remontowych.
- Pozyskiwanie zewnętrznych dotacji i funduszy na termomodernizację budynków.
- Ograniczenie kosztów własnych funkcjonowania administracji osiedlowej.
Premie uznaniowe budzą zwykle największe kontrowersje wśród członków spółdzielni mieszkaniowych, ponieważ kryteria ich przyznawania nie zawsze są w pełni transparentne. Jeżeli regulamin nie określa precyzyjnych wskaźników, decyzja rady nadzorczej o wypłacie premii może być postrzegana przez lokatorów jako przejaw braku obiektywizmu i nadmiernej uznaniowości w dysponowaniu środkami.
Dodatkowe benefity i świadczenia pozapłacowe kadry zarządzającej
Oprócz bezpośredniego wynagrodzenia pieniężnego, prezesi spółdzielni mieszkaniowych często korzystają z pakietu świadczeń pozapłacowych finansowanych ze środków podmiotu. Do standardowych benefitów menedżerskich należy samochód służbowy, który w zależności od zapisów umowy może być użytkowany wyłącznie do celów służbowych lub również prywatnych na ściśle określonych warunkach.
Kolejnym powszechnym elementem pakietu menedżerskiego jest sprzęt teleinformatyczny wysokiej klasy, obejmujący przenośny komputer oraz smartfon z nielimitowanym abonamentem. W większych spółdzielniach prezesi otrzymują także prywatną opiekę medyczną, ubezpieczenia na życie oraz dofinansowanie specjalistycznych szkoleń, kursów językowych, studiów podyplomowych lub programów menedżerskich typu MBA.
Wartość świadczeń pozapłacowych stanowi dla prezesa przychód ze stosunku pracy, od którego odprowadzany jest comiesięczny podatek dochodowy. Chociaż benefity te nie zwiększają bezpośrednio kwoty netto na comiesięcznym pasku płacowym, w istotny sposób podnoszą realny standard życia osoby zarządzającej oraz obniżają jej prywatne wydatki na transport czy leczenie.
Odprawy i nagrody jubileuszowe dla członków zarządu spółdzielni
Koszty związane z zatrudnieniem prezesa spółdzielni obejmują również świadczenia wypłacane w sytuacjach szczególnych, takie jak odprawy z tytułu odwołania z funkcji czy nagrody jubileuszowe. Zapisy w kontraktach menedżerskich i umowach o pracę nierzadko gwarantują prezesom odprawy w wysokości od trzymiesięcznego do nawet dwunastomiesięcznego wynagrodzenia zasadniczego.
Wysokie odprawy mają w założeniu rekompensować ryzyko związane z możliwością nagłego odwołania przez radę nadzorczą lub walne zgromadzenie. Wieloletni staż pracy w jednej instytucji uprawnia prezesa również do nagród jubileuszowych, które po przepracowaniu dwudziestu, trzydziestu czy czterdziestu lat wynoszą wielokrotność comiesięcznej pensji podstawowej.
- Odprawa z tytułu rozwiązania umowy o pracę z przyczyn niedotyczących pracownika.
- Odszkodowanie z tytułu zakazu konkurencji po odwołaniu z pełnionej funkcji.
- Nagrody jubileuszowe za długoletnią pracę w strukturach spółdzielczości.
- Ekwiwalent pieniężny za zaległy urlop wypoczynkowy niewykorzystany w naturze.
Kwestia odpraw bywa częstym przedmiotem sporów sądowych w przypadku gwałtownych zmian we władzach spółdzielni. Zdarza się, że nowo wybrana rada nadzorcza kwestionuje ważność zapisów odprawowych zawartych przez swoich poprzedników, zarzucając im naruszenie zasad współżycia społecznego lub celowe działanie na szkodę majątkową zrzeszonych spółdzielców.
Wpływ wynagrodzenia zarządu na wysokość opłat eksploatacyjnych w czynszu
Środki na wynagrodzenia prezesa, członków zarządu oraz całego aparatu administracyjnego pochodzą bezpośrednio z wpłat uiszczanych przez mieszkańców w ramach comiesięcznego czynszu. Koszty te są ujęte w pozycji zaliczki na koszty eksploatacji i utrzymania nieruchomości wspólnej, co oznacza, że każdy właściciel lokalu partycypuje w finansowaniu pensji kierownictwa.
W przeliczeniu na jeden metr kwadratowy powierzchni lokalu koszty zarządu wynoszą przeważnie od kilkunastu do kilkudziesięciu groszy miesięcznie. W dużych spółdzielniach liczących tysiące członków pensja prezesa rozkłada się na olbrzymią powierzchnię, stanowiąc zaledwie ułamek procenta całkowitej opłaty czynszowej ponoszonej przez statystycznego właściciela mieszkania.
Inaczej sytuacja wygląda w małych spółdzielniach, gdzie baza lokalowa jest mocno ograniczona. W takich realiach wysoka pensja zarządu może stanowić zauważalną pozycję w comiesięcznych rachunkach lokatorów. Dlatego racjonalne planowanie funduszu płac ma fundamentalne znaczenie dla zachowania płynności finansowej oraz akceptowalnego poziomu czynszów dla członków wspólnoty spółdzielczej.
Jawność zarobków prezesa spółdzielni i prawo członków do informacji
Kwestia jawności zarobków prezesa spółdzielni mieszkaniowej budzi wiele emocji i przez lata stanowiła zarzewie sporów sądowych. Zgodnie z artykułem 8[1] ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, każdy członek spółdzielni posiada ustawowe prawo wglądu do umów zawieranych przez spółdzielnię z osobami trzecimi, a także do uchwał organów spółdzielni.
Zarządy spółdzielni nierzadko odmawiały ujawniania treści umów o pracę i stawek prezesów, zasłaniając się ochroną dóbr osobistych oraz przepisami o ochronie danych osobowych. Jednak orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego jednoznacznie potwierdza, że prawo członka spółdzielni do kontroli wspólnego majątku ma pierwszeństwo przed anonimowością zarządu.
- Prawo wglądu do uchwał rady nadzorczej kształtujących pensję prezesa.
- Dostęp do rocznych sprawozdań finansowych z ujętym funduszem płac.
- Możliwość zapoznania się z regulaminem wynagradzania członków zarządu.
- Wgląd do protokołów z posiedzeń organów podejmujących decyzje finansowe.
Członek spółdzielni nie może jednak upubliczniać uzyskanych informacji osobom trzecim ani publikować ich w mediach społecznościowych w sposób naruszający dobra osobiste osoby kierującej jednostką. Dane o uposażeniu służą wyłącznie wewnętrznej kontroli spółdzielczej i rzetelnej ocenie celowości wydatkowania funduszy wpłacanych regularnie przez mieszkańców na cele administracyjne.
Jak sprawdzić, ile zarabia prezes konkretnej spółdzielni mieszkaniowej
Aby sprawdzić dokładną wysokość pensji prezesa swojej spółdzielni, członek powinien złożyć formalny wniosek o udostępnienie dokumentacji na podstawie przepisów ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. We wniosku należy dokładnie sprecyzować żądane dokumenty, w tym uchwałę rady nadzorczej określającą zarobki lub umowę regulującą stosunek pracy z członkiem zarządu.
Administracja ma prawny obowiązek udostępnić wnioskowaną dokumentację w wyznaczonym terminie, umożliwiając członkowi sporządzenie osobistych notatek, odpisów lub fotokopii. Dodatkowym źródłem danych pozostaje roczne sprawozdanie finansowe, a w szczególności bilans oraz rachunek zysków i strat, gdzie w informacji dodatkowej wykazuje się łączne koszty wynagrodzeń organów wykonawczych.
W przypadku odmowy udostępnienia dokumentów przez zarząd, członek spółdzielni może skierować powództwo cywilne do sądu rejonowego z żądaniem nakazania wydania dokumentacji. Sądy powszechne w zdecydowanej większości spraw przychylają się do wniosków członków, uznając bezpodstawne utajnianie wynagrodzeń za rażące naruszenie podstawowych zasad jawności spółdzielczej.
Odpowiedzialność cywilna i karna a wysokość pensji prezesa spółdzielni
Wysokość zarobków prezesa bywa uzasadniana szerokim zakresem odpowiedzialności prawnej, jaka spoczywa na osobie kierującej podmiotem zarządzającym nieruchomościami. Prezes odpowiada osobiście za stan techniczny budynków, bezpieczeństwo lokatorów, terminowe przeprowadzanie kontroli budowlanych oraz przestrzeganie skomplikowanych przepisów przeciwpożarowych, sanitarnych i techniczno-budowlanych na terenie zarządzanych osiedli.
Zaniedbania w zarządzaniu infrastrukturą techniczną mogą prowadzić do katastrof budowlanych, awarii instalacji gazowych czy groźnych pożarów, co rodzi bezpośrednią odpowiedzialność karną prezesa. Ponadto członkowie zarządu ponoszą majątkową odpowiedzialność cywilną za szkody wyrządzone spółdzielni na skutek działań sprzecznych z prawem, statutem bądź zasadami racjonalnego gospodarowania funduszami.
Nadzorowanie wielomilionowych przetargów, rozliczanie dotacji termomodernizacyjnych oraz ryzyko związane z utratą płynności finansowej sprawiają, że praca prezesa zarządu wymaga wszechstronnej wiedzy i odporności na presję. Z perspektywy rad nadzorczych wysokie uposażenie stanowi rekompensatę za ponoszone ryzyko osobiste oraz gwarancję pozyskania kompetentnego menedżera najwyższej klasy.
Porównanie zarobków prezesa spółdzielni z rynkiem komercyjnego zarządzania nieruchomościami
Porównanie zarobków prezesów spółdzielni z pensjami menedżerów w prywatnych firmach zarządzających nieruchomościami wykazuje spore różnice w modelach wynagradzania. W sektorze prywatnym podstawowe wynagrodzenie zarządców bywa niższe, lecz znacznie większy nacisk kładzie się na prowizje od wypracowanego zysku, redukcję kosztów operacyjnych oraz pozyskiwanie nowych wspólnot mieszkaniowych do portfela.
W spółdzielniach mieszkaniowych wynagrodzenie prezesa ma charakter stabilniejszy i zryczałtowany, co wynika z misji działania jako jednostki non-profit. Menedżerowie w spółkach komercyjnych osiągają często wyższe jednostkowe premie, jednak ich stabilność zatrudnienia jest niższa ze względu na łatwość rozwiązania umowy o zarządzanie przez wspólnotę mieszkaniową.
- Spółdzielnie: wysoka stabilność zatrudnienia i zryczałtowana pensja stała.
- Rynek komercyjny: silne uzależnienie zarobków od marży i wyniku finansowego.
- Spółdzielnie: rozbudowane świadczenia socjalne i ochrona kodeksowa.
- Rynek komercyjny: dominacja kontraktów B2B oraz elastyczne systemy premiowe.
Prezesi największych polskich spółdzielni mieszkaniowych zarządzają majątkiem wielokrotnie przewyższającym zasoby typowych firm komercyjnych. Z tego powodu ich łączne comiesięczne uposażenie brutto bywa w pełni porównywalne ze stawkami dyrektorów operacyjnych w renomowanych korporacjach świadczących kompleksowe usługi facility management na terenie całego kraju.
Wymagania kwalifikacyjne i kompetencje uzasadniające zarobki prezesa zarządu
Wysokie wynagrodzenie prezesa spółdzielni wiąże się bezpośrednio ze specjalistycznymi wymaganiami kompetencyjnymi, jakie stawia współczesny rynek nieruchomości. Od kandydata na to stanowisko oczekuje się wyższego wykształcenia, najczęściej technicznego, ekonomicznego lub prawniczego, a także wieloletniego udokumentowanego doświadczenia na kierowniczych stanowiskach w sektorze gospodarki mieszkaniowej.
Posiadanie uprawnień zawodowych zarządcy nieruchomości, choć prawnie zderegulowane, pozostaje kluczowym atutem przy wyborze członków zarządu. Prezes musi biegle poruszać się w przepisach prawa budowlanego, podatkowego oraz zamówień publicznych, a także wykazywać znajomość zaawansowanych systemów rozliczeniowych i procedur windykacyjnych stosowanych w obsłudze masowych płatności lokatorskich.
Zdolności interpersonalne i umiejętność rozwiązywania konfliktów społecznych stanowią kolejny kluczowy element kompetencyjny. Prezes musi regularnie rozpatrywać skargi mieszkańców, organizować wymagające walne zgromadzenia oraz budować kompromis między różnymi grupami lokatorów, co przy braku wysokich umiejętności negocjacyjnych prowadzi do paraliżu decyzyjnego w instytucji.
Przyszłość wynagrodzeń w sektorze spółdzielczości mieszkaniowej w Polsce
Ewolucja rynku mieszkaniowego, postępująca automatyzacja procesów administracyjnych oraz surowe wymagania dotyczące efektywności energetycznej budynków będą kształtować pensje prezesów w kolejnych latach. Wdrażanie unijnych standardów środowiskowych wymaga od kadry zarządzającej specjalistycznej wiedzy technicznej oraz umiejętności pozyskiwania miliardowych dotacji na głęboką termomodernizację osiedli.
Rosnąca presja ze strony młodszych pokoleń spółdzielców wymusza coraz większą jawność reguł płacowych oraz powiązanie premii z mierzalnymi wskaźnikami satysfakcji mieszkańców. Tradycyjny model automatycznych podwyżek ustępuje miejsca profesjonalnemu zarządzaniu przez cele, w którym wysokość dochodu prezesa odzwierciedla faktyczne sukcesy w unowocześnianiu zasobów mieszkaniowych.
Wszystko wskazuje na to, że dysproporcje płacowe między małymi a dużymi spółdzielniami będą nadal narastać. Wiodące podmioty wielkomiejskie zaoferują pakiety menedżerskie na poziomie czołowych korporacji, aby przyciągnąć najlepszych ekspertów zdolnych do przeprowadzenia kompleksowej cyfryzacji usług i dekarbonizacji zarządzanych zasobów budowlanych.