Cela przejściowa to rygorystycznie zabezpieczone pomieszczenie w areszcie śledczym lub zakładzie karnym, służące do tymczasowego osadzenia nowo przybyłych osób. Wizualnie charakteryzuje się surowym, ascetycznym wnętrzem, meblami trwale przytwierdzonymi do podłoża lub ścian, wydzielonym kącikiem sanitarnym oraz masywnymi drzwiami z wizjerem i klapą posiłkową. Pomieszczenie pozbawione jest jakichkolwiek elementów dekoracyjnych, gniazd elektrycznych ogólnego dostępu czy sprzętów elektronicznych.
Definicja i podstawowa rola celi przejściowej
Cela przejściowa stanowi element śluzy adaptacyjnej w systemie penitencjarnym, w której każdy nowo przyjęty więzień spędza pierwsze dni po przekroczeniu bramy jednostki. Podstawowym zadaniem tego typu pomieszczenia jest pełna izolacja osadzonego na czas niezbędny do przeprowadzenia wstępnych badań lekarskich, wywiadu psychologicznego, zabiegów sanitarnych oraz formalnej weryfikacji dokumentów procesowych przez funkcjonariuszy działu ewidencji.
Architektura oraz wyposażenie celi przejściowej są podporządkowane wymogom bezpieczeństwa i prewencji samouszkodzeń. W przestrzeni tej uniemożliwia się kontakt z populacją ogólną więzienia, co zabezpiecza jednostkę przed wniesieniem chorób zakaźnych, nielegalnych substancji lub przedmiotów niebezpiecznych. Surowość wnętrza ułatwia codzienną kontrolę pobieżną i szczegółową przeprowadzaną przez oddziałowych.
- Wstępna izolacja sanitarna i epidemiologiczna nowo przybyłych osób.
- Uniemożliwienie niekontrolowanego przepływu grypsów i nielegalnych przedmiotów.
- Zapewnienie bezpiecznego miejsca pobytu podczas wstępnej diagnozy penitencjarnej.
- Ochrona więźnia przed potencjalną agresją ze strony innych osadzonych.
Czas spędzony w tym pomieszczeniu pozwala administracji więziennej na podjęcie decyzji o skierowaniu skazanego lub tymczasowo aresztowanego do konkretnego oddziału, podgrupy klasyfikacyjnej oraz właściwej celi mieszkalnej. Funkcjonariusze oceniają wówczas poziom agresji, stopień podatności na wiktymizację oraz ewentualne przynależności do podkultur więziennych.
Podstawowe wyposażenie celi przejściowej
Wyposażenie celi przejściowej zostało ograniczone do niezbędnego minimum określonego w przepisach prawa penitencjarnego. Wszystkie sprzęty cechują się wzmocnioną, wandaloodporną konstrukcją, najczęściej wykonaną z grubej blachy stalowej, profili zamkniętych lub litego drewna. Meble są na stałe zakotwione w betonowej wylewce podłogowej lub wmurowane w ściany nośne, co uniemożliwia ich przesuwanie lub użycie w charakterze barykady.
Podstawowym elementem umeblowania jest łóżko więzienne, często w wariancie piętrowym w celach wieloosobowych, wyposażone w metalową siatkę lub stalowe listwy zamiast tradycyjnego stelaża. W celi znajduje się również stół o zaokrąglonych krawędziach, taborety bez oparć przymocowane do podłogi oraz prosta półka ścienna lub otwarta szafka na przybory toaletowe i regulaminowe rzeczy osobiste.
- Metalowe lub drewniane łóżka koszarowe trwale zintegrowane z posadzką.
- Stół więzienny z blatem z twardego tworzywa lub lakierowanego drewna.
- Taborety bez oparcia z metalowymi nogami wpuszczonymi w wylewkę.
- Otwarta szafka przyścienna pozbawiona drzwiczek, zamków i ruchomych półek.
W celi przejściowej nie występują szafy zamykane na klucz, firany, zasłony, dywaniki ani tradycyjne lustra szklane. Zamiast zwierciadeł ze szkła stosuje się polerowane płytki ze stali nierdzewnej, co eliminuje ryzyko stłuczenia i pozyskania ostrych krawędzi mogących posłużyć do autoagresji lub napaści na strażników.
Układ przestrzenny i wymiary celi przejściowej
Zgodnie z polskimi normami prawnymi minimalna powierzchnia mieszkalna przypadająca na jednego osadzonego wynosi 3 metry kwadratowe, po odliczeniu powierzchni zajmowanej przez wydzielony kącik sanitarny. Cele przejściowe projektowane są zazwyczaj jako pomieszczenia jednoosobowe, dwuosobowe lub czteroosobowe, o zwartej, prostokątnej geometrii, która gwarantuje funkcjonariuszom pełną widoczność każdego zakamarka od progu drzwi wejściowych.
Wysokość pomieszczenia wynosi standardowo co najmniej 2,5 metra, co utrudnia dostęp do punktów świetlnych i kratek wentylacyjnych umieszczonych pod sufitem. Układ mebli jest ściśle podporządkowany osi wejście-okno, dzięki czemu ciąg komunikacyjny wewnątrz celi pozostaje całkowicie drożny, umożliwiając strażnikom natychmiastową interwencję w razie buntu lub zasłabnięcia osadzonego.
- Prostokątny plan pomieszczenia eliminujący martwe strefy widoczności.
- Ścisłe zachowanie normy metrażowej minimum 3 m² na osobę.
- Ciąg komunikacyjny o szerokości umożliwiającej swobodne otwarcie drzwi.
- Wysokie usytuowanie instalacji technicznych poza bezpośrednim zasięgiem rąk.
Wszelkie wnęki architektoniczne są w takich celach eliminowane na etapie budowy lub modernizacji pawilonu. Gładkie, pomalowane jasną farbą zmywalną ściany pozbawione są haków, wystających rur czy nieosłoniętych elementów instalacji elektrycznej, co uniemożliwia zaczepienie linek lub ubrań w celach destrukcyjnych.
Konstrukcja i zabezpieczenia drzwi wejściowych oraz okien
Drzwi do celi przejściowej stanowią zaawansowany element biernej ochrony technicznej. Są to ciężkie skrzydła stalowe wypełnione materiałem dźwiękochłonnym i ognioodpornym, osadzone w masywnej futrynie zakotwionej w murze. Drzwi otwierają się wyłącznie na zewnątrz, na korytarz oddziału, co uniemożliwia osadzonym ich zablokowanie własnym ciałem lub wyposażeniem od środka.
W centralnej części drzwi znajduje się zabezpieczony szkłem pancernym judasz z ruchomą zasłoną zewnętrzną, przez który oddziałowy kontroluje zachowanie więźnia. Poniżej wizjera umieszczona jest pozioma klapa posiłkowa, zamykana na specjalny klucz, służąca do wydawania posiłków, leków, korespondencji oraz zakładania kajdanek zespolonych przed otwarciem celi.
- Stalowa konstrukcja skrzydła drzwiowego o podwyższonej odporności na wyważenie.
- Wizjer szerokokątny z zewnętrzną, metalową przesłoną wahadłową.
- Zamykana na zamek klapa żywnościowa do bezpiecznej obsługi osadzonego.
- Podwójne zamki mechaniczne ryglowane kluczem systemowym oddziałowego.
Okna w celi przejściowej wyposażone są w pakiety szybowe o klasie antywłamaniowej, a od zewnątrz zabezpiecza je gęsta krata stalowa. W wielu jednostkach montuje się dodatkowo zewnętrzne blendy lub kosze stalowe, które ograniczają pole widzenia osadzonego wyłącznie do nieba, uniemożliwiając nielegalną komunikację migową z osobami przebywającymi na placach spacerowych.
Warunki sanitarne i kącik higieniczny w celi przejściowej
Kącik sanitarny w celi przejściowej to wydzielona strefa higieniczna, która w nowoczesnych lub zmodernizowanych więzieniach posiada pełną zabudowę murowaną z drzwiami, natomiast w starszych obiektach może być oddzielona ścianką parawanową o wysokości około 1,5 metra. Zabudowa ta ma na celu zagwarantowanie intymności podczas czynności fizjologicznych, przy jednoczesnym zachowaniu możliwości kontroli przez strażników.
Wyposażenie sanitarne stanowi najczęściej zintegrowany kompakt więzienny ze stali kwasoodpornej, łączący w jednej bryle miskę ustępową oraz umywalkę. Armatura pozbawiona jest klasycznych kurków i pokręteł; woda uruchamiana jest za pomocą wandaloodpornych przycisków czasowych (pneumatycznych lub elektronicznych), które po określonej liczbie sekund samoczynnie odcinają dopływ, zapobiegając celowemu zalaniu celi.
- Kompakt ze stali nierdzewnej zintegrowany z miską WC i umywalką.
- Przyciski czasowe regulujące zużycie wody i chroniące przed zalaniem.
- Trwałe odpływy kanalizacyjne uniemożliwiające wrzucanie dużych przedmiotów.
- Zmywalne płytki ceramiczne lub powłoki żywiczne na ścianach i podłodze.
Ciepła woda użytkowa dostarczana jest według ściśle określonego harmonogramu obowiązującego w danej jednostce, najczęściej w wyznaczonych porach porannych i wieczornych. W celi przejściowej nie ma instalacji prysznicowej – kąpiel odbywa się w centralnej łaźni oddziałowej, do której osadzeni są doprowadzani pod nadzorem funkcjonariuszy raz lub dwa razy w tygodniu.
Oświetlenie naturalne oraz sztuczne w celi przejściowej
Projektowanie oświetlenia w celi przejściowej podlega rygorystycznym normom technicznym i sanitarnym. Okno musi zapewniać dostęp do światła dziennego w stopniu umożliwiającym czytanie, pisanie oraz wykonywanie codziennych czynności bez konieczności wspomagania się światłem sztucznym w ciągu dnia. Powierzchnia przeszklenia jest proporcjonalna do metrażu podłogi zgodnie z prawem budowlanym.
Oświetlenie sztuczne dzieli się na dwa niezależne obwody: główne oraz nocne (dyżurne). Oprawa sufitowa to szczelny, antywandalowy plafon zabezpieczony kloszem z poliwęglanu o grubości kilkunastu milimetrów i stalową kratką, uniemożliwiającą dostęp do żarówki czy przewodów elektrycznych. Włączniki oświetlenia głównego znajdują się zazwyczaj na korytarzu, poza zasięgiem osadzonego.
- Dostęp do światła słonecznego przez okno o przepisowych wymiarach.
- Antywandalowa oprawa sufitowa ze zintegrowaną siatką ochronną.
- Oświetlenie dyżurne o niskim natężeniu do nocnej kontroli więźnia.
- Sterowanie instalacją elektryczną wyprowadzone na korytarz oddziału.
Oświetlenie nocne emituje słabe, rozproszone światło o barwie stłumionej, które pozwala oddziałowemu na weryfikację obecności i pozycji osadzonego przez wizjer w drzwiach bez konieczności wybudzania go ze snu. Światło to pali się nieprzerwanie przez całą porę nocną, co stanowi standardowy element procedury bezpieczeństwa.
Wentylacja, ogrzewanie i parametry mikroklimatu
W celi przejściowej konieczne jest zapewnienie stałej wymiany powietrza w celu usunięcia wilgoci, zapachów z kącika sanitarnego oraz dwutlenku węgla. Wymiana ta realizowana jest za pomocą grawitacyjnej kratki wentylacyjnej zabezpieczonej stalowym sitem lub poprzez nowoczesne systemy wentylacji mechaniczno-nawiewnej, które wymuszają stały obieg przefiltrowanego powietrza o określonych parametrach.
Ogrzewanie pomieszczenia opiera się na grzejnikach centralnego ogrzewania, które są całkowicie obudowane perforowaną blachą stalową o dużej grubości. Taka osłona zabezpiecza kaloryfer przed mechanicznym uszkodzeniem, zrywaniem zaworów termostatycznych czy ukrywaniem w zakamarkach żeberek nielegalnych przedmiotów i substancji odurzających podczas kontroli.
- Grawitacyjne lub mechaniczne kanały wentylacyjne z osłonami stalowymi.
- Grzejniki zabezpieczone masywnymi osłonami perforowanymi.
- Utrzymanie normatywnej temperatury wewnętrznej powyżej 20°C w zimie.
- Brak dostępnych dla więźnia zaworów i rur instalacji grzewczej.
Temperatura w celi jest regulowana centralnie dla całego pawilonu mieszkalnego, a osadzony nie ma możliwości indywidualnej modyfikacji nastawów grzewczych. Okna posiadają ogranicznik uchyłu sterowany klamką techniczną lub specjalnym mechanizmem dźwigniowym, co pozwala na bezpieczne wietrzenie celi bez ryzyka otwarcia całego skrzydła okiennego.
Systemy bezpieczeństwa, wizjery i monitoring wizyjny
Bezpieczeństwo w celi przejściowej opiera się na połączeniu fizycznego nadzoru funkcjonariuszy oraz elektronicznych systemów zabezpieczeń. W pomieszczeniu instalowany jest przycisk wezwania pomocy (interkom/przyzywacz), połączony bezpośrednio z dyżurką oddziałowego. Uruchomienie przycisku powoduje zapalenie się lampki sygnalizacyjnej nad drzwiami celi na korytarzu oraz uruchomienie sygnału dźwiękowego na stanowisku dowodzenia.
Część cel przejściowych, szczególnie przeznaczonych dla osób stwarzających poważne zagrożenie społeczne lub z podejrzeniem skłonności samobójczych, wyposażona jest w całodobowy monitoring wizyjny. Kamera umieszczona jest w narożniku pod sufitem w pancernej obudowie kopułkowej, odpornej na uderzenia i próby zasłonięcia.
- System przyzywowy umożliwiający natychmiastowe wezwanie oddziałowego.
- Kamery monitoringu wizyjnego z doświetlaczami podczerwieni do pracy w nocy.
- Oprogramowanie maskujące strefę intymną kącika sanitarnego w podglądzie.
- Sygnalizatory optyczno-akustyczne stanu alarmowego na korytarzu.
Zgodnie z przepisami dotyczącymi ochrony prywatności, obraz z kamery monitorującej celę przejściową jest cyfrowo maskowany w obszarze obejmującym muszlę klozetową i strefę natrysku. Funkcjonariusz widzi sylwetkę osadzonego w przestrzeni mieszkalnej, natomiast strefa intymna pozostaje zamazana na monitorze dyżurnego.
Różnice między celą przejściową a pomieszczeniem dla osób zatrzymanych
Często mylonym z celą przejściową obiektem jest policyjne pomieszczenie dla osób zatrzymanych (PdOZ). Główna różnica wynika z organu zarządzającego oraz dopuszczalnego czasu pobytu. PdOZ podlega Policji, a maksymalny czas przebywania wynosi tam 48 godzin (z możliwością przedłużenia do 72 godzin na wniosek sądu), podczas gdy cela przejściowa znajduje się w areszcie lub więzieniu podległym Służbie Więziennej.
Wystrój PdOZ jest jeszcze bardziej ascetyczny niż celi przejściowej. W policyjnych pokojach zatrzymań łóżka mają formę twardych prycz z materacami z niepalnego skaju, a osadzony nie otrzymuje żadnego wyposażenia osobistego, ubrań skarbowych ani naczyń na stałe. Cela przejściowa w więzieniu jest pełnowymiarowym lokalem mieszkalnym z pościelą, szafką i miejscem do spożywania posiłków.
- Podległość: Policja (PdOZ) versus Służba Więzienna (cela przejściowa).
- Maksymalny czas: do 48-72 godzin w PdOZ, do 14 dni w celi przejściowej.
- Standard wyposażenia: prycze w PdOZ versus łóżka z pełną pościelą w więzieniu.
- Status prawny: osoba zatrzymana procesowo versus tymczasowo aresztowany/skazany.
W PdOZ zatrzymany oczekuje na przesłuchanie prokuratorskie lub posiedzenie aresztowe sądu, mając przy sobie wyłącznie ubranie pozbawione sznurówek i paska. W celi przejściowej osadzony dysponuje już statusem aresztowanego lub skazanego i wchodzi w formalny cykl bytowy jednostki penitencjarnej.
Różnice między celą przejściową a docelową celą mieszkalną
Cele przejściowe różnią się od stałych cel mieszkalnych przede wszystkim stopniem personalizacji przestrzeni oraz dostępnością dodatkowego sprzętu kwaterunkowego i audiowizualnego. W docelowej celi mieszkalnej osadzeni, po uzyskaniu zgody dyrektora jednostki, mogą posiadać własny telewizor, czajnik bezprzewodowy, radioodbiornik, a na ścianach wieszać zdjęcia rodzinne na wyznaczonych tablicach korkowych.
W celi przejściowej panuje całkowity zakaz jakiejkolwiek personalizacji wnętrza. Ściany muszą pozostać gładkie i puste, co ułatwia strażnikom codzienne sprawdzanie stanu tynków pod kątem prób ukrywania nielegalnych przedmiotów. W pomieszczeniu tym nie ma sprzętu RTV, konsol do gier, dodatkowych półek ani sprzętów kuchennych przynoszonych z kantyny.
- Całkowity brak odbiorników telewizyjnych, radiowych i sprzętu grającego.
- Zakaz wieszania plakatów, zdjęć osobistych i dekorowania ścian.
- Brak prywatnego sprzętu AGD, takiego jak czajniki czy grzałki nurkowe.
- Wyższa częstotliwość kontroli stanu technicznego i rewizji osobistych.
Rotacja w celi przejściowej jest bardzo wysoka, co wyklucza tworzenie się w niej stałych więzi lokatorskich czy wewnętrznych podziałów terytorialnych. Pomieszczenie zachowuje charakter sterylnego, surowego punktu tranzytowego, którego jedynym celem jest bezpieczne przechowanie człowieka do momentu formalnego zakończenia procedury wdrożeniowej.
Procedura przyjęcia i umieszczenia osadzonego w celi przejściowej
Trafienie do celi przejściowej jest bezpośrednim następstwem procedury przyjęcia w izbie przyjęć jednostki penitencjarnej. Nowo przybyły jest poddawany szczegółowej kontroli osobistej, oddaje do depozytu wszelkie przedmioty wartościowe, elektronikę, dokumenty oraz odzież cywilną, jeżeli zachodzi potrzeba wydania odzieży skarbowej. Następnie przechodzi wstępne mycie i dezynfekcję.
Po dopełnieniu formalności ewidencyjnych osadzony otrzymuje zestaw kwaterunkowy, z którym jest odprowadzany przez oddziałowego bezpośrednio do wyznaczonej celi przejściowej. Funkcjonariusz zapoznaje więźnia z podstawowymi zasadami bezpieczeństwa, sposobem korzystania z instalacji przyzywowej oraz regulaminem porządku domowego obowiązującym w areszcie śledczym lub zakładzie karnym.
- Rejestracja w dziale ewidencji i zdeponowanie przedmiotów wartościowych.
- Szczegółowa kontrola osobista oraz weryfikacja tożsamości.
- Wydanie pakietu pościeli, koca, ręcznika i środków czystości.
- Doprowadzenie pod konwojem do wyznaczonej celi na oddziale przejściowym.
W celi przejściowej osadzony spędza czas w oczekiwaniu na wizytę wychowawcy, lekarza, psychologa oraz kierownika działu ochrony. Każdy z tych specjalistów przeprowadza z nim odrębną rozmowę diagnostyczną, zbierając dane niezbędne do opracowania indywidualnego programu oddziaływania lub planu bezpieczeństwa.
Czas pobytu i ograniczenia czasowe wynikające z przepisów
Pobyt w celi przejściowej jest ściśle ograniczony przepisami Kodeksu karnego wykonawczego oraz rozporządzeniami Ministra Sprawiedliwości. Standardowy czas przebywania nowo przybyłego w tym pomieszczeniu wynosi do 14 dni. Jest to maksymalny termin przewidziany przez ustawodawcę na wykonanie pełnej diagnostyki medycznej, psychologicznej i prawnej osadzonego.
W uzasadnionych przypadkach medycznych, takich jak konieczność odbycia kwarantanny sanitarnej przy podejrzeniu choroby zakaźnej, pobyt może ulec przedłużeniu na podstawie decyzji lekarza więziennego. Okres ten może zostać również skrócony do zaledwie kilkudziesięciu godzin, jeżeli jednostka dysponuje kompletem aktualnych badań osadzonego z poprzedniej jednostki i gotowym wolnym miejscem w celi docelowej.
- Ustawowy czas pobytu: standardowo do 14 dni kalendarzowych.
- Możliwość skrócenia procedury przy szybkim skompletowaniu dokumentacji.
- Przedłużenie wyłącznie ze względów sanitarno-epidemiologicznych lub leczniczych.
- Zakończenie pobytu decyzją komisji penitencjarnej o rozmieszczeniu.
Po upływie okresu adaptacyjnego komisja penitencjarna wydaje decyzję o skierowaniu więźnia do konkretnego systemu odbywania kary (programowanego oddziaływania, terapeutycznego lub zwykłego) oraz do właściwego oddziału mieszkalnego, co skutkuje definitywnym opuszczeniem celi przejściowej.
Badania lekarskie i diagnostyka w okresie przejściowym
Kluczowym elementem pobytu w celi przejściowej jest poddanie się obligatoryjnym procedurom medycznym. W ciągu pierwszych dób osadzony jest doprowadzany do ambulatorium więziennego, gdzie lekarz przeprowadza badanie ogólnolekarskie, zleca wykonanie prześwietlenia klatki piersiowej (RTG) pod kątem gruźlicy oraz pobranie krwi do testów wirusologicznych i serologicznych.
Równolegle prowadzona jest diagnoza psychologiczna. Psycholog więzienny ocenia poziom lęku, ryzyko wystąpienia epizodów psychotycznych, depresji poaresztowej oraz prawdopodobieństwo podjęcia prób samobójczych. Na podstawie tych badań formułowane są wiążące zalecenia dotyczące warunków dalszego osadzenia, na przykład zakaz lokowania w celi jednoosobowej lub konieczność wzmożonego nadzoru.
- Wstępny wywiad lekarski i badanie fizykalne całego ciała.
- Obowiązkowe badanie radiologiczne płuc oraz testy laboratoryjne.
- Wywiad psychologiczny ukierunkowany na prewencję autoagresji i depresji.
- Ustalenie zaleceń dietetycznych, lekowych i przeciwwskazań kwaterunkowych.
Wyniki diagnostyki medycznej mają bezpośredni wpływ na to, jak wygląda codzienne traktowanie osadzonego w celi przejściowej. Jeśli lekarz stwierdzi zespół odstawienny po alkoholu lub narkotykach, więzień może być objęty stałą obserwacją medyczną i farmakoterapią bezpośrednio w warunkach oddziału przejściowego.
Prawa i obowiązki osoby przebywającej w celi przejściowej
Osoba umieszczona w celi przejściowej zachowuje podstawowe prawa przysługujące osobom pozbawionym wolności. Należą do nich: prawo do trzech posiłków dziennie (z uwzględnieniem wymogów religijnych lub dietetycznych), bezpłatnej opieki medycznej, codziennego godzinnego spaceru na świeżym powietrzu, korzystania z aparatu telefonicznego oraz wysyłania i odbierania korespondencji urzędowej i prywatnej.
Do podstawowych obowiązków osadzonego należy bezwzględne przestrzeganie porządku dnia, wykonywanie poleceń funkcjonariuszy Służby Więziennej, dbanie o czystość celi i urządzeń sanitarnych oraz uczestniczenie w porannych i wieczornych apelach. Podczas apelu więzień ma obowiązek stanąć w wyznaczonym miejscu w celi, ubrać się kompletnie i podać swoje dane personalne oddziałowemu.
- Prawo do codziennego spaceru trwającego minimum 60 minut.
- Dostęp do świadczeń zdrowotnych, leków i doraźnej pomocy stomatologicznej.
- Obowiązek utrzymania czystości w celi oraz ścielenia łóżka po pobudce.
- Zakaz niszczenia mienia, zakłócania ciszy nocnej i porozumiewania się przez okno.
Naruszenie dyscypliny w celi przejściowej, takie jak próby niszczenia sprzętów, wulgarne zachowanie wobec personelu czy próby kontaktu z innymi celami, skutkuje natychmiastowym wszczęciem postępowania dyscyplinarnego, co może przekreślić szanse na uzyskanie ulg i nagród w początkowym okresie kary.
Przedmioty dozwolone i niedozwolone na wyposażeniu osadzonego
Regulamin jednostki penitencjarnej ściśle precyzuje, jakie przedmioty osadzony może posiadać przy sobie w celi przejściowej. Dozwolony ekwipunek obejmuje środki higieny osobistej w plastikowych opakowaniach (pasta do zębów, mydło w mydelniczce, plastikowa szczoteczka), papier toaletowy, ręcznik, bieliznę osobistą, przybory do pisania, znaczki pocztowe, koperty oraz dokumentację procesową dotyczącą toczącego się postępowania.
Wszelkie inne przedmioty uznawane są za niedozwolone i muszą trafić do magazynu depozytowego. Należą do nich przede wszystkim telefony komórkowe, ładowarki, noże, nożyczki, szklane butelki, dezodoranty w aerozolu, maszynki do golenia z wymiennymi ostrzami, paski z metalowymi klamrami, obuwie ze stalowymi noskami oraz jakiekolwiek leki niewydane bezpośrednio przez lekarza więziennego.
- Dozwolone: plastikowe przybory toaletowe, ręcznik, bielizna, tytoń, dokumenty sądowe.
- Dozwolone warunkowo: plastikowe naczynia, kubek, łyżka (bez ostrych krawędzi).
- Niedozwolone: elektronika, szkło, metalowe sztućce, aerozole, alkohol, narkotyki.
- Niedozwolone: pasy, sznurowadła, odzież z niebezpiecznymi elementami metalowymi.
Kontrola posiadanych przedmiotów odbywa się regularnie podczas wejścia do celi przejściowej oraz w trakcie jej przeszukań. Znalezienie przedmiotu niedozwolonego traktowane jest jako ciężkie naruszenie porządku i skutkuje natychmiastowym odebraniem rzeczy oraz sankcjami dyscyplinarnymi.
Wpływ izolacji w celi przejściowej na stan psychiczny osadzonego
Przebywanie w celi przejściowej wiąże się ze zjawiskiem tzw. szoku izolacyjnego, będącego reakcją adaptacyjną na gwałtowne odebranie wolności, prywatności i kontroli nad własnym życiem. Surowy, pozbawiony bodzów zmysłowych wygląd celi, ciągły hałas trzaskających zamków oraz konieczność podporządkowania się rygorystycznej rutynie wywołują u wielu osób wysoki poziom lęku, bezsenność i dezorientację.
Poczucie depersonalizacji potęgowane jest przez brak możliwości kontaktu z bliskimi w pierwszych godzinach po osadzeniu oraz niepewność co do dalszych losów procesowych. W tym okresie odnotowuje się statystycznie najwyższy odsetek prób samobójczych i samouszkodzeń w całym cyklu odbywania kary, dlatego cele przejściowe znajdują się pod szczególnym nadzorem psychologów i personelu ochronnego.
- Występowanie ostrego szoku uwięzienia i reakcji lękowo-depresyjnych.
- Deprywacja sensoryczna wywołana monotonią i ascetycznym wystrojem wnętrza.
- Zwiększone ryzyko zachowań autoagresywnych w pierwszych dobach izolacji.
- Konieczność stałej obserwacji zachowania więźnia przez personel penitencjarny.
Prawidłowo zaprojektowana i nadzorowana cela przejściowa minimalizuje ryzyko wystąpienia tragedii, zapewniając bezpieczne środowisko do momentu, gdy mechanizmy obronne psychiki osadzonego zaczną funkcjonować w nowej, więziennej rzeczywistości. Po opuszczeniu tego pomieszczenia więzień trafia do docelowego oddziału, gdzie warunki bytowe są bardziej zróżnicowane i dostosowane do długoterminowego pobytu.