Zniesienie separacji następuje wyłącznie na mocy prawomocnego orzeczenia sądu wydanego na zgodne żądanie obojga małżonków. Procedura ta wymaga złożenia formalnego wniosku do właściwego sądu okręgowego w trybie nieprocesowym, uiszczenia stałej opłaty sądowej oraz odbycia posiedzenia jawnego. Z chwilą uprawomocnienia się postanowienia ustają wszystkie prawne skutki separacji, a między małżonkami z mocy prawa odradza się ustrój ustawowej wspólności majątkowej, chyba że zawnioskują oni o utrzymanie rozdzielności.
Podstawą materialnoprawną tej procedury jest artykuł 61(6) Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Przepis ten jednoznacznie wskazuje, że sąd nie bada przyczyn pojednania ani stopnia odbudowy więzi duchowej, fizycznej czy gospodarczej. Kluczowym warunkiem formalnym pozostaje pełna jednomyślność stron, co wyklucza możliwość jednostronnego żądania powrotu do stanu małżeństwa. Poniższy przewodnik szczegółowo wyjaśnia poszczególne etapy, koszty, skutki majątkowe oraz kwestie opieki nad dziećmi.
Czym jest prawne zniesienie separacji małżeńskiej?
Prawne zniesienie separacji to sformalizowany akt jurysdykcyjny, który definitywnie uchyla stan prawny wprowadzony wcześniejszym wyrokiem lub postanowieniem o separacji. W polskim porządku prawnym separacja nie rozwiązuje węzła małżeńskiego, a jedynie modyfikuje prawa i obowiązki małżonków, zbliżając ich sytuację do rozwodu. Zniesienie tej instytucji przywraca pełnię praw i obowiązków wynikających z zawarcia małżeństwa.
Orzeczenie o zniesieniu separacji ma charakter konstytutywny, co oznacza, że tworzy nowy stan prawny od momentu uprawomocnienia się postanowienia. Z punktu widzenia prawa nie jest to ponowne zawarcie małżeństwa, lecz powrót do pierwotnego funkcjonowania związku. Małżonkowie nie muszą ponownie składać przysięgi małżeńskiej przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego, ponieważ formalnie nigdy nie przestali być mężem i żoną.
Instytucja ta stanowi dowód na to, że separacja w polskim prawie pełni funkcję restytucyjną oraz ochronną dla małżeństwa przechodzącego kryzys. Daje ona stronom czas na refleksję bez ostatecznego zerwania więzi formalnej, jaką niesie rozwód. Gdy kryzys zostaje zażegnany, procedura zniesienia pozwala na płynny powrót do pełnego pożycia z uregulowaniem wszelkich kwestii majątkowych i rodzicielskich.
Przesłanki formalne niezbędne do zniesienia separacji
Główną i bezwzględną przesłanką formalną umożliwiającą zniesienie separacji jest zgodne żądanie obojga małżonków. Oznacza to, że wniosek nie może być sporny, a brak zgody jednego z partnerów uniemożliwia sądowi wydanie pozytywnego rozstrzygnięcia. Sąd w tym postępowaniu nie weryfikuje, czy doszło do pełnego odrodzenia wszystkich więzi małżeńskich, skupiając się na zgodnej woli stron.
- Istnienie prawomocnego orzeczenia sądu ustanawiającego separację prawną.
- Złożenie wspólnego wniosku lub wyrażenie wyraźnej zgody przez drugiego małżonka na wniosek pierwszego.
- Brak toczącego się równolegle postępowania o rozwód, które wykluczałoby intencję pojednania.
- Brak przymusu, błędu lub groźby wpływającej na oświadczenie woli któregokolwiek z małżonków.
Warto podkreślić, że sąd nie ma kompetencji do oddalenia wniosku z powodu uznania, że pojednanie jest pozorne lub nietrwałe. Autonomia woli małżonków ma w tym przypadku charakter nadrzędny. Wyjątkiem są sytuacje, w których rozstrzygnięcie o skutkach zniesienia separacji mogłoby w rażący sposób naruszać dobro wspólnych małoletnich dzieci, co dotyczy jednak rozstrzygnięć fakultatywnych, a nie samego faktu uchylenia separacji.
Właściwość sądu i tryb postępowania o zniesienie separacji
Sprawy o zniesienie separacji należą do właściwości rzeczowej sądów okręgowych. Jest to istotna zasada kompetencyjna, gdyż sądy rejonowe nie posiadają uprawnień do orzekania w przedmiocie zmiany stanu cywilnego ukształtowanego wyrokiem separacyjnym. Właściwość miejscową ustala się według reguł ogólnych kodeksu postępowania cywilnego dla spraw małżeńskich.
Sądem wyłącznie właściwym jest sąd okręgowy, w którego okręgu małżonkowie mają wspólne miejsce zamieszkania, jeżeli choć jedno z nich w okręgu tym jeszcze stale przebywa. W przypadku braku takiej podstawy, właściwy jest sąd miejsca zamieszkania strony pozwanej lub wnioskodawcy, a w ostateczności sąd właściwy dla stolicy kraju. Błędne skierowanie pisma do sądu rejonowego skutkuje przekazaniem sprawy, co wydłuża procedurę.
Postępowanie toczy się w trybie nieprocesowym, co stanowi fundamentalną różnicę w stosunku do procesu o separację lub rozwód. Małżonkowie nie występują w rolach powoda i pozwanego, lecz jako wnioskodawca i uczestnik postępowania, a najczęściej jako współwnioskodawcy. Tryb nieprocesowy charakteryzuje się mniejszym stopniem sformalizowania oraz koncyliacyjnym charakterem posiedzeń.
Jak napisać wniosek o zniesienie separacji?
Prawidłowo sporządzony wniosek o zniesienie separacji musi spełniać wszystkie ogólne warunki pisma procesowego określone w artykule 126 Kodeksu postępowania cywilnego. Dokument powinien być zredagowany w sposób przejrzysty, zwięzły i pozbawiony zbędnych opisów emocjonalnych. Kluczowe jest precyzyjne sformułowanie żądania głównego oraz ewentualnych wniosków ewentualnych dotyczących ustroju majątkowego.
- Oznaczenie sądu okręgowego, do którego kierowany jest wniosek (wydział cywilny lub rodzinny).
- Dane osobowe małżonków: imiona, nazwiska, numery PESEL, adresy zamieszkania oraz adresy do doręczeń.
- Precyzyjne petitum wniosku zawierające żądanie zniesienia separacji orzeczonej konkretnym wyrokiem.
- Wnioski dodatkowe dotyczące władzy rodzicielskiej, alimentów lub utrzymania rozdzielności majątkowej.
- Zwięzłe uzasadnienie wskazujące na fakt pojednania się stron i wolę powrotu do wspólnego pożycia.
- Własnoręczne podpisy obojga małżonków w przypadku wniosku wspólnego.
Uzasadnienie wniosku może ograniczyć się do lakonicznego stwierdzenia, że między małżonkami doszło do zażegnania kryzysu i nastąpił powrót do więzi duchowej, fizycznej oraz gospodarczej. Nie ma potrzeby przedstawiania szczegółowych dowodów na tę okoliczność, takich jak zeznania świadków czy prywatna korespondencja. Zgodne oświadczenie woli stron zawarte w treści pisma stanowi wystarczającą podstawę faktyczną.
Wymagane dokumenty i załączniki do wniosku
Do wniosku o zniesienie separacji należy dołączyć komplet dokumentów formalnych, które pozwolą sądowi na zweryfikowanie stanu prawnego bez konieczności wzywania stron do uzupełniania braków formalnych. Braki w załącznikach wstrzymują bieg sprawy i mogą skutkować zwrotem wniosku na podstawie artykułu 130 Kodeksu postępowania cywilnego.
- Odpis prawomocnego wyroku lub postanowienia orzekającego separację wraz ze stwierdzeniem prawomocności.
- Skrócony odpis aktu małżeństwa wydany przez Urząd Stanu Cywilnego (najlepiej nie starszy niż 3 miesiące).
- Skrócone odpisy aktów urodzenia wspólnych małoletnich dzieci stron.
- Dowód uiszczenia opłaty sądowej od wniosku w znakach opłaty sądowej lub potwierdzeniu przelewu.
- Odpis wniosku wraz z kompletem załączników dla drugiego małżonka, jeśli nie jest to wniosek wspólny.
Wszystkie składane odpisy dokumentów urzędowych muszą mieć charakter dokumentów oryginalnych lub poświadczonych za zgodność z oryginałem przez profesjonalnego pełnomocnika. Dołączenie zwykłych kserokopii aktów stanu cywilnego zostanie uznane za brak formalny. Prawidłowe skompletowanie załączników na etapie składania pisma pozwala na wyznaczenie terminu posiedzenia w najkrótszym możliwym czasie.
Koszty sądowe i opłaty skarbowe w sprawie o zniesienie separacji
Procedura zniesienia separacji charakteryzuje się stosunkowo niskimi kosztami w porównaniu do spornych procesów małżeńskich. Zgodnie z ustawą o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, wniosek o zniesienie separacji podlega stałej opłacie sądowej. Opłatę tę należy wnieść na rachunek bankowy właściwego sądu okręgowego przed złożeniem pisma procesowego.
Stała opłata sądowa od wniosku o zniesienie separacji wynosi 100 złotych. Jest to kwota niezmienna, niezależnie od tego, czy wniosek obejmuje również rozstrzygnięcia dotyczące małoletnich dzieci czy ustroju majątkowego. Jeśli małżonkowie składają wniosek wspólnie, ponoszą ten koszt solidarnie lub uiszcza go jeden z nich w imieniu obojga.
W przypadku korzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, na przykład adwokata lub radcy prawnego, należy doliczyć opłatę skarbową od pełnomocnictwa w wysokości 17 złotych od każdego mocodawcy. Wynagrodzenie pełnomocnika jest ustalane indywidualnie na podstawie umowy ze stroną i zależy od stopnia skomplikowania sytuacji prawnej oraz ewentualnych kwestii majątkowych i opiekuńczych.
Przebieg posiedzenia sądowego w przedmiocie zniesienia separacji
Rozpoznanie wniosku o zniesienie separacji następuje na posiedzeniu jawnym, na które wzywani są oboje małżonkowie. Posiedzenie to ma zazwyczaj zwięzły i spokojny przebieg, odmienny od spornych rozpraw rozwodowych. Sąd koncentruje się na bezpośrednim odebraniu oświadczeń woli od stron w celu wykluczenia ewentualnych wad oświadczenia woli.
Podczas posiedzenia sędzia weryfikuje tożsamość małżonków oraz zadaje pytania mające na celu potwierdzenie, że decyzja o zniesieniu separacji jest dobrowolna, świadoma i podjęta przez obie strony bez nacisków zewnętrznych. Sąd pyta również o sytuację wspólnych małoletnich dzieci oraz o to, jak funkcjonuje gospodarstwo domowe po zażegnaniu kryzysu małżeńskiego.
Jeżeli strony posiadają wspólne małoletnie dzieci, sąd bada, jak dotychczas wykonywana była władza rodzicielska i czy obecne porozumienie rodziców w pełni zabezpiecza dobro dzieci. Przesłuchanie stron trwa z reguły od kilkunastu do kilkudziesięciu minut. Po zamknięciu posiedzenia sąd ogłasza postanowienie o zniesieniu separacji, które staje się prawomocne po upływie terminu do wniesienia środka zaskarżenia.
Wpływ zniesienia separacji na ustrój majątkowy małżonków
Jednym z najważniejszych skutków prawnych zniesienia separacji jest automatyczne wygaszenie przymusowego ustroju rozdzielności majątkowej, który powstał z chwilą orzeczenia separacji. Z mocy prawa między małżonkami odradza się ustrój ustawowej wspólności majątkowej, obejmujący przedmioty nabyte po uprawomocnieniu się postanowienia znoszącego separację.
Przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wprowadzają jednak istotny wyjątek na wniosek stron. Sąd, na zgodne żądanie obojga małżonków, może w postanowieniu o zniesieniu separacji orzec o utrzymaniu między nimi rozdzielności majątkowej. Rozwiązanie to jest często stosowane przez pary, które chcą kontynuować pożycie osobiste, lecz z przyczyn biznesowych lub finansowych wolą zachować niezależność majątkową.
- Automatyczny powrót do wspólności majątkowej obejmuje wyłącznie dochody i majątek nabyty po zniesieniu separacji.
- Przedmioty nabyte przez każdego z małżonków w trakcie trwania separacji wchodzą w skład ich majątków osobistych.
- Utrzymanie rozdzielności majątkowej wymaga wyraźnego i jednoznacznego wniosku sformułowanego w piśmie procesowym.
- Brak wniosku majątkowego oznacza bezwzględny powrót do zasad ogólnych określonych w artykule 31 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
Warto pamiętać, że odrodzenie wspólności majątkowej nie powoduje automatycznego połączenia majątków nabytych w okresie trwania separacji. Majątki te zachowują swój odrębny status prawny. Wszelkie przesunięcia majątkowe dotyczące dóbr nabytych w czasie separacji wymagają zawarcia odrębnych umów cywilnoprawnych lub małżeńskich umów majątkowych w formie aktu notarialnego.
Skutki w zakresie władzy rodzicielskiej i kontaktów z dziećmi
Z chwilą zniesienia separacji sąd ma obowiązek z urzędu rozstrzygnąć o władzy rodzicielskiej nad wspólnymi małoletnimi dziećmi małżonków. W wyroku orzekającym separację kwestia ta była obligatoryjnie uregulowana poprzez powierzenie władzy obojgu rodzicom, ograniczenie jej jednemu z nich lub zawieszenie. Zniesienie separacji wymaga dostosowania tych rozstrzygnięć do nowej sytuacji faktycznej.
Jeżeli oboje rodzice wspólnie zamieszkują i sprawują pieczę nad dziećmi, sąd z reguły postanawia, że władza rodzicielska przysługuje obojgu małżonkom w pełnym zakresie. Warunkiem takiego rozstrzygnięcia jest przekonanie sądu, że rodzice współdziałają w sprawach dziecka, a ich relacje gwarantują prawidłowy rozwój małoletnich. Sąd zawsze kieruje się naczelną zasadą dobra dziecka.
Jednocześnie znoszone są wszelkie wcześniejsze orzeczenia dotyczące harmonogramu kontaktów z dziećmi oraz miejsca pobytu małoletnich przy jednym z rodziców. Ponieważ małżonkowie powracają do wspólnego pożycia i prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego, szczegółowe regulowanie kontaktów staje się bezprzedmiotowe, chyba że wyjątkowe okoliczności wymagają odmiennego ukształtowania sytuacji prawnej rodziny.
Kwestia obowiązku alimentacyjnego po uchyleniu separacji
W wyroku o separacji sąd często nakładał na jednego z małżonków obowiązek alimentacyjny wobec drugiego partnera lub ustalał wysokość świadczeń alimentacyjnych na rzecz wspólnych dzieci. Prawomocne postanowienie o zniesieniu separacji wywiera bezpośredni wpływ na byt prawny tych zobowiązań finansowych.
W odniesieniu do alimentów między małżonkami, orzeczenie o zniesieniu separacji powoduje ich całkowite i automatyczne wygaśnięcie. Wygasa bowiem podstawa prawna z artykułu 60 w związku z artykułem 61(4) Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zamiast roszczeń alimentacyjnych odradza się ogólny obowiązek małżonków do przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny według sił i możliwości zarobkowych (art. 27 KRO).
W przypadku alimentów na rzecz małoletnich dzieci sytuacja zależy od treści orzeczenia kończącego postępowanie. Z reguły powrót do wspólnego gospodarstwa sprawia, że obowiązek alimentacyjny realizowany jest w naturze poprzez codzienne starania o utrzymanie i wychowanie. Jeśli jednak w postanowieniu sąd nie uchyli wyraźnie poprzednich rozstrzygnięć alimentacyjnych, formalny tytuł wykonawczy mógłby teoretycznie istnieć, dlatego kluczowe jest precyzyjne sformułowanie wniosku w tej kwestii.
Przywrócenie praw stanu cywilnego i praw spadkowych
Prawomocne orzeczenie o zniesieniu separacji przywraca pełnię praw stanu cywilnego oraz uprawnień spadkowych przysługujących małżonkom. W czasie trwania separacji małżonkowie są wyłączeni od dziedziczenia ustawowego po sobie nawzajem, a także tracą prawo do zachowku. Zniesienie separacji usuwa te ograniczenia z mocą natychmiastową.
Z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia małżonek na nowo staje się spadkobiercą ustawowym powołanym do dziedziczenia w pierwszej kolejności obok zstępnych zmarłego. Odzyskuje również prawo do żądania zachowku w sytuacji, gdyby zmarły małżonek sporządził testament pomijający partnera. Przywrócone zostają także uprawnienia do korzystania z mieszkania i przedmiotów urządzenia domowego po śmierci drugiego małżonka.
- Odzyskanie prawa do dziedziczenia ustawowego na zasadach ogólnych kodeksu cywilnego.
- Przywrócenie uprawnienia do dochodzenia zachowku w przypadku powołania do spadku osób trzecich.
- Przywrócenie prawa do renty rodzinnej po zmarłym małżonku na podstawie przepisów o ubezpieczeniach społecznych.
- Możliwość wspólnego opodatkowania dochodów małżonków za rok podatkowy, w którym separacja została zniesiona.
Informacja o zniesieniu separacji jest przesyłana przez sąd z urzędu do właściwego Urzędu Stanu Cywilnego. Kierownik USC dołącza odpowiednią wzmiankę marginesową do aktu małżeństwa, co formalnie aktualizuje stan cywilny stron w rejestrach publicznych bez konieczności podejmowania dodatkowych działań przez samych małżonków.
Różnice proceduralne między zniesieniem separacji a ponownym ślubem
W przestrzeni publicznej funkcjonuje błędne przekonanie, że powrót do małżeństwa po separacji wymaga ponownego zawarcia związku małżeńskiego przed urzędnikiem stanu cywilnego. Jest to fundamentalna pomyłka wynikająca z utożsamiania separacji z rozwodem. Pomiędzy tymi dwiema instytucjami prawnymi istnieją zasadnicze różnice proceduralne i materialnoprawne.
Procedura zniesienia separacji dotyczy małżeństwa, które nigdy nie przestało istnieć w sensie prawnym. Węzeł małżeński trwał nieprzerwanie, a modyfikacji uległy jedynie niektóre jego skutki. W konsekwencji małżonkowie nie otrzymują nowego aktu małżeństwa, lecz posługują się pierwotnym dokumentem z naniesioną wzmianką marginesową o uchyleniu stanu separacji.
Z kolei po prawomocnym wyroku rozwodowym małżeństwo ulega całkowitemu i definitywnemu rozwiązaniu. Jeśli byli małżonkowie po rozwodzie postanowią do siebie wrócić, jedyną dopuszczalną prawnie drogą jest ponowne zawarcie małżeństwa przed kierownikiem USC lub w formie ślubu konkordatowego. Wymaga to przejścia pełnej procedury rejestracyjnej, opłacenia aktu małżeństwa oraz złożenia oświadczeń o wstąpieniu w związek małżeński.
Czas trwania procedury przed sądem okręgowym
Czas oczekiwania na prawomocne postanowienie o zniesieniu separacji jest uzależniony od obłożenia pracą danego wydziału cywilnego lub rodzinnego w sądzie okręgowym. Ponieważ sprawy te należą do kategorii postępowań bezspornych, są one wyznaczane na wokandę stosunkowo szybko w porównaniu do spraw rozwodowych.
W większości polskich sądów okręgowych termin posiedzenia wyznaczany jest w przedziale od jednego do trzech miesięcy od momentu poprawnego złożenia wniosku. Okres ten może ulec wydłużeniu w dużych aglomeracjach miejskich lub w sytuacjach, gdy pismo procesowe zawierało braki formalne wymagające wezwania do ich usunięcia.
Samo posiedzenie kończy się z reguły wydaniem postanowienia na pierwszej rozprawie. Postanowienie staje się prawomocne po upływie 7 dni od jego ogłoszenia, jeśli żadna ze stron nie złożyła wniosku o sporządzenie uzasadnienia, lub po upływie terminu do wniesienia apelacji. Cały proces od momentu wysłania pisma do uprawomocnienia zamyka się zazwyczaj w czasie nieprzekraczającym 4 miesięcy.
Rola mediacji i pojednania w procesie uchylania separacji
Mediacja w sprawach rodzinnych odgrywa kluczową rolę w procesie wychodzenia z kryzysu małżeńskiego i stanowi często bezpośredni wstęp do formalnego zniesienia separacji. Choć postępowanie o zniesienie separacji opiera się na zgodzie stron, to osiągnięcie tej zgody na płaszczyźnie osobistej i rodzicielskiej bywa wynikiem profesjonalnego wsparcia mediatora.
W trakcie mediacji pojednawczej małżonkowie mają możliwość wypracowania nowych zasad funkcjonowania rodziny, ustalenia podziału obowiązków domowych oraz zasad zarządzania finansami po powrocie do wspólności. Porozumienie mediacyjne może zostać dołączone do wniosku o zniesienie separacji jako dowód trwałego porozumienia w sprawach pieczy nad małoletnimi dziećmi.
- Ułatwienie komunikacji i identyfikacja źródeł wcześniejszego rozpadu pożycia małżeńskiego.
- Wypracowanie zintegrowanego planu wychowawczego dla wspólnych małoletnich dzieci.
- Uzgodnienie kwestii majątkowych, w tym ewentualnej decyzji o pozostaniu przy rozdzielności majątkowej.
- Zminimalizowanie stresu związanego z koniecznością występowania przed sądem na posiedzeniu jawnym.
Obecność zatwierdzonej ugody mediacyjnej znacząco przyspiesza procedurę sądową. Sędzia, dysponując profesjonalnie sporządzonym dokumentem określającym warunki wykonywania władzy rodzicielskiej, może ograniczyć przesłuchanie stron do niezbędnego minimum formalnego, co gwarantuje sprawne zakończenie postępowania.
Najczęstsze błędy formalne we wnioskach o zniesienie separacji
Praktyka sądowa wskazuje na szereg powtarzających się błędów popełnianych przez małżonków sporządzających wniosek samodzielnie. Błędy te, choć z reguły uleczalne, prowadzą do niepotrzebnego wydłużenia postępowania, generując dodatkowy stres u stron dążących do szybkiego uregulowania swojej sytuacji prawnej.
- Skierowanie wniosku do niewłaściwego sądu rejonowego zamiast do właściwego rzeczowo sądu okręgowego.
- Brak podpisów obojga małżonków pod wnioskiem przy jednoczesnym braku dołączenia odpisu pisma dla drugiego małżonka.
- Dołączenie nieprawomocnego orzeczenia o separacji lub zwykłych kserokopii aktów stanu cywilnego bez poświadczenia urzędowego.
- Brak wskazania numerów PESEL obojga małżonków, co stanowi obligatoryjny warunek pisma procesowego wszczynającego postępowanie.
- Nieprecyzyjne sformułowanie żądań w zakresie ustroju majątkowego, prowadzące do niepożądanego automatycznego odrodzenia wspólności.
- Pominięcie wniosków dotyczących uregulowania władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi.
Aby uniknąć powyższych uchybień, zaleca się dokładne zweryfikowanie kompletności dokumentacji przed jej nadaniem w placówce pocztowej lub złożeniem w biurze podawczym sądu. Każdy brak formalny skutkuje wydaniem zarządzenia wzywającego do jego usunięcia w terminie 7 dni pod rygorem zwrotu wniosku.
Skutki podatkowe i rozliczenia publicznoprawne po zniesieniu separacji
Uchylenie stanu separacji niesie za sobą istotne konsekwencje na gruncie prawa podatkowego oraz ubezpieczeń społecznych. W trakcie trwania separacji małżonkowie tracą prawo do preferencyjnego rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych przewidzianego dla małżeństw. Zniesienie separacji otwiera drogę do ponownego skorzystania z tej preferencji.
Jeżeli postanowienie o zniesieniu separacji uprawomocni się w trakcie roku podatkowego, a małżeństwo trwało przez cały ten rok (gdyż separacja nie zerwała węzła małżeńskiego), małżonkowie odzyskują prawo do wspólnego rozliczenia PIT za ten rok podatkowy, pod warunkiem istnienia wspólności majątkowej przez cały wymagany przepisami okres.
W sferze ubezpieczeń społecznych i świadczeń socjalnych małżonek ponownie zyskuje status członka rodziny uprawnionego do zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego przy ubezpieczeniu współmałżonka, jeśli sam nie posiada tytułu do ubezpieczeń. Przywrócone zostają także wspólne kryteria dochodowe przy ubieganiu się o świadczenia z pomocy społecznej czy dodatki mieszkaniowe, gdzie dochód gospodarstwa domowego liczony jest ponownie łącznie dla obojga partnerów.