Podatek od czynności cywilnoprawnych, znany powszechnie jako podatek PCC, to danina pobierana od określonych transakcji prawnych dokonywanych poza obrotem profesjonalnym. Dotyczy on umów sprzedaży, pożyczek, darowizn, ustanowienia hipoteki czy tworzenia spółek. Obowiązek zapłaty spoczywa zazwyczaj na nabywcy lub biorącym pożyczkę, a brak dopełnienia formalności w terminie 14 dni wiąże się z dotkliwymi sankcjami ze strony urzędu skarbowego.
System podatku PCC w Polsce ma za zadanie opodatkować obrót majątkowy realizowany pomiędzy osobami fizycznymi oraz podmiotami niebędącymi podatnikami podatku od towarów i usług. Zrozumienie zasad naliczania stawki, ustalania podstawy opodatkowania oraz znajomość przysługujących ustawowo zwolnień pozwala uniknąć niepotrzebnych wydatków oraz sporów z organami podatkowymi. W dalszej części artykułu omówiono szczegółowo wszelkie aspekty związane z tym zobowiązaniem.
Czym jest podatek od czynności cywilnoprawnych
Podatek od czynności cywilnoprawnych stanowi osobną kategorię podatkową uregulowaną w Ustawie z dnia 9 września 2000 roku. W przeciwieństwie do podatku dochodowego czy podatku od towarów i usług, PCC opodatkowuje sam fakt dokonania konkretnej czynności prawnej, a nie uzyskany z niej dochód lub wartość dodaną. Stanowi on istotne źródło dochodów dla budżetów gmin, na których terenie znajduje się siedziba lub miejsce zamieszkania podatnika.
Istotą tej daniny jest objęcie nią transakcji cywilnoprawnych, które nie podlegają opodatkowaniu podatkiem VAT. Przepisy precyzyjnie określają zamknięty katalog czynności podlegających opodatkowaniu. Jeśli dana czynność nie została wprost wymieniona w ustawie, nie rodzi ona obowiązku podatkowego. System ten chroni podatników przed uznaniowością organów skarbowych, nakładając obowiązek świadczenia tylko w ściśle sprecyzowanych prawnie okolicznościach.
Kluczowe cechy podatku od czynności cywilnoprawnych obejmują:
- Terytorialny zakres stosowania obejmujący rzeczy położone w Polsce oraz prawa majątkowe wykonywane na terytorium kraju.
- Obowiązek samoobliczenia podatku i złożenia stosownej deklaracji bez wcześniejszego wezwania ze strony urzędu.
- Solidarną odpowiedzialność stron czynności cywilnoprawnej, jeżeli obowiązek zapłaty ciąży na więcej niż jednym podmiocie.
- Wyłączenie z opodatkowania transakcji objętych podatkiem od towarów i usług lub z niego zwolnionych.
Kiedy powstaje obowiązek podatkowy w PCC
Obowiązek podatkowy w podatku PCC powstaje z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej, czyli najczęściej w momencie podpisania umowy przez obie strony. W przypadkach szczególnych, takich jak powołanie się na fakt dokonania czynności przed organem podatkowym, moment ten przesuwa się na chwilę powołania. Zrozumienie właściwego momentu powstawania obowiązku jest kluczowe, ponieważ od tej daty liczony jest ustawowy termin na złożenie deklaracji.
Niedotrzymanie czternastodniowego terminu na zgłoszenie czynności prowadzi do powstania zaległości podatkowej oraz naliczania odsetek za zwłokę. Przy umowach zawieranych w formie aktu notarialnego moment powstania obowiązku pokrywa się z momentem sporządzenia aktu. Notariusz pobiera wówczas należny podatek i odprowadza go na konto urzędu skarbowego, co zwalnia podatnika z konieczności samodzielnego składania formularzy.
Przedmiot opodatkowania podatkiem PCC
Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych zawiera zamknięty katalog czynności, które podlegają opodatkowaniu. Wszelkie umowy i zdarzenia prawne niewymienione wprost w art. 1 tej ustawy pozostają neutralne podatkowo. Katalog ten obejmuje najpowszechniejsze transakcje gospodarcze i majątkowe, jak również zmiany umów, które prowadzą do podwyższenia podstawy opodatkowania w danym stosunku prawnym.
Opodatkowaniu podlegają także orzeczenia sądów, w tym również polubownych, oraz ugody, jeżeli wywołują one takie same skutki prawne jak czynności cywilnoprawne wymienione w katalogu ustawowym. Ponadto zmiana umowy podlega opodatkowaniu, jeżeli powoduje zwiększenie podstawy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Świadomość szerokiego zakresu przedmiotowego pozwala na właściwe zakwalifikowanie danej transakcji i uniknięcie błędów rozliczeniowych.
Przedmiotem opodatkowania zgodnie z ustawą są w szczególności:
- Umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych.
- Umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku.
- Umowy darowizny w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów lub zobowiązań darczyńcy.
- Umowy dożywocia oraz umowy o dział spadku i zniesienie współwłasności w części dotyczącej spłat lub dopłat.
- Ustanowienie hipoteki oraz ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności.
- Umowy spółki oraz ich zmiany, jeżeli powodują podwyższenie podstawy opodatkowania.
Podatek PCC przy zakupie samochodu
Zakup używanego samochodu od osoby prywatnej na terytorium Polski to jedna z najczęstszych sytuacji rodzących obowiązek zapłaty podatku PCC. Kupujący jest zobowiązany do zapłaty daniny w wysokości 2% wartości rynkowej pojazdu. Obowiązek ten występuje wówczas, gdy sprzedawca nie wystawia faktury VAT ani faktury VAT-marża, a transakcja odbywa się na podstawie zwykłej umowy sprzedaży pomiędzy osobami fizycznymi.
Kluczowym elementem rozliczenia jest ustalenie podstawy opodatkowania, którą stanowi kwota rynkowa pojazdu, a niekoniecznie cena wpisana na umowie. Jeżeli zadeklarowana wartość rażąco odbiega od cen rynkowych, urząd skarbowy ma prawo powołać biegłego i naliczyć podatek od kwoty szacunkowej. Podatnik kupujący auto za kwotę nieprzekraczającą progu zwolnienia rzeczy ruchomych jest całkowicie zwolniony z tego obowiązku.
Warunki opodatkowania zakupu samochodu podatkiem PCC:
- Stronami umowy są osoby fizyczne nieposługujące się fakturą VAT.
- Pojazd znajduje się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w momencie zakupu.
- Wartość rynkowa pojazdu przekracza ustawowy próg zwolnienia dla rzeczy ruchomych.
- Deklaracja PCC-3 opłacana jest w terminie 14 dni od dnia zawarcia umowy.
Podatek PCC a zakup nieruchomości
Transakcje na rynku nieruchomości należą do zobowiązań o najwyższej wartości jednostkowej opodatkowanych podatkiem PCC. Kupując mieszkanie, dom lub działkę na rynku wtórnym od osoby fizycznej, nabywca musi liczyć się z koniecznością zapłaty 2% podatku od wartości rynkowej nieruchomości. Przy zakupie mieszkania od dewelopera na rynku pierwotnym podatek PCC nie występuje, ponieważ transakcja jest opodatkowana podatkiem VAT.
W przypadku zakupu nieruchomości transakcja realizowana jest zawsze w formie aktu notarialnego. Notariusz pełni w tym procesie rolę płatnika, co oznacza, że wylicza, pobiera od kupującego i wpłaca podatek bezpośrednio do urzędu skarbowego. Nabywca nie musi samodzielnie wypełniać ani składać deklaracji PCC-3, jednak kwota podatku musi zostać przekazana notariuszowi wraz z taksą i opłatami sądowymi.
Zwolnienie z PCC na pierwsze mieszkanie
Od 31 sierpnia 2023 roku obowiązuje zwolnienie z podatku PCC przy zakupie pierwszego mieszkania lub domu jednorodzinnego na rynku wtórnym. Ulga ta została wprowadzona w celu wsparcia osób fizycznych nabywających własne lokum na cele mieszkaniowe. Aby skorzystać ze zwolnienia, kupujący nie może posiadać w dniu transakcji ani wcześniej żadnych praw własnościowych do innych lokali mieszkalnych.
Przepisy przewidują jeden kluczowy wyjątek od tej reguły, dotyczący nieruchomości nabytych w drodze dziedziczenia. Osoba, która posiadała lub posiada udział w prawie własności lokalu nabyty ze spadku, może skorzystać ze zwolnienia, pod warunkiem że udział ten nie przekraczał 50%. W przypadku zakupu przez małżonków warunki zwolnienia muszą spełniać oboje partnerzy, inaczej ulga nie ma zastosowania.
Przedmioty objęte ulgą na pierwsze mieszkanie:
- Prawo własności lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość.
- Prawo własności budynku mieszkalnego jednorodzinnego.
- Spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego.
Podatek PCC od umowy pożyczki
Zawarcie prywatnej umowy pożyczki pieniędzy podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych ze stawką wynoszącą co do zasady 0,5%. Obowiązek podatkowy ciąży na pożyczkobiorcy, który ma obowiązek złożyć deklarację PCC-3 oraz wpłacić podatek w terminie 14 dni od dnia zawarcia umowy. Ustawa przewiduje jednak szerokie zwolnienia zależne od stopnia pokrewieństwa pomiędzy stronami transakcji.
Pożyczki udzielane członkom najbliższej rodziny (tzw. zerowa grupa podatkowa) są całkowicie zwolnione z PCC, pod warunkiem zgłoszenia ich do urzędu skarbowego na formularzu PCC-3 w terminie 6 miesięcy oraz udokumentowania przelewu na rachunek bankowy. W przypadku pożyczek od osób niespokrewnionych obowiązują kwotowe limity zwolnienia, po których przekroczeniu konieczne staje się opodatkowanie całej nadwyżki.
Podatek PCC przy umowie spółki i jej zmianie
Utworzenie spółki osobowej lub kapitałowej oraz każda zmiana jej umowy podlegają opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych ze stawką 0,5%. W przypadku zawiązania spółki podstawę opodatkowania stanowi wartość kapitału zakładowego przy spółkach kapitałowych lub wartość wkładów przy spółkach osobowych. Obowiązek podatkowy spoczywa bezpośrednio na spółce jako podmiocie prawa.
Opodatkowaniu podlega także podwyższenie kapitału zakładowego, dopłaty wspólników, udzielenie spółce pożyczki przez wspólnika spółki osobowej oraz przekształcenia i fuzje spółek. Istnieją jednak istotne wyłączenia, np. pożyczka udzielona spółce kapitałowej przez jej wspólnika nie podlega opodatkowaniu podatkiem PCC. Ma to na celu ułatwienie dokapitalizowywania podmiotów gospodarczych bez nakładania dodatkowych obciążeń fiskalnych.
Stawki podatku od czynności cywilnoprawnych
Stawki podatku PCC są zróżnicowane w zależności od rodzaju dokonywanej czynności cywilnoprawnej i wynoszą od 0,5% do 2%. Przepisy ustawy jednoznacznie przypisują określoną stawkę do konkretnego typu umowy. Stosowanie właściwej stawki jest kluczowe dla poprawnego samoobliczenia podatku, gdyż zastosowanie zaniżonej stawki rodzi zaległość podatkową wraz z odsetkami.
Warto pamiętać o stawce sankcyjnej wynoszącej 20%, która nakładana jest na podatnika w toku kontroli podatkowej lub czynności sprawdzających. Stawka ta ma zastosowanie, jeżeli podatnik powołuje się na fakt zawarcia umowy pożyczki, depozytu nieprawidłowego lub ustanowienia użytkowania, od której nie został zapłacony należny podatek w ustawowym terminie.
Wykaz podstawowych stawek podatku PCC:
- 2% przy umowach sprzedaży nieruchomości, rzeczy ruchomych, prawa użytkowania wieczystego i spółdzielczych praw do lokalu.
- 1% przy sprzedaży innych praw majątkowych, np. wierzytelności czy udziałów w spółkach.
- 0,5% od umowy pożyczki, depozytu nieprawidłowego oraz umowy spółki i jej zmian.
- 19 zł od ustanowienia hipoteki na zabezpieczenie wierzytelności o wysokości nieustalonej (lub 0,1% od kwoty zabezpieczonej wierzytelności).
- 20% stawka sankcyjna naliczana podczas kontroli skarbowej w przypadku nieujawnionych czynności.
Podstawa opodatkowania w podatku PCC
Podstawą opodatkowania w podatku od czynności cywilnoprawnych jest co do zasady wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego objętego transakcją. Wartość tę określa się na podstawie przeciętnych cen stosowanych w danej miejscowości w obrocie rzeczami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem ich stanu i stopnia zużycia z dnia dokonania czynności.
Strony umowy nie mogą dowolnie zniżać wartości przedmiotu transakcji w celu zmniejszenia obciążenia podatkowego. Jeżeli cena określona w umowie różni się od wartości rynkowej, urząd skarbowy wezwie podatnika do jej podwyższenia lub wskazania przyczyn rzutujących na niższą cenę. Niezastosowanie się do wezwania skutkuje powołaniem biegłego rzeczoznawcy przez organ podatkowy.
Rola notariusza jako płatnika podatku PCC
W przypadku czynności cywilnoprawnych dokonywanych w formie aktu notarialnego ustawowy obowiązek obliczenia, pobrania i wpłacenia podatku PCC spoczywa na notariuszu. Notariusz występuje wówczas w roli płatnika podatku i ponosi odpowiedzialność za jego prawidłowe pobranie. Podatnik przekazuje należną kwotę podatku notariuszowi przed podpisaniem aktu.
Dzięki instytucji płatnika podatnik zwolniony jest z konieczności samodzielnego składania deklaracji PCC-3 oraz dokonywania przelewów na konto urzędu skarbowego. Notariusz sporządza stosowną zbiorczą deklarację i przesyła zebrane środki do organu podatkowego właściwego dla siedziby kancelarii. Rozwiązanie to gwarantuje pełną poprawność rozliczenia transakcji i zabezpiecza interesy Skarbu Państwa.
Jak i kiedy złożyć deklarację PCC-3
Podatnik zobowiązany do samodzielnego rozliczenia podatku musi złożyć deklarację na formularzu PCC-3 w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego. Formularz ten można złożyć osobiście w urzędzie skarbowym, wysłać pocztą lub przesłać drogą elektroniczną poprzez Portal Podatkowy. W przypadku współwłasności do deklaracji PCC-3 należy dołączyć załącznik PCC-3/A.
Wpłaty należnego podatku należy dokonać w tym samym czternastodniowym terminie na indywidualny mikrorachunek podatkowy lub rachunek właściwego urzędu skarbowego. W deklaracji wskazuje się dane stron, przedmiot opodatkowania, zadeklarowaną wartość rynkową oraz wyliczoną kwotę podatku. Prawidłowe wypełnienie formularza zapobiega konieczności składania późniejszych korekt.
Sposoby złożenia deklaracji PCC-3:
- Elektronicznie za pośrednictwem systemu e-Deklaracje z użyciem podpisu zaufanego lub danych autoryzujących.
- Osobiście w punkcie obsługi klienta właściwego urzędu skarbowego.
- Listem poleconym wysłanym za pośrednictwem Poczty Polskiej.
Deklaracja zbiorcza PCC-4 dla wybranych czynności
Deklaracja PCC-4 stanowi udogodnienie dla podmiotów dokonywających wielu czynności cywilnoprawnych w krótkich odstępach czasu. Zamiast składać odrębny formularz PCC-3 dla każdej transakcji, podatnik może złożyć jedną zbiorczą deklarację miesięczną. Rozwiązanie to jest powszechnie stosowane przez podmioty prowadzące działalność gospodarczą w zakresie handlu hurtowego lub detalicznego.
Formularz PCC-4 składa się do 7. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy. Do deklaracji zbiorczej dołącza się szczegółowe zestawienie zawierające wykaz wszystkich transakcji objętych opodatkowaniem w danym okresie. Pozwala to na znaczną redukcję formalności administracyjnych i usprawnienie procesu zarządzania dokumentacją podatkową w przedsiębiorstwie.
Wyłączenia z PCC a podatek VAT
Jedną z najważniejszych zasad systemu podatkowego w Polsce jest zasada jednokrotnego opodatkowania danej czynności obrotowej. Jeżeli czynność cywilnoprawna jest opodatkowana podatkiem VAT lub przynajmniej jedna ze stron z tytułu dokonania tej czynności jest zwolniona z VAT, transakcja ta nie podlega podatkowi PCC. Zapobiega to podwójnemu opodatkowaniu tej samej operacji gospodarczej.
Wyjątek od tej zasady stanowią umowy sprzedaży i zamiany, których przedmiotem jest nieruchomość lub jej część, a także prawo użytkowania wieczystego, jeżeli są one zwolnione z VAT. W takich wypadkach, mimo braku faktycznego zapłaty VAT, kupujący może być zobowiązany do zapłaty podatku PCC. Dokładna analiza statusu podatkowego stron transakcji jest niezbędna przed zawarciem umowy.
Zwolnienia podmiotowe i przedmiotowe w PCC
Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych przewiduje dwa główne rodzaje zwolnień: podmiotowe, wynikające ze statusu prawnego strony, oraz przedmiotowe, związane z charakterem danej czynności. Zwolnienia podmiotowe obejmują m.in. jednostki samorządu terytorialnego, Skarb Państwa, organizacje pożytku publicznego oraz osoby niepełnosprawne nabywające sprzęt na własne potrzeby.
Zwolnienia przedmiotowe dotyczą konkretnych transakcji, np. sprzedaży rzeczy ruchomych o wartości rynkowej nieprzekraczającej progu ustawowego wynoszącego 1000 zł (lub planowanego wkrótce podwyższenia do wyższych kwot w ramach zmian deregulacyjnych). Do zwolnień przedmiotowych należą również wybrane pożyczki od najbliższej rodziny oraz transakcje walutowe. Skorzystanie ze zwolnienia wymaga spełnienia przesłanek określonych w ustawie.
Weryfikacja wartości rynkowej przez urząd skarbowy
Organy podatkowe dysponują uprawnieniami do badania zgodności wartości zadeklarowanej w formularzu PCC-3 z rzeczywistą wartością rynkową przedmiotu transakcji. Jeżeli urząd skarbowy uzna, że podana kwota jest zaniżona, wzywa podatnika do jej poprawienia w określonym terminie. Podatnik może zaakceptować stanowisko urzędu lub przedstawić argumenty uzasadniające obniżoną cenę.
W przypadku braku odpowiedzi lub podtrzymania stanowiska przez podatnika bez uzasadnienia, urząd powołuje biegłego rzeczoznawcę. Jeżeli biegły ustali wartość wyższą o co najmniej 33% od wartości podanej przez podatnika, koszty opinii biegłego ponosi w całości podatnik. Dodatkowo podatnik zostaje obciążony obowiązkiem dopłaty zaległego podatku wraz z odsetkami za zwłokę.
Kary i konsekwencje braku zapłaty podatku PCC
Niedopełnienie obowiązku złożenia deklaracji PCC-3 lub niezapłacenie podatku w czternastodniowym terminie stanowi wykroczenie lub przestępstwo skarbowe, uregulowane w Kodeksie karnym skarbowym. Wysokość kary grzywny zależy od minimalnego wynagrodzenia za pracę i może wahać się od jednej dziesiątej do dwudziestokrotności tej kwoty. Dodatkowo od zaległości podatkowej naliczane są odsetki zwłoki.
Podatnik, który przeoczył termin zgłoszenia transakcji, może uniknąć kary poprzez złożenie tzw. czynnego żalu na podstawie art. 16 Kodeksu karnego skarbowego. W piśmie tym podatnik przyznaje się do popełnienia czynu zabronionego i wyjaśnia jego okoliczności. Czynny żal jest skuteczny pod warunkiem jednoczesnego złożenia zaległej deklaracji PCC-3 oraz uregulowania całej kwoty podatku wraz z odsetkami.
Podatek PCC od zamiany rzeczy i praw majątkowych
Umowa zamiany nieruchomości, samochodów lub innych praw majątkowych podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych na szczególnych zasadach. Obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na obu stronach umowy zamiany. Podstawę opodatkowania stanowi różnica wartości rynkowych zamienianych rzeczy lub praw, jeżeli zamiana dotyczy lokali lub praw o różnej wartości.
W sytuacji gdy zamieniane są rzeczy tego samego rodzaju lub wartości, podatek naliczany jest od wartości rynkowej rzeczy, od której przypada wyższy podatek. Stawka wynosi odpowiednio 2% dla rzeczy ruchomych i nieruchomości oraz 1% dla innych praw majątkowych. Prawidłowe zakwalifikowanie zamiany zapobiega błędnemu wyliczeniu kwoty należnej organom podatkowym.
Podatek PCC przy ustanowieniu hipoteki
Ustanowienie hipoteki na nieruchomości w celu zabezpieczenia wierzytelności jest czynnością cywilnoprawną podlegającą opodatkowaniu podatkiem PCC. Obowiązek zapłaty podatku spoczywa na osobie lub podmiocie składającym oświadczenie o ustanowieniu hipoteki, czyli na właścicielu nieruchomości. W zależności od charakteru zabezpieczanej wierzytelności stosuje się dwie odmienne metody ustalania wysokości daniny.
Gdy hipoteka zabezpiecza wierzytelność istniejącą o określonej kwocie, stawka podatku wynosi 0,1% od kwoty zabezpieczanej wierzytelności. W przypadku hipoteki zabezpieczającej wierzytelności o wysokości nieustalonej, np. odsetki lub roszczenia przyszłe, podatek pobierany jest w kwocie stałej wynoszącej 19 zł. Zapłata podatku następuje przy składaniu wniosku o wpis w księdze wieczystej.
Podatek PCC a umowy dożywocia
Umowa dożywocia polega na przeniesieniu własności nieruchomości w zamian za zapewnienie dożywotniego utrzymania zbywcy. Czynność ta podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych ze stawką wynoszącą 2%. Obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy nieruchomości, który zobowiązany jest do zapłaty podatku od wartości rynkowej nabywanego lokalu lub budynku.
Ze względu na fakt, że umowa dożywocia musi być sporządzona w formie aktu notarialnego, płatnikiem podatku PCC pozostaje notariusz. Notariusz oblicza należną kwotę od wartości rynkowej nieruchomości określonej przez strony i pobiera ją przed podpisaniem aktu. Warto pamiętać, że umowa dożywocia nie korzysta ze zwolnienia przewidzianego dla pierwszego mieszkania.
Przedawnienie zobowiązania z tytułu podatku PCC
Zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych ulega przedawnieniu z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Oznacza to, że po tym okresie urząd skarbowy straci możliwość żądania zapłaty zaległej daniny wraz z odsetkami, chyba że bieg terminu przedawnienia został przerwany lub zawieszony.
Bieg przedawnienia ulega przerwaniu wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Ponadto wniesienie sprawy do sądu administracyjnego lub wszczęcie postępowania o przestępstwo skarbowe zawiesza bieg terminu. Warto pamiętać, że powołanie się przed organem skarbowym na fakt dokonania czynności odnawia obowiązek podatkowy, czyniąc przedawnienie nieskutecznym.
Przesłanki wpływające na bieg terminu przedawnienia:
- Zastosowanie środka egzekucyjnego zawiadomionego podatnikowi.
- Wszczęcie postępowania karnego skarbowego o przestępstwo lub wykroczenie.
- Wniesienie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
- Powołanie się na dokonanie czynności cywilnoprawnej w trakcie kontroli.