Jakie są przesłanki do zawieszenia biegu przedawnienia podatku?

Zawieszenie biegu terminu przedawnienia podatku oznacza tymczasowe wstrzymanie upływu ustawowego pięcioletniego okresu, po którym zobowiązanie podatkowe wygasa z mocy prawa. Do takiego wstrzymania dochodzi w wyniku zaistnienia ściśle określonych zdarzeń proceduralnych wymienionych w art. 70 § 6 i § 7 Ordynacji podatkowej. W czasie trwania przyczyny zawieszenia termin przedawnienia nie biegnie, a po jej ustaniu biegnie dalej w pozostałym zakresie.

Katalog przesłanek powodujących zawieszenie biegu przedawnienia podatku obejmuje przede wszystkim wszczęcie postępowania o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe pod warunkiem terminowego zawiadomienia podatnika. Do kluczowych okoliczności należą również wniesienie skargi do sądu administracyjnego, zastosowanie środka zabezpieczającego wykonanie zobowiązania, wniesienie powództwa cywilnego przez organ oraz wystąpienie przez polskie władze do organu innego państwa o udzielenie niezbędnych informacji podatkowych.

Ustawowe podstawy zawieszenia biegu przedawnienia w prawie podatkowym

Podstawową regulacją prawną normującą tę instytucję jest art. 70 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa. Zgodnie z generalną zasadą wyrażoną w art. 70 § 1, zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Norma ta realizuje konstytucyjną zasadę bezpieczeństwa prawnego, chroniąc podatnika przed nieograniczonymi w czasie roszczeniami państwa.

art. 70 § 6 pkt 1: wszczęcie postępowania karnoskarbowego połączone z powiadomieniem podatnika,
art. 70 § 6 pkt 2: wniesienie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na decyzję,
art. 70 § 6 pkt 3: doręczenie zarządzenia zabezpieczenia w trybie egzekucyjnym,
art. 70 § 6 pkt 4: wytoczenie powództwa przed sądem powszechnym o ustalenie stosunku prawnego,
art. 70 § 6 pkt 5: skierowanie wniosku do organu innego państwa o wymianę informacji.

Przepisy Ordynacji podatkowej tworzą zamknięty katalog przesłanek zawieszenia, co oznacza, że organy podatkowe nie mogą powoływać się na okoliczności niewymienione wprost w ustawie. Wszelkie próby rozszerzania tego katalogu naruszają konstytucyjną zasadę zaufania obywatela do państwa. Po ustaniu przyczyny zawieszenia bieg terminu jest wznawiany, a organ dysponuje wyłącznie tą częścią pięcioletniego terminu, która pozostała do dyspozycji przed wstrzymaniem.

Wszczęcie postępowania o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe

Najczęściej stosowaną przez organy przesłanką zawieszenia biegu przedawnienia jest wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Skutek ten powstaje pod warunkiem, że podejrzenie popełnienia czynu wiąże się bezpośrednio z niewykonaniem danego zobowiązania podatkowego. Prowadzenie postępowania karnego w sprawie innego czynu nie wywołuje takiego skutku prawnego.

formalne wydanie postanowienia o wszczęciu dochodzenia lub śledztwa w sprawie karnej,
bezpośredni związek zarzucanego czynu z konkretnym zobowiązaniem podatkowym,
zawiadomienie podatnika o wszczęciu postępowania przed upływem terminu przedawnienia,
trwanie zawieszenia do dnia prawomocnego zakończenia postępowania karnoskarbowego.

Kluczowym warunkiem skuteczności tej przesłanki jest powiadomienie podatnika o wszczęciu postępowania najpóźniej przed upływem terminu przedawnienia. Obowiązek ten wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 lipca 2012 r., sygn. akt P 30/11. Jeżeli organ podatkowy nie doręczy zawiadomienia przed upływem pięciu lat, bieg przedawnienia nie ulega zawieszeniu, a zobowiązanie podatkowe wygasa bezpowrotnie z mocy prawa.

Problem instrumentalnego wszczynania postępowań karnoskarbowych

Praktyka organów podatkowych polegająca na wszczynaniu postępowań karnoskarbowych wyłącznie w celu wstrzymania upływu terminu przedawnienia stanowiła przez lata powszechne zjawisko. Urzędnicy wydawali postanowienia w grudniu, na kilka dni przed upływem pięcioletniego terminu, nie podejmując następnie żadnych realnych czynności procesowych przez wiele miesięcy. Działanie takie naruszało konstytucyjne prawo podatnika do przedawnienia należności publicznoprawnych i stanowiło oczywiste nadużycie władzy.

wszczęcie sprawy tuż przed upływem terminu przedawnienia bez uzasadnionej potrzeby dowodowej,
całkowita bezczynność procesowa organu po wydaniu postanowienia o wszczęciu dochodzenia,
brak podstaw faktycznych wskazujących na zawinione popełnienie czynu zabronionego przez stronę,
wykorzystywanie procedury karnej wyłącznie jako instrumentu blokującego wygaśnięcie zobowiązania.

Przełomem stała się uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 maja 2021 r., sygn. akt I FPS 1/21. Sąd orzekł, że sądy administracyjne mają obowiązek kontrolować, czy wszczęcie postępowania karnego nie miało charakteru instrumentalnego. W razie stwierdzenia pozorności czynności organu przyjmuje się fikcję prawną braku zawieszenia terminu przedawnienia, co skutkuje uznaniem decyzji podatkowej za bezprawną i koniecznością umorzenia sprawy.

Wniesienie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego

Zgodnie z art. 70 § 6 pkt 2 Ordynacji podatkowej bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu z dniem wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Przesłanka ta powstaje z chwilą złożenia pisma procesowego przez podatnika lub inny uprawniony podmiot kwestionujący ostateczną decyzję wymiarową. Ustawodawca chroni w ten sposób interes Skarbu Państwa na czas trwania procedury weryfikacji legalności rozstrzygnięcia podatkowego przez niezawisły sąd.

skarga musi dotyczyć decyzji określającej lub ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego,
pismo musi zostać wniesione w ustawowym terminie 30 dni od doręczenia decyzji,
skarga nie może zostać prawomocnie odrzucona z przyczyn formalnych lub braku opłaty,
skutek zawieszający trwa do dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego orzeczenia sądu.

Jeżeli skarga zostanie odrzucona przez sąd z przyczyn formalnych, na przykład z powodu nieopłacenia wpisu, skutek zawieszający odpada z mocą wsteczną. W takiej sytuacji uznaje się, że bieg przedawnienia nigdy nie uległ przerwaniu ani wstrzymaniu. Podatnik może wówczas skutecznie podnosić zarzut przedawnienia, jeżeli w toku nieudanej procedury sądowej upłynął podstawowy, pięcioletni termin określony w Ordynacji podatkowej.

Wniesienie skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego

Dwuinstancyjność sądownictwa administracyjnego sprawia, że wniesienie skargi kasacyjnej bezpośrednio przedłuża stan zawieszenia biegu przedawnienia podatku. Złożenie tego środka zaskarżenia od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego zapobiega uprawomocnieniu się orzeczenia pierwszej instancji. W rezultacie czas rozpoznawania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny nie wlicza się do terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, co chroni prawa wierzyciela publicznego przed przedwczesnym wygaśnięciem roszczenia.

sporządzenie skargi kasacyjnej przez uprawnionego pełnomocnika procesowego,
uniemożliwienie wejścia wyroku sądu pierwszej instancji w stan prawomocności materialnej,
trwanie stanu zawieszenia aż do momentu zwrotu akt sprawy organowi podatkowemu,
odwieszenie biegu terminu od dnia następującego po doręczeniu orzeczenia organowi.

Stan zawieszenia ustaje dopiero w momencie, gdy odpis prawomocnego wyroku kasacyjnego wraz z aktami administracyjnymi wpłynie do organu podatkowego. Dopiero od tego dnia pozostała część terminu przedawnienia biegnie dalej na rzecz podatnika. Jeżeli NSA uchyli zaskarżony wyrok i przekaże sprawę do ponownego rozpoznania, zawieszenie trwa nieprzerwanie aż do ostatecznego zakończenia sporu przed sądami administracyjnymi.

Zastosowanie środka zabezpieczającego zobowiązanie podatkowe

Przesłanką wstrzymującą upływ terminu przedawnienia jest również zastosowanie środka zabezpieczającego w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podstawę prawną tej instytucji stanowi art. 70 § 6 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Celem zabezpieczenia jest ochrona przyszłego wykonania zobowiązania podatkowego przed niewypłacalnością dłużnika lub wyzbywaniem się majątku przez podatnika w trakcie toczącego się postępowania kontrolnego bądź wymiarowego.

zajęcie rachunków bankowych podatnika na podstawie zawiadomienia egzekucyjnego,
zajęcie innych wierzytelności pieniężnych oraz zbywalnych praw majątkowych dłużnika,
ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości stanowiącej własność podatnika,
wpisanie zastawu skarbowego na ruchomościach do publicznego rejestru zastawów.

Do zawieszenia biegu terminu dochodzi w dniu, w którym podatnikowi doręczono zarządzenie zabezpieczenia wraz z odpisem protokołu zajęcia. Sam fakt sporządzenia dokumentu przez organ nie wywołuje skutku zawieszającego bez skutecznego doręczenia dłużnikowi. Zawieszenie trwa do chwili wygaśnięcia zabezpieczenia, na przykład w wyniku uchylenia decyzji zabezpieczającej lub prawomocnego zakończenia postępowania wymiarowego i przejścia w fazę egzekucji.

Wystąpienie do sądu powszechnego z powództwem cywilnym

Zgodnie z art. 70 § 6 pkt 4 Ordynacji podatkowej bieg przedawnienia ulega zawieszeniu z dniem wystąpienia przez organ do sądu powszechnego. Sytuacja ta występuje wtedy, gdy rozstrzygnięcie sprawy podatkowej zależy bezpośrednio od ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego bądź prawa. Organ podatkowy nie ma uprawnień do samodzielnego rozstrzygania sporów cywilistycznych i musi uzyskać wiążący wyrok sądu powszechnego.

skierowanie pozwu o ustalenie nieważności umowy pozornej na podstawie art. 189 k.p.c.,
wystąpienie ze skargą pauliańską w celu ochrony wierzyciela przed pokrzywdzeniem,
konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego o charakterze prywatnoprawnym,
trwanie zawieszenia do dnia uprawomocnienia się wyroku wydanego przez sąd cywilny.

Typowym przykładem jest wytoczenie powództwa o uznanie pozorności transakcji gospodarczej mającej na celu obejście prawa podatkowego. Zawieszenie biegu terminu trwa od dnia złożenia pozwu do dnia uprawomocnienia się orzeczenia kończącego sprawę cywilną. Po doręczeniu wyroku organowi podatkowemu bieg terminu przedawnienia zostaje wznowiony, a ustalenia sądu cywilnego wiążą organ przy wydawaniu ostatecznej decyzji podatkowej w danej sprawie.

Złożenie wniosku o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego

Wpływ procedury wydawania interpretacji indywidualnych na bieg przedawnienia wynika ze specyficznych przepisów gwarancyjnych zawartych w art. 14m Ordynacji podatkowej. Samo złożenie wniosku nie zawiesza automatycznie terminu przedawnienia w sposób uniwersalny, lecz odnosi się do ochrony podatnika, który zastosował się do oficjalnego stanowiska fiskusa. Ustawodawca zabezpiecza obywatela przed negatywnymi skutkami późniejszej zmiany lub uchylenia wydanej interpretacji przez organy.

złożenie poprawnego formalnie wniosku o interpretację do Krajowej Informacji Skarbowej,
zastosowanie się przez podatnika do stanowiska wyrażonego w interpretacji indywidualnej,
wstrzymanie biegu terminu przedawnienia w zakresie objętym ochroną interpretacyjną,
zapobieżenie przedwczesnemu wygaśnięciu uprawnień podatnika w toku weryfikacji interpretacji.

Mechanizm ten chroni podatnika przed naliczaniem odsetek za zwłokę oraz sankcji karnoskarbowych w przypadku modyfikacji urzędowej wykładni przepisów. Wstrzymanie terminu ma charakter ściśle celowy i umożliwia harmonijne skorygowanie rozliczeń bez ryzyka utraty praw majątkowych. Po zakończeniu procedury ochronnej bieg terminu przedawnienia jest kontynuowany na ogólnych zasadach, co stabilizuje sytuację prawną zainteresowanego podmiotu gospodarczego.

Wystąpienie organu do innego państwa o wymianę informacji

W dobie globalnego obrotu gospodarczego kluczowe znaczenie ma międzynarodowa współpraca administracyjna. Zgodnie z art. 70 § 6 pkt 5 Ordynacji podatkowej bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu z dniem wystąpienia przez polski organ podatkowy do organu innego państwa o udzielenie informacji. Wniosek taki służy zgromadzeniu dowodów niezbędnych do prawidłowego ustalenia podstawy opodatkowania w transakcjach transgranicznych z podmiotami powiązanymi.

skierowanie wniosku w ramach umów międzynarodowych o unikaniu podwójnego opodatkowania,
wykorzystanie instrumentów dyrektyw Unii Europejskiej w sprawach współpracy podatkowej,
konieczność pozyskania informacji mających bezpośredni wpływ na wymiar podatku,
ustawowe ograniczenie maksymalnego czasu trwania zawieszenia do okresu 3 lat.

Ustawodawca wprowadził istotną gwarancję procesową chroniącą podatnika przed przewlekłością procedur zagranicznych. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia z tego tytułu nie może trwać dłużej niż 3 lata, nawet jeśli obca administracja nie udzieliła odpowiedzi. Po upływie tego maksymalnego okresu bieg przedawnienia zostaje bezwzględnie wznowiony, co uniemożliwia organom nieograniczone w czasie przedłużanie postępowania dowodowego na niekorzyść podatnika.

Odroczenie terminu płatności oraz rozłożenie zaległości na raty

Zgodnie z art. 70 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej bieg przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu w przypadku przyznania podatnikowi ulgi płatniczej. Dotyczy to decyzji o odroczeniu terminu płatności podatku lub zaległości podatkowej oraz rozłożenia spłaty na raty. Ustawodawca chroni w ten sposób interes wierzyciela publicznego, który dobrowolnie zgodził się na wydłużenie terminu spełnienia świadczenia.

złożenie wniosku popartego ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym,
wydanie przez organ uznaniowej decyzji ustalającej nowy harmonogram uiszczania daniny,
zawieszenie biegu przedawnienia na cały okres objęty odroczeniem lub spłatą ratalną,
natychmiastowe wygaśnięcie ulgi w przypadku uchybienia terminowi zapłaty raty.

Wstrzymanie biegu terminu następuje z dniem wydania decyzji o przyznaniu ulgi i trwa przez cały okres wyznaczony w harmonogramie. Jeżeli podatnik uchybi terminowi zapłaty odroczonej kwoty lub którejkolwiek z rat, decyzja ulgowa wygasa z mocy prawa. W takiej sytuacji zawieszenie biegu terminu przedawnienia ustaje, a organ podatkowy zyskuje prawo do natychmiastowego przymusowego ściągnięcia całej zaległości.

Wstrzymanie wykonania decyzji podatkowej przez organ lub sąd

Wniesienie odwołania lub skargi sądowoadministracyjnej nie wstrzymuje automatycznie wykonania decyzji, lecz podatnik ma prawo złożyć wniosek o wstrzymanie jej wykonalności. Postanowienie w tym przedmiocie może wydać organ podatkowy lub wojewódzki sąd administracyjny. Instytucja ta zabezpiecza stronę przed nieodwracalnymi skutkami natychmiastowej egzekucji administracyjnej, która mogłaby doprowadzić do upadłości firmy przed merytoryczną weryfikacją rozstrzygnięcia przez niezawisły sąd.

uprawdopodobnienie niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody lub trudnych skutków,
zakaz prowadzenia egzekucji administracyjnej wobec majątku podatnika w czasie ochrony,
funkcjonalne powiązanie wstrzymania ze skargą zawieszającą bieg terminu przedawnienia,
wygaśnięcie skutków ochronnych z chwilą prawomocnego zakończenia postępowania sądowego.

Samo wstrzymanie wykonania decyzji funkcjonuje w ścisłym powiązaniu ze złożeniem skargi do sądu, która jest samodzielną przesłanką zawieszenia przedawnienia na podstawie art. 70 § 6 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Wstrzymanie wykonalności zamraża działania komornika skarbowego, a skarga zamraża upływ czasu. Wspólnie tworzą one mechanizm chroniący status quo do momentu wydania prawomocnego wyroku rozstrzygającego spór co do istoty.

Wpływ postępowań przed Trybunałem Konstytucyjnym i TSUE

Rozpoznawanie skomplikowanych sporów podatkowych wymaga niekiedy zbadania zgodności przepisów krajowych z Konstytucją RP lub dyrektywami unijnymi. W takich sytuacjach wojewódzki sąd administracyjny lub NSA może skierować pytanie prawne do Trybunału Konstytucyjnego bądź pytanie prejudycjalne do TSUE. Wystąpienie to wymusza formalne zawieszenie toczącego się postępowania sądowego na podstawie przepisów o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

skierowanie pytania prejudycjalnego do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej,
skierowanie pytania prawnego o konstytucyjność przepisów do Trybunału Konstytucyjnego,
obligatoryjne zawieszenie postępowania przed sądem administracyjnym do czasu orzeczenia,
utrzymywanie się stanu zawieszenia biegu przedawnienia wywołanego skargą podatnika.

Ponieważ postępowanie sądowoadministracyjne ulega zawieszeniu, stan zawieszenia biegu przedawnienia podatkowego wywołany wniesieniem skargi trwa nadal bez żadnej przerwy. Czas oczekiwania na orzeczenie luksemburskiego lub warszawskiego trybunału, trwający nieraz kilkadziesiąt miesięcy, nie uszczupla terminu przysługującego organowi na wymiar podatku. Bieg przedawnienia wznawia się dopiero po rozstrzygnięciu kwestii konstytucyjnej lub unijnej i doręczeniu prawomocnego wyroku organowi.

Różnice pomiędzy zawieszeniem a przerwaniem biegu przedawnienia

Zawieszenie i przerwanie biegu przedawnienia to dwie odrębne instytucje prawa podatkowego, które w odmienny sposób modyfikują upływ pięcioletniego terminu. Zawieszenie polega na tymczasowym zatrzymaniu biegu terminu na czas istnienia przeszkody prawnej. Po ustaniu przyczyny zawieszenia termin biegnie dalej, a czas sprzed zawieszenia sumuje się z okresem po odwieszeniu. Instytucja ta nie kasuje dotychczasowego okresu przedawnienia.

zawieszenie pauzuje termin, sumując okres wcześniejszy z czasem po ustaniu przeszkody,
przerwanie kasuje cały upływający dotychczas czas i rozpoczyna bieg terminu na nowo,
zawieszenie wywołują głównie spory sądowe, procedury międzynarodowe i sprawy karne,
przerwanie następuje w wyniku zastosowania skutecznego środka egzekucyjnego.

Przerwanie biegu przedawnienia jest dla podatnika znacznie bardziej dotkliwe, gdyż powoduje naliczanie pięcioletniego okresu całkowicie od zera. W przypadku zawieszenia organ podatkowy dysponuje jedynie tą częścią czasu, która nie zdążyła upłynąć przed wystąpieniem zdarzenia wstrzymującego. Zrozumienie tej fundamentalnej różnicy pozwala podatnikowi na precyzyjne skontrolowanie, czy organ nie przekroczył dopuszczalnego terminu na wydanie decyzji.

Skutki upływu terminu przedawnienia dla podatnika i organu

Upływ terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego wywołuje nieodwracalny skutek materialnoprawny w postaci całkowitego wygaśnięcia roszczenia z mocy prawa. Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej dług podatkowy przestaje istnieć, co uniemożliwia organowi skuteczne dochodzenie zapłaty. Przedawnienie wygasza nie tylko należność główną, ale również obowiązek zapłaty odsetek za zwłokę oraz wszelkie ustanowione wcześniej zabezpieczenia rzeczowe.

definitywne wygaśnięcie zobowiązania podatkowego bez zaspokojenia wierzyciela publicznego,
obowiązek bezwzględnego umorzenia toczącego się postępowania podatkowego lub egzekucyjnego,
bezwzględna nieważność decyzji wymiarowych wydanych po upływie terminu przedawnienia,
konieczność zwrotu kwot wpłaconych przez podatnika po przedawnieniu jako nadpłaty.

Organy podatkowe oraz sądy administracyjne mają ustawowy obowiązek badania upływu terminu przedawnienia z urzędu w każdym stadium sprawy. Podatnik nie musi podnosić formalnego zarzutu przedawnienia, by uzyskać należną ochronę prawną. Wydanie i doręczenie decyzji wymiarowej po wygaśnięciu zobowiązania stanowi rażące naruszenie prawa, skutkujące stwierdzeniem nieważności takiego rozstrzygnięcia na podstawie art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej.

Obowiązki dowodowe organu podatkowego przy badaniu przedawnienia

Ciężar dowodu w zakresie wykazania skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia spoczywa w całości na organie podatkowym. Ponieważ przedawnienie stanowi konstytucyjną gwarancję ochrony praw majątkowych obywatela, wszelkie odstępstwa od zasady pięcioletniego terminu muszą być interpretowane w sposób ścisły. Urząd skarbowy nie może opierać swoich twierdzeń na domniemaniach, lecz musi przedstawić niepodważalne dowody zaistnienia przesłanki w aktach toczącej się sprawy.

zgromadzenie dokumentacji potwierdzającej zaistnienie przesłanki przed końcem terminu,
wykazanie skutecznego doręczenia podatnikowi stosownego zawiadomienia o zawieszeniu,
udowodnienie związku przyczynowego pomiędzy zdarzeniem a wymiarem danego podatku,
obalenie zarzutu pozorności i instrumentalności podejmowanych czynności procesowych.

Jeżeli organ podatkowy nie posiada dowodu doręczenia zawiadomienia przed upływem terminu przedawnienia, przyjmuje się, że skutek zawieszający w ogóle nie powstał. Wszelkie niedające się usunąć wątpliwości dowodowe w tym zakresie podlegają rozstrzygnięciu na korzyść podatnika zgodnie z zasadą in dubio pro tributario. Uchybienia proceduralne urzędników w gromadzeniu materiału dowodowego uniemożliwiają skuteczne powoływanie się na zawieszenie terminu.

Prawa podatnika w sporze o zawieszenie biegu terminu przedawnienia

Podatnik dysponuje rozbudowanym katalogiem uprawnień procesowych pozwalających skutecznie zwalczać bezprawne próby zawieszania biegu terminu przedawnienia przez administrację skarbową. Strona ma pełne prawo wglądu w akta sprawy oraz żądania przeprowadzenia dowodów wykazujących brak podstaw do wstrzymania upływu czasu. Zarzut przedawnienia może zostać podniesiony na każdym etapie kontroli podatkowej, postępowania odwoławczego oraz w toku zaskarżania decyzji przed sądem.

podnoszenie zarzutu instrumentalności wszczęcia postępowania karnoskarbowego przed sądem,
żądanie natychmiastowego umorzenia postępowania podatkowego z powodu przedawnienia długu,
wnoszenie skarg do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezprawne decyzje wymiarowe,
dochodzenie odszkodowania od Skarbu Państwa za szkody wywołane nielegalnym działaniem.

W przypadku podejrzenia pozornego wszczęcia sprawy karnej skarbowej podatnik powinien aktywnie domagać się zbadania przez sąd administracyjny motywacji organu procesowego. Wykazanie bezczynności urzędu prowadzi do zakwestionowania skuteczności zawieszenia i uchylenia zaskarżonej decyzji podatkowej. Podatnik, który skutecznie obroni się przed naruszeniem terminu przedawnienia, zyskuje pełne bezpieczeństwo majątkowe i definitywne zamknięcie sporu z fiskusem.