Urlop na opiekę nad dzieckiem w polskim prawie pracy obejmuje kilka odrębnych form zwolnień od pracy, które różnią się celem, wymiarem, odpłatnością oraz podstawą prawną. Rodzice mogą skorzystać z dwóch dni lub 16 godzin płatnej opieki z artykułu 188 Kodeksu pracy, pięciu dni bezpłatnego urlopu opiekuńczego, zwolnienia z powodu siły wyższej oraz zasiłku opiekuńczego wypłacanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Wybór właściwego uprawnienia zależy od wieku dziecka, stanu jego zdrowia oraz nagłości zaistniałej sytuacji życiowej. Kodeks pracy oraz ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego precyzyjnie określają przesłanki formalne, gwarantując pracownikom zachowanie praw pracowniczych oraz szczególną ochronę trwałości stosunku pracy podczas sprawowania osobistej opieki nad małoletnim członkiem rodziny.
Czym jest urlop na opiekę nad dzieckiem i jakie formy wyróżnia prawo
Kodeks pracy nie posługuje się jednym, zbiorczym pojęciem dla wszystkich przerw w pracy przeznaczonych na realizację funkcji rodzicielskich. W praktyce kadrowej termin ten obejmuje zarówno krótkoterminowe zwolnienia od świadczenia pracy, jak i dłuższe urlopy związane bezpośrednio z rodzicielstwem. Każda z tych instytucji realizuje inne cele społeczne oraz nakłada odmienne obowiązki dokumentacyjne.
Podstawowy katalog uprawnień pracowniczych związanych z opieką nad dzieckiem obejmuje następujące rozwiązania:
- Zwolnienie od pracy na opiekę nad dzieckiem do lat 14 z artykułu 188 Kodeksu pracy w wymiarze 2 dni lub 16 godzin rocznie z zachowaniem pełnego prawa do wynagrodzenia.
- Urlop opiekuńczy z artykułu 173(1) Kodeksu pracy w wymiarze 5 dni w roku kalendarzowym w celu wsparcia członka rodziny, będący zwolnieniem bezpłatnym.
- Zwolnienie od pracy z powodu siły wyższej z artykułu 148(1) Kodeksu pracy w wymiarze 2 dni lub 16 godzin z prawem do połowy wynagrodzenia.
- Zasiłek opiekuńczy wypłacany przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie zwolnienia lekarskiego za okres choroby dziecka lub nagłego zamknięcia placówki opiekuńczej.
Znajomość różnic między wskazanymi uprawnieniami pozwala rodzicom na optymalne zaplanowanie nieobecności w pracy bez ryzyka utraty świadczeń. Pracownik ubiegający się o daną formę opieki musi złożyć stosowny wniosek oraz spełnić określone w ustawie kryteria wiekowe i rodzinne.
Dwa dni lub 16 godzin opieki z artykułu 188 Kodeksu pracy
Artykuł 188 Kodeksu pracy przyznaje pracownikowi wychowującemu przynajmniej jedno dziecko w wieku do 14 lat prawo do zwolnienia od pracy w wymiarze 16 godzin albo 2 dni w ciągu roku kalendarzowego. Uprawnienie to odnawia się z dniem 1 stycznia każdego roku, a niewykorzystana pula godzin nie przechodzi na kolejny rok.
O sposobie wykorzystania tego zwolnienia decyduje pracownik w pierwszym wniosku składanym w danym roku kalendarzowym. Wybór formy godzinowej lub dziennej wiąże pracodawcę i pracownika przez cały rok kalendarzowy, co oznacza brak możliwości zmiany przyjętego trybu rozliczania w kolejnych miesiącach tego samego roku.
Wymiar godzinowy jest szczególnie korzystny dla rodziców potrzebujących zwolnienia na kilka godzin w celu odbycia wizyty lekarskiej lub udziału w uroczystościach szkolnych. Z kolei wymiar dzienny sprawdza się w sytuacjach wymagających całodniowej obecności rodzica przy dziecku bez konieczności przedstawiania zaświadczeń lekarskich.
Wynagrodzenie za czas opieki z artykułu 188 Kodeksu pracy
Zwolnienie od pracy na podstawie artykułu 188 Kodeksu pracy jest w pełni płatne. Wynagrodzenie za ten czas ustala się według zasad obowiązujących przy obliczaniu zapłaty za urlop wypoczynkowy, co oznacza uwzględnienie zarówno stawki zasadniczej, jak i zmiennych składników pensji przysługujących pracownikowi w danym okresie.
Pracodawca nie może obniżyć uposażenia pracownika z tytułu korzystania z tego uprawnienia ani żądać odpracowania nieprzepracowanego czasu. Świadczenie wypłacane jest w standardowym terminie płatności wynagrodzeń przyjętym w danym zakładzie pracy i podlega standardowym składkom na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczce na podatek dochodowy.
Kluczowe reguły wyliczania wynagrodzenia za dni opieki obejmują następujące zasady:
- Uwzględnienie stałych składników pensji w pełnej wysokości należnej pracownikowi w miesiącu wykorzystywania zwolnienia.
- Wyliczenie średniej ze zmiennych składników wynagrodzenia z okresu trzech miesięcy poprzedzających miesiąc korzystania z opieki.
- Brak możliwości wypłaty ekwiwalentu pieniężnego w sytuacji, gdy pracownik nie wykorzysta przysługujących dni przed rozwiązaniem umowy o pracę.
Bezpłatny urlop opiekuńczy w wymiarze 5 dni na podstawie artykułu 173(1) Kodeksu pracy
Wprowadzony do polskiego porządku prawnego artykuł 173(1) Kodeksu pracy zapewnia pracownikom prawo do urlopu opiekuńczego w wymiarze 5 dni w roku kalendarzowym. Urlop ten przysługuje w celu zapewnienia osobistej opieki lub wsparcia dziecku albo innemu członkowi rodziny wymagającemu znacznej opieki z poważnych względów medycznych.
Urlop opiekuńczy jest świadczeniem bezpłatnym, co oznacza, że pracownik za czas jego trwania nie zachowuje prawa do wynagrodzenia ani nie otrzymuje zasiłku z ubezpieczenia społecznego. Okres ten wlicza się jednak do okresu zatrudnienia, od którego zależą wszelkie uprawnienia pracownicze, w tym wymiar urlopu wypoczynkowego.
Procedura wnioskowania o bezpłatny urlop opiekuńczy wymaga spełnienia określonych warunków formalnych:
- Złożenie wniosku w postaci papierowej lub elektronicznej w terminie nie krótszym niż jeden dzień przed planowanym rozpoczęciem urlopu.
- Wskazanie imienia i nazwiska osoby wymagającej opieki oraz stopnia pokrewieństwa z pracownikiem.
- Określenie przyczyny konieczności zapewnienia osobistej opieki lub wsparcia z poważnych względów medycznych bez konieczności dołączania dokumentacji medycznej.
Zwolnienie od pracy z powodu siły wyższej a nagła opieka nad dzieckiem
Zwolnienie od pracy z powodu działania siły wyższej, uregulowane w artykule 148(1) Kodeksu pracy, wynosi 2 dni albo 16 godzin w roku kalendarzowym. Przysługuje ono w pilnych sprawach rodzinnych spowodowanych chorobą lub wypadkiem, jeżeli natychmiastowa obecność pracownika jest bezwzględnie niezbędna do opanowania sytuacji.
Za czas tego zwolnienia pracownik zachowuje prawo do 50 procent należnego wynagrodzenia, obliczanego tak jak wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy. Rozwiązanie to stanowi kompromis finansowy pomiędzy bezpłatnym urlopem opiekuńczym a w pełni płatnym zwolnieniem z tytułu opieki nad dzieckiem do lat 14.
Pracodawca jest zobowiązany udzielić zwolnienia z powodu siły wyższej, jeżeli pracownik zgłosi wniosek najpóźniej w dniu korzystania z tego uprawnienia. Instrument ten sprawdza się w nagłych wypadkach szkolnych, nagłym zasłabnięciu dziecka lub innych nieprzewidzianych zdarzeniach losowych wymagających natychmiastowej reakcji rodzica.
Zasiłek opiekuńczy z ZUS na chore dziecko i zasady jego przyznawania
Zasiłek opiekuńczy z ubezpieczenia chorobowego przysługuje pracownikom oraz innym osobom objętym ubezpieczeniem chorobowym, które muszą powstrzymać się od pracy z powodu konieczności sprawowania osobistej opieki nad chorym dzieckiem. Podstawowym dokumentem uprawniającym do wypłaty jest zaświadczenie lekarskie w formie elektronicznej e-ZLA.
Prawo do zasiłku przysługuje bez okresu wyczekiwania, co oznacza, że ubezpieczony rodzic nabywa do niego prawo już od pierwszego dnia podlegania ubezpieczeniu chorobowemu. Dotyczy to zarówno pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, jak i osób wykonujących pracę na podstawie umowy zlecenia czy prowadzących działalność gospodarczą.
Warunkiem przyznania zasiłku jest brak innych członków rodziny mogących zapewnić opiekę choremu dziecku w gospodarstwie domowym. Zasada ta nie ma zastosowania w przypadku sprawowania opieki nad chorym dzieckiem w wieku do 2 lat, kiedy zasiłek przysługuje bez względu na obecność innych domowników.
Zasiłek opiekuńczy na dziecko zdrowe w nieprzewidzianych okolicznościach
Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego przewiduje możliwość pobierania zasiłku opiekuńczego na dziecko zdrowe w wieku do lat 8. Uprawnienie to powstaje wyłącznie w ściśle określonych sytuacjach losowych, uniemożliwiających zapewnienie standardowej opieki nad małoletnim przez dotychczasowe placówki lub opiekunów.
Do sytuacji uprawniających do zasiłku na zdrowe dziecko należą następujące okoliczności:
- Nieprzewidziane zamknięcie żłobka, klubu dziecięcego, przedszkola lub szkoły, do której dziecko uczęszcza, jeśli rodzic otrzymał informację w terminie krótszym niż 7 dni.
- Poród, choroba lub pobyt w szpitalu małżonka pracownika lub rodzica dziecka, który stale opiekuje się dzieckiem, uniemożliwiające sprawowanie opieki.
- Choroba niani, z którą rodzice zawarli umowę uaktywniającą, lub dziennego opiekuna sprawującego pieczę nad dzieckiem.
- Konieczność izolacji dziecka z powodu podejrzenia lub stwierdzenia choroby zakaźnej na podstawie decyzji inspektora sanitarnego.
W tych przypadkach podstawą wypłaty zasiłku nie jest zwolnienie lekarskie e-ZLA, lecz oświadczenie pracownika złożone na odpowiednim formularzu wraz z dokumentami potwierdzającymi zaistnienie zdarzenia losowego, takimi jak zawiadomienie dyrekcji szkoły czy decyzja sanepidu.
Roczne limity dni zasiłku opiekuńczego w zależności od wieku i zdrowia potomka
Wymiar zasiłku opiekuńczego jest limitowany w skali roku kalendarzowego i zależy od wieku oraz stanu zdrowia dziecka. Limity te przysługują łącznie obojgu rodzicom i są niezależne od liczby posiadanych dzieci wymagających opieki w danym roku.
Ustawowe limity zasiłku opiekuńczego kształtują się według następujących progów:
- Do 60 dni w roku kalendarzowym na opiekę nad dzieckiem zdrowym do lat 8 oraz chorym dzieckiem do lat 14.
- Do 14 dni w roku kalendarzowym na opiekę nad chorym dzieckiem w wieku powyżej 14 lat lub innym chorym członkiem rodziny.
- Do 30 dni w roku kalendarzowym na opiekę nad chorym dzieckiem niepełnosprawnym w wieku od 14 do 18 lat lub dzieckiem niepełnosprawnym do lat 18 w sytuacjach losowych.
Łączny okres wypłaty zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad dziećmi i innymi członkami rodziny nie może przekroczyć 60 dni w roku kalendarzowym. Wykorzystanie limitu przez jednego z rodziców pozbawia drugiego rodzica prawa do zasiłku w pozostałej części roku.
Wysokość zasiłku opiekuńczego i sposób wyliczania świadczenia z ZUS
Miesięczny zasiłek opiekuńczy wynosi 80 procent podstawy wymiaru zasiłku. Podstawę stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone pracownikowi za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała konieczność sprawowania osobistej opieki nad chorym lub zdrowym dzieckiem.
Przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku przychód pracownika pomniejsza się o kwotę odpowiadającą 13,71 procent, stanowiącą sumę składek na ubezpieczenia społeczne finansowanych przez pracownika. Dzienna stawka zasiłku opiekuńczego wynosi jedną trzydziestą część tak ustalonej kwoty miesięcznej.
Zasiłek opiekuńczy przysługuje za każdy dzień sprawowania opieki objęty zwolnieniem lekarskim, włączając w to dni wolne od pracy, niedziele oraz święta. Świadczenie wypłacane jest przez pracodawcę uprawnionego do wypłaty świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub bezpośrednio przez oddział ZUS.
Kto może skorzystać z urlopu na opiekę nad dzieckiem i warunki podziału uprawnień
Uprawnienia do przerw w pracy na opiekę nad dzieckiem przysługują na równych prawach obojgu pracującym rodzicom lub opiekunom prawnym. Przepisy prawa pracy zabraniają jednak jednoczesnego korzystania z tego samego uprawnienia przez oboje rodziców w tym samym czasie na to samo dziecko.
W przypadku zwolnienia z artykułu 188 Kodeksu pracy rodzice mogą podzielić się wymiarem 2 dni lub 16 godzin w dowolny sposób, na przykład wykorzystując po jednym dniu. W oświadczeniach składanych pracodawcom rodzice deklarują chęć korzystania ze zwolnienia, co uniemożliwia przekroczenie ustawowego limitu rocznego.
Zasady dzielenia poszczególnych uprawnień opiekuńczych obejmują następujące reguły:
- Możliwość wykorzystania pełnej puli 2 dni opieki z artykułu 188 Kodeksu pracy przez jednego rodzica, jeśli drugi zrzeknie się tego prawa.
- Niezależne prawo każdego z pracujących rodziców do 5 dni bezpłatnego urlopu opiekuńczego z artykułu 173(1) Kodeksu pracy.
- Wspólny limit 60 dni zasiłku opiekuńczego z ZUS dzielony między rodziców w zależności od ich bieżących potrzeb opiekuńczych.
Wymagane dokumenty i procedura składania wniosku o opiekę do pracodawcy
Skorzystanie z każdego zwolnienia opiekuńczego wymaga dopełnienia procedur wnioskowych obowiązujących w zakładzie pracy. Pracownik powinien poinformować pracodawcę o planowanej nieobecności w sposób przyjęty w regulaminie pracy, najczęściej poprzez pisemny wniosek lub zgłoszenie w elektronicznym systemie kadrowym.
We wniosku o udzielenie zwolnienia z artykułu 188 Kodeksu pracy pracownik wskazuje wybrany wymiar oraz składa oświadczenie, że drugi rodzic nie korzysta z tego uprawnienia w danym okresie. Pracodawca nie ma prawa żądać przedstawienia dodatkowych zaświadczeń o stanie zdrowia dziecka.
Poprawnie sformułowany wniosek o udzielenie zwolnienia opiekuńczego powinien zawierać:
- Dane identyfikacyjne pracownika oraz dane dziecka, w tym jego datę urodzenia i PESEL.
- Podstawę prawną wnioskowanego zwolnienia od pracy lub urlopu opiekuńczego.
- Dokładne wskazanie wnioskowanego okresu nieobecności w dniach lub godzinach.
- Oświadczenie o braku jednoczesnego korzystania z uprawnienia przez drugiego rodzica w deklarowanym terminie.
Wniosek o zasiłek opiekuńczy ZUS Z-15A i formalności w zakładzie pracy
Wypłata zasiłku opiekuńczego z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uzależniona jest od prawidłowego wypełnienia i złożenia wniosku na formularzu ZUS Z-15A. Dokument ten zawiera oświadczenie ubezpieczonego niezbędne do ustalenia prawa do świadczenia i weryfikacji braku innych domowników mogących zapewnić opiekę.
Formularz ZUS Z-15A składa się do płatnika składek przy każdorazowym ubieganiu się o zasiłek na podstawie zwolnienia lekarskiego e-ZLA. W dokumencie pracownik podaje dane drugiego rodzica, informacje o liczbie dni zasiłku wykorzystanych w danym roku oraz oświadcza, czy w gospodarstwie domowym przebywają inne osoby.
Procedura przekazywania dokumentacji do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych obejmuje:
- Wypełnienie formularza ZUS Z-15A przez pracownika w formie papierowej lub elektronicznej przez portal ZUS PUE.
- Zweryfikowanie przez pracodawcę elektronicznego zwolnienia lekarskiego wystawionego na chore dziecko.
- Wystawienie i przesłanie przez pracodawcę zaświadczenia płatnika składek na formularzu ZUS Z-3 w przypadku, gdy zasiłek wypłaca ZUS.
Opieka nad dzieckiem a wymiar etatu pracownika i praca w niepełnym wymiarze godzin
Wymiar czasu pracy określony w umowie o pracę ma wpływ na sposób ustalania niektórych zwolnień opiekuńczych, w szczególności opieki godzinowej z artykułu 188 Kodeksu pracy. W przypadku wyboru rozliczenia godzinowego wymiar zwolnienia dla pracownika niepełnoetatowego ustala się proporcjonalnie do jego wymiaru etatu.
Pracownik zatrudniony na pół etatu otrzymuje prawo do 8 godzin zwolnienia rocznie, przy czym niepełną godzinę zaokrągla się w górę do pełnej godziny. Jeżeli jednak ten sam pracownik wybierze zwolnienie w wymiarze dziennym, przysługują mu pełne 2 dni wolne, bez względu na liczbę godzin zaplanowanych do przepracowania w te dni.
Urlop opiekuńczy w wymiarze 5 dni z artykułu 173(1) Kodeksu pracy oraz zasiłek opiekuńczy z ZUS przysługują w pełnym wymiarze dniowym niezależnie od wielkości etatu. Oznacza to, że pracownicy zatrudnieni na ułamkowych częściach etatu korzystają z tych uprawnień na takich samych zasadach jak pracownicy pełnoetatowi.
Ochrona stosunku pracy i trwałość zatrudnienia podczas korzystania ze zwolnień opiekuńczych
Przepisy Kodeksu pracy zapewniają pracownikom korzystającym ze zwolnień i urlopów na dzieci szczególną ochronę trwałości stosunku pracy. W okresie korzystania z bezpłatnego urlopu opiekuńczego pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę, chyba że zachodzą przesłanki do zwolnienia dyscyplinarnego z winy pracownika.
Ochrona ta obejmuje również zakaz prowadzenia przygotowań do zwolnienia pracownika z powodu wnioskowania o urlop opiekuńczy lub korzystania z niego. Po zakończeniu opieki pracodawca ma bezwzględny obowiązek dopuścić pracownika do pracy na dotychczasowym stanowisku lub na stanowisku równorzędnym z zachowaniem dotychczasowego wynagrodzenia.
Elementy ochrony pracowniczej w okresie sprawowania opieki obejmują następujące gwarancje:
- Zakaz składania oświadczeń o wypowiedzeniu umowy o pracę w trakcie trwania urlopu opiekuńczego.
- Zakaz rozwiązywania umów o pracę na mocy porozumienia stron z inicjatywy pracodawcy w okresie ochronnym.
- Gwarancję zachowania wszelkich nabytych uprawnień pracowniczych oraz powrotu do pracy na niezmienionych warunkach płacowych.
Urlop wychowawczy a inne formy opieki nad dzieckiem w prawie pracy
Urlop wychowawczy, uregulowany w artykule 186 Kodeksu pracy, jest długoterminowym uprawnieniem pracowniczym przysługującym w wymiarze do 36 miesięcy na dziecko do ukończenia 6. roku życia. Przysługuje pracownikom legitymującym się co najmniej 6-miesięcznym okresem zatrudnienia i służy sprawowaniu ciągłej, osobistej opieki nad potomkiem.
Urlop wychowawczy jest urlopem bezpłatnym, podczas którego nie przysługuje wynagrodzenie za pracę ani zasiłek z ubezpieczenia chorobowego. Różni się on zasadniczo od doraźnych zwolnień opiekuńczych, które służą rozwiązywaniu nagłych problemów opiekuńczych i nie zawieszają bieżących praw pracowniczych.
Główne różnice między urlopem wychowawczym a doraźną opieką nad dzieckiem to:
- Urlop wychowawczy wymaga wcześniejszego 6-miesięcznego stażu pracy, podczas gdy zwolnienia doraźne przysługują od pierwszego dnia zatrudnienia.
- Urlop wychowawczy może trwać do 3 lat, a doraźne zwolnienia opiekuńcze obejmują od 2 do kilkunastu dni w roku.
- W trakcie urlopu wychowawczego składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe opłaca budżet państwa przy spełnieniu kryteriów braku innych tytułów ubezpieczeniowych.
Najczęstsze błędy pracodawców i pracowników przy rozliczaniu opieki nad dzieckiem
W praktyce stosowania prawa pracy często dochodzi do pomyłek wynikających z mylenia poszczególnych podstaw prawnych opieki nad dzieckiem. Powszechnym błędem jest utożsamianie płatnych 2 dni z artykułu 188 Kodeksu pracy z 5 dniami bezpłatnego urlopu opiekuńczego z artykułu 173(1) Kodeksu pracy.
Innym uchybieniem bywa bezprawne żądanie przez działy kadr zaświadczeń lekarskich przy wnioskowaniu o 2 dni opieki na zdrowe dziecko do lat 14. Przepisy nie wymagają w tym wypadku żadnego uzasadnienia medycznego ani udowadniania nagłości sytuacji przez pracownika.
Katalog częstych błędów przy realizacji uprawnień opiekuńczych obejmuje:
- Próbę dublowania zwolnienia z artykułu 188 Kodeksu pracy przez oboje rodziców w łącznym wymiarze 4 dni w roku.
- Błędne naliczanie godzin opieki dla pracowników zatrudnionych w równoważnym systemie czasu pracy.
- Odmawianie prawa do zasiłku opiekuńczego przy chorym dziecku do lat 2 z powodu obecności drugiego rodzica w domu.
- Nieprawidłowe uzupełnianie wniosku ZUS Z-15A skutkujące wstrzymaniem wypłaty zasiłku opiekuńczego przez organ rentowy.
Praktyczne wskazówki dotyczące planowania i łączenia różnych form zwolnień na dziecko
Prawidłowe zarządzanie dniami wolnymi na opiekę nad dzieckiem wymaga wcześniejszego zaplanowania podziału uprawnień pomiędzy pracującymi rodzicami. Na początku roku warto złożyć u pracodawców oświadczenia deklarujące sposób korzystania ze zwolnienia z artykułu 188 Kodeksu pracy w wymiarze dziennym lub godzinowym.
W przypadku planowanych drobnych konsultacji lekarskich lub uroczystości przedszkolnych najkorzystniejsze jest wykorzystanie zwolnienia godzinowego z Kodeksu pracy. Przy nagłych awariach i wypadkach losowych warto w pierwszej kolejności sięgnąć po zwolnienie z powodu siły wyższej, zachowując prawo do 50 procent pensji.
Podstawowe zasady optymalnego wykorzystania dni opieki w rodzinie obejmują:
- Bieżące monitorowanie 60-dniowego limitu zasiłku opiekuńczego z ZUS, aby nie dopuścić do jego wyczerpania przed końcem roku.
- Korzystanie ze zwolnienia lekarskiego e-ZLA w przypadku poważniejszych chorób dziecka zamiast uszczuplania urlopu wypoczynkowego.
- Wykorzystywanie bezpłatnego urlopu opiekuńczego w wymiarze 5 dni w sytuacjach wymagających wsparcia starszego dziecka lub innego krewnego.
Świadome korzystanie z przysługujących uprawnień opiekuńczych pozwala na sprawne łączenie ról zawodowych z obowiązkami rodzicielskimi. Precyzyjne dopełnienie wymogów formalnych zabezpiecza stabilność zatrudnienia pracownika oraz gwarantuje ciągłość wypłaty należnych świadczeń finansowych w okresach sprawowania osobistej pieczy nad potomstwem.